Đặc sản nổi tiếng ở Hà Nội nhưng nguồn gốc lại từ vùng biển
Nhắc đến những món ăn chỉ xuất hiện vào mùa hè ở Hà Nội, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến sứa đỏ. Đây là món ăn có cách thưởng thức khá khác lạ: sứa được ăn lạnh, gần như không qua chế biến nhiệt, kết hợp cùng mắm tôm và nhiều loại rau thơm.
Vì quá phổ biến ở Hà Nội nên không ít người mặc nhiên gọi đây là "sứa đỏ Hà Nội". Tuy nhiên, thực tế loại sứa này không được đánh bắt hay chế biến tại Thủ đô mà có nguồn gốc từ vùng biển Hải Phòng và Nam Định.
Sứa có màu đỏ do ngâm từ nước của vỏ cây sú và vẹt
Sau khi khai thác, sứa sẽ được ngâm theo phương pháp truyền thống với nước từ vỏ cây sú và cây vẹt. Chất tannin có trong vỏ cây thấm dần vào phần thịt sứa, giúp bảo quản được lâu hơn, tạo độ giòn đặc trưng và nhuộm sứa thành màu đỏ hồng đẹp mắt như những viên ruby.
Đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa sứa đỏ miền Bắc với các loại sứa trắng phổ biến ở miền Trung - vốn thường chỉ sơ chế rồi ăn ngay mà không trải qua công đoạn ngâm tạo màu.
Đây cũng là lý do nhiều người nhầm tưởng màu đỏ là màu tự nhiên của con sứa, trong khi thực chất đó là kết quả của quá trình chế biến.
Đặc biệt, sứa đỏ chỉ xuất hiện trong một khoảng thời gian ngắn mỗi năm, thường vào những tháng hè. Hết mùa, món ăn này gần như biến mất khỏi các hàng quán cho đến năm sau.
Ăn đúng kiểu Hà Nội phải có đủ những nguyên liệu này
Một đĩa sứa đỏ đúng vị không chỉ có sứa mà còn đi kèm nhiều nguyên liệu đặc trưng.
Ngoài sứa đỏ, thành phần không thể thiếu là cùi dừa già. Khác với dừa non mềm và nhiều nước, dừa già có độ giòn, bùi rõ rệt, tạo nên sự tương phản thú vị với miếng sứa mát lạnh.
Một đĩa sứa đỏ thường đi kèm các nguyên liệu gồm cùi dừa, đậu nướng, tía tô, kinh giới, mắm tôm
Đậu phụ cũng là nguyên liệu quan trọng. Thông thường, đậu được nướng cùng nghệ để tạo màu vàng óng và mùi thơm đặc trưng trước khi cắt thành từng thanh dài. Bên cạnh đó là lá tía tô, kinh giới và bát mắm tôm đánh bông với chanh (hoặc quất), đường và ớt.
Chính sự kết hợp của những nguyên liệu tưởng chừng không liên quan lại tạo nên hương vị rất riêng mà khó món ăn nào có được.
Sự kết hợp này làm nên hương vị cực hấp dẫn vào ngày hè
Trước khi ăn, sứa thường được rửa sạch phần nước ngâm rồi tiếp tục ngâm với nước cốt chanh khoảng 15 phút. Công đoạn này giúp sứa sạch hơn, thơm hơn và màu đỏ trở nên tươi, trong hơn.
Đậu phụ được nhúng qua nước nghệ rồi nướng trên than hoa - cách làm truyền thống giúp lớp vỏ bên ngoài vàng nhẹ, bên trong vẫn giữ được độ chắc. Ngày nay, nhiều người cũng thay thế bằng nồi chiên không dầu để tiện chế biến tại nhà.
Cùi dừa già được thái thành những lát mỏng dài, có kích thước tương đương với miếng sứa và đậu để dễ cuốn cùng rau thơm.
Khi thưởng thức, người ăn sẽ đặt lá tía tô, kinh giới xuống dưới, lần lượt xếp sứa đỏ, đậu phụ nướng nghệ và cùi dừa già rồi cuộn lại, chấm ngập trong bát mắm tôm đã đánh bông.
Điểm hấp dẫn nhất của món ăn nằm ở sự kết hợp nhiều tầng kết cấu. Sứa giòn mát, hơi dai như thạch, cùi dừa già giòn bùi, đậu phụ nướng thơm mùi nghệ, hòa cùng hương thơm của các loại rau và vị đậm đà của mắm tôm tạo nên một tổng thể vừa thanh mát vừa đậm vị.
Không phải món ăn để lấp đầy dạ dày, sứa đỏ từ lâu được xem là một thức quà mùa hè của người Hà Nội. Chính cảm giác mát lạnh, nhẹ bụng cùng hương vị đặc trưng khiến món ăn này trở thành lựa chọn được nhiều người tìm đến mỗi khi tiết trời bước vào những ngày nắng nóng nhất trong năm.
