Bộ Xây dựng vừa trình Thủ tướng và đề nghị báo cáo Quốc hội chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, nhằm tối ưu hiệu quả khai thác và đáp ứng nhu cầu vận tải mới.
Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, trong quá trình lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, nhiều điều kiện phát triển đã thay đổi so với thời điểm xây dựng chủ trương đầu tư. Điều chỉnh không làm thay đổi mục tiêu của dự án nhưng liên quan đến hướng tuyến, quy mô đầu tư, phương án kết nối và nhu cầu sử dụng đất.
Tờ trình nêu đề xuất chuyển điểm cuối tuyến chính từ ga Lạch Huyện về ga Nam Hải Phòng. Theo phương án khai thác mới, tàu hàng sẽ được tập kết tại ga Nam Hải Phòng trước khi chạy trên tuyến chính đến Hà Nội và Lào Cai. Nhờ đó, chiều dài tuyến chính giảm còn khoảng 362,9 km, ngắn hơn khoảng 27 km so với phương án trước đây, đồng thời bổ sung các tuyến nhánh để bảo đảm kết nối với hệ thống cảng biển.
Bộ Xây dựng đề xuất rút ngắn chiều dài tuyến chính đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng còn 362,9 km, ngắn hơn khoảng 27 km so với phương án trước đó. Ảnh minh họa: Trainspo.
Bộ Xây dựng cũng kiến nghị đầu tư đoạn tuyến Yên Viên - Gia Lâm dài khoảng 8,4 km và cải tạo ga Gia Lâm nhằm kết nối trực tiếp với tuyến đường sắt mới. Việc này phù hợp với quy hoạch điều chỉnh của Hà Nội khi chuyển ga đầu mối hành khách phía Bắc từ Yên Viên về Gia Lâm. Theo tính toán, phương án này giúp hành khách tiết kiệm khoảng 8 phút di chuyển, đồng thời tăng khả năng kết nối với tuyến Hà Nội - Hải Phòng hiện hữu và các tuyến đường sắt đô thị, góp phần giảm áp lực giao thông đường bộ và thúc đẩy phát triển đô thị theo mô hình TOD.
Để nâng cao hiệu quả khai thác, Bộ Xây dựng còn đề xuất bổ sung các đoạn tuyến kết nối với ga Lào Cai, tuyến Hà Nội - Thái Nguyên và tuyến Yên Viên - Lào Cai khổ 1.000 mm, qua đó giảm chi phí trung chuyển và khai thác hiệu quả hơn mạng lưới đường sắt hiện hữu.
Một thay đổi quan trọng khác là đề xuất đầu tư ngay đường đôi trên đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng thay cho phương án đường đơn. Theo dự báo nhu cầu vận tải, nếu chỉ đầu tư đường đơn, đoạn tuyến này sẽ sớm quá tải và phải mở rộng trong tương lai. Trong khi đó, đầu tư đồng bộ ngay từ đầu được đánh giá giúp tiết kiệm gần 12.590 tỷ đồng, đồng thời giảm khoảng 115 ha nhu cầu sử dụng đất.
Nếu được thông qua, dự án sẽ được đầu tư theo khổ đường tiêu chuẩn 1.435 mm để vận chuyển cả hành khách và hàng hóa. Trong đó, đoạn Bắc Hồng - Nam Hải Phòng và Yên Viên - Gia Lâm được xây dựng đường đôi, các đoạn còn lại là đường đơn. Tuyến chính có tốc độ thiết kế tối đa 160 km/h, kỳ vọng nâng cao năng lực vận tải trên hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và tăng cường kết nối với hệ thống cảng biển, đường sắt quốc gia.
Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được Quốc hội phê duyệt năm 2025 với tổng chiều dài khoảng 417 km, tổng vốn đầu tư 203.231 tỷ đồng (khoảng 8,37 tỷ USD). Tuyến có điểm đầu tại cửa khẩu Lào Cai và điểm cuối tại ga Lạch Huyện (Hải Phòng). Dự án được khởi công giai đoạn đầu từ ngày 19/12/2025 và đặt mục tiêu hoàn thành chậm nhất vào năm 2030.
