Tại hội thảo xin ý kiến dự thảo Thông tư ban hành danh mục thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ, chất đánh dấu và quy định thanh toán khí y tế, sáng 28/11, bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), cho biết cơ quan soạn thảo đã rà soát toàn bộ 1.037 hoạt chất đang được thanh toán.
Kết quả, danh mục mới dự kiến bổ sung 76 thuốc, điều chỉnh điều kiện của 47 loại và đưa ra khỏi danh mục 130 thuốc không còn đáp ứng tiêu chí hoặc ngừng lưu hành. Trong nhóm thuốc mới, 28 thuốc dành cho điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch, gồm 22 thuốc điều trị đích - nhóm có chi phí cao nhưng mang lại hiệu quả lớn. Đây cũng là nhóm được bổ sung nhiều nhất trong đợt sửa đổi lần này.
Việc mở rộng danh mục được kỳ vọng tạo thay đổi ở cả cơ sở khám chữa bệnh và người tham gia bảo hiểm y tế. Các bệnh viện sẽ chủ động hơn trong sử dụng thuốc phù hợp với phạm vi chuyên môn và năng lực kỹ thuật đã được phê duyệt, thay vì bị bó buộc theo hạng bệnh viện như trước.
Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế).
Khi quy định không còn quá cứng nhắc, tuyến dưới có điều kiện phát triển chuyên môn, thu hút nhân lực và chia sẻ gánh nặng với tuyến trên. Nhờ vậy, các bệnh viện chuyên sâu tập trung nhiều hơn vào điều trị ca nặng, khó.
Dù lo ngại về việc chỉ định thuốc tăng hoặc dùng vượt khả năng theo dõi, dự thảo thông tư vẫn yêu cầu bệnh viện chỉ được sử dụng thuốc phù hợp năng lực chuyên môn, không dùng các thuốc đòi hỏi theo dõi đặc biệt nếu chưa đủ điều kiện. Một số thuốc tiếp tục có quy định về tỷ lệ, điều kiện thanh toán để kiểm soát an toàn.
Tác động lên quỹ bảo hiểm y tế tùy nhóm thay đổi. Khi nhiều thuốc được dùng tại cơ sở điều trị ngoại trú, người bệnh có xu hướng khám gần nơi sinh sống hơn. Họ vẫn tiếp cận thuốc mới mà không phải chuyển tuyến, giảm chi phí đi lại, giảm xét nghiệm lặp lại và chi phí phát sinh. Đây cũng là yếu tố góp phần tiết kiệm cho quỹ và củng cố y tế cơ sở.
Ở nhóm điều chỉnh theo hướng từ hạng bệnh viện sang cấp chuyên môn kỹ thuật, thuốc sẽ được thanh toán thống nhất tại các cơ sở cùng mức độ điều trị. Việc này giúp tiếp cận thuốc đồng đều hơn và giảm tình trạng chuyển tuyến do hạn chế danh mục.
Việc bổ sung danh mục thuốc mới làm quỹ bảo hiểm y tế dự kiến tăng chi khoảng 13.776 tỷ đồng trong 5 năm, tương đương 2.753 tỷ đồng mỗi năm. Riêng nhóm 76 thuốc mới khiến chi phí tăng hơn 12.245 tỷ đồng, trong đó 19 thuốc giúp tiết kiệm 2.625 tỷ đồng.
Việc điều chỉnh điều kiện và tỷ lệ thanh toán của 47 thuốc làm tăng chi hơn 2.196 tỷ đồng, trong khi loại 130 thuốc khỏi danh mục có thể tiết kiệm 3.343 tỷ đồng trong năm tới. Ba thuốc được đề nghị thu hẹp thanh toán ở tuyến xã cũng giúp giảm thêm khoảng 7 tỷ đồng.
Việc bổ sung thuốc mới vào danh mục BHYT chi trả giúp người dân tiếp cận thuốc mới mà không phải chuyển tuyến. (Ảnh minh hoạ)
Với người bệnh, cập nhật danh mục giúp tiếp cận thuốc mới với hiệu quả điều trị cao hơn mà vẫn phù hợp khả năng chi trả. Khi thanh toán dựa trên phạm vi hoạt động chuyên môn thay vì hạng bệnh viện, họ ít phải chuyển tuyến, giảm thiểu chi phí đi lại và thời gian chờ đợi.
Dù vậy, người bệnh vẫn phải đồng chi trả theo quy định. Với 76 thuốc mới, khoản đồng chi trả dự kiến khoảng 1.513 tỷ đồng trong 5 năm và tự chi trả ngoài phạm vi hưởng là 4.614 tỷ đồng.
Ngược lại, ở nhóm 47 thuốc điều chỉnh điều kiện thanh toán, người bệnh giảm tổng chi khoảng 105 tỷ đồng do tiết kiệm được phần tự chi trả. Việc loại 130 thuốc khỏi danh mục giúp giảm thêm khoảng 82,6 tỷ đồng chi phí đồng chi trả trong năm tới.
Theo Bộ Y tế, các thay đổi hướng đến mở rộng quyền lợi, phân bổ nguồn lực hợp lý và thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế giữa các tuyến. Dù chi phí quỹ và người bệnh tăng ở một số nhóm thuốc, lợi ích dài hạn thể hiện ở việc giảm quá tải, nâng chất lượng điều trị và đảm bảo công bằng khi tham gia bảo hiểm y tế.
