Trung Quốc đã chính thức khởi công một dự án hạ tầng đường thủy khổng lồ mới cạnh đập Tam Hiệp, với mục tiêu cho phép tàu lớn hơn đi qua nhanh hơn và giảm nút thắt logistics trên tuyến vận tải quan trọng nhất nước này.
Theo các cơ quan nhà nước Trung Quốc, đây là công trình trọng điểm đầu tiên được khởi công trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, đồng thời cũng là dự án hạ tầng lớn nhất trên trục Dương Tử kể từ sau khi đập Tam Hiệp hoàn thành.
Trọng tâm của dự án là tuyến luồng hàng hải mới tại đầu mối Tam Hiệp, trong đó hạng mục nổi bật nhất là hệ thống âu tàu bậc thang 5 cấp hai chiều dài khoảng 6.680 mét.
Chỉ riêng phần xây dựng tuyến mới đã cần đào chuyển khoảng 270 triệu tấn đất đá, tương đương 5,4 lần tổng lượng bê tông từng đổ cho đại công trình Tam Hiệp. Để phục vụ thi công, khu phụ trợ tại Wayaoping đã bố trí xưởng xử lý cốt liệu công suất 330 tấn mỗi giờ và trạm bê tông có thể sản xuất khoảng 55.000 mét khối mỗi tháng.
Cùng với đó là các hạng mục mở rộng tuyến dẫn thượng lưu, hạ lưu và các công trình hỗ trợ hàng hải liên quan. Tổng vốn đầu tư tĩnh của toàn bộ dự án được công bố ở mức 772 tỷ nhân dân tệ (khoảng 3 triệu tỷ đồng), còn thời gian thi công riêng phần tuyến mới tại Tam Hiệp được ước tính khoảng hơn 9 năm.
Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, năng lực thiết kế ban đầu của hệ thống cũ là 100 triệu tấn hàng mỗi năm, nhưng mốc này đã bị vượt qua từ năm 2011. Đến năm 2025, lượng hàng qua khu vực đập Tam Hiệp đã lên tới khoảng 173 triệu tấn. Các công trình đưa vào sử dụng từ năm 2003 không còn theo kịp nhu cầu vận tải đang tăng nhanh trên sông Dương Tử.
Sức ép đó đến từ vai trò đặc biệt của sông Dương Tử trong nền kinh tế Trung Quốc. Sau khi đập Tam Hiệp cải thiện điều kiện thông thương đường thủy, các cụm công nghiệp dọc tuyến sông phát triển mạnh hơn, kéo theo lưu lượng hàng hóa và hành khách tăng liên tục giữa các trung tâm lớn như Trùng Khánh, Vũ Hán, Nam Kinh và Thượng Hải.
Với Bắc Kinh, nếu điểm nghẽn Tam Hiệp không được xử lý, chiến lược liên kết vùng trong toàn bộ Vành đai kinh tế sông Dương Tử có thể bị chậm lại, nhất là khi ngày càng nhiều nhà máy dọc sông phụ thuộc vào đường thủy để vận chuyển linh kiện và thành phẩm.
Khi hoàn thành, cụm công trình mới sẽ cho phép tàu cỡ 10.000 tấn đi qua thuận lợi hơn. Science and Technology Daily và các cơ quan chính quyền Hồ Bắc cho biết, năng lực thông hành của riêng đầu mối Tam Hiệp sẽ được nâng lên khoảng 336 triệu tấn mỗi năm, gần gấp đôi hiện nay.
Ở đầu mối Cát Châu Bá gần đó, năng lực cũng sẽ tăng lên khoảng 360 triệu tấn, tạo thành cấu hình mới gồm 4 tuyến âu tàu cùng thang nâng tàu tại Tam Hiệp và 4 tuyến âu tàu tại Cát Châu Bá. Bắc Kinh kỳ vọng điều này sẽ làm trơn tru hơn “đại lộ vàng” trên sông Dương Tử, đồng thời giảm thêm chi phí vận tải nội địa.
Về kỹ thuật, đây là một dự án đặc biệt khó. Các chuyên gia Trung Quốc chỉ ra thách thức lớn nằm ở việc phải xây thêm công trình hàng hải mới ngay trên một đầu mối thủy lợi khổng lồ đã vận hành từ lâu. Họ phải thi công trong điều kiện bị ràng buộc chặt bởi dòng chảy, an toàn hồ đập, môi trường và độ chính xác lắp đặt rất cao.
Science and Technology Daily dẫn lời chuyên gia cho biết 2 yêu cầu mang tính then chốt của dự án là “điều tiết nước thật chính xác” và “xuyên núi để mở luồng”, vì tuyến mới phải vừa bảo đảm vận hành an toàn, vừa thích nghi với địa hình và thủy lực rất phức tạp quanh khu Tam Hiệp.
Trong khi đó, giới chức Trung Quốc xem đây không chỉ là một công trình giao thông. Chủ tịch Tập đoàn Tam Hiệp Liu Weiping cho rằng lợi ích của dự án sẽ lan rộng ra ngoài lĩnh vực vận tải, vì nó giúp cải thiện hiệu quả triển khai chiến lược phát triển Vành đai kinh tế sông Dương Tử và hỗ trợ “tuần hoàn kinh tế trong nước”.
Bắc Kinh đang nhìn nhận tuyến luồng mới này như một hạ tầng nền để nối vùng duyên hải phát triển với khu vực miền trung và miền tây, trong bối cảnh nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới ngày càng coi trọng khả năng kết nối nội địa.
Theo SCMP, Science and Technology Daily
