Theo kế hoạch phát triển giai đoạn 2026–2030, xe điện lần đầu tiên không còn xuất hiện trong danh sách các lĩnh vực ưu tiên của Bắc Kinh — chấm dứt hơn một thập kỷ được xem là ngành chiến lược. Hiện tại, ngành xe điện Trung Quốc đang rơi vào tình trạng cung vượt xa cầu, kéo theo nhiều hệ lụy về sản xuất và tiêu thụ.
Trước đó, các phương tiện năng lượng mới – bao gồm xe điện, xe hybrid cắm sạc và xe chạy pin nhiên liệu – luôn được đưa vào danh sách ưu tiên trong ba kế hoạch 5 năm liên tiếp. Chính sách này nhằm thúc đẩy năng lực cạnh tranh, giúp Trung Quốc trở thành trung tâm của ngành xe điện toàn cầu.
Nhờ các gói hỗ trợ trị giá hàng tỷ USD, Trung Quốc không chỉ dẫn đầu thế giới về sản xuất và tiêu thụ xe điện, mà còn nắm giữ chuỗi cung ứng cốt lõi của ngành. Tuy nhiên, trong kế hoạch 5 năm lần thứ 15, trọng tâm ưu tiên của Bắc Kinh đã chuyển hướng. Thay vì tiếp tục đổ nguồn lực vào xe năng lượng mới, Trung Quốc tập trung vào công nghệ lượng tử, sản xuất sinh học, năng lượng hydro và phản ứng tổng hợp hạt nhân – những lĩnh vực được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng tiếp theo.
Ngược lại, các ngành như ô tô và bất động sản lại được xếp vào nhóm “cần dỡ bỏ hạn chế” để kích thích tiêu dùng trong nước. Toàn bộ kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của Trung Quốc dự kiến sẽ được công bố tại kỳ họp Quốc hội vào tháng 3 năm 2026.
Trong nhiều năm qua, Trung Quốc đã trở thành thị trường ô tô lớn nhất thế giới, song ngành này đang bị kìm hãm bởi tình trạng dư thừa công suất, cuộc chiến giá kéo dài và cạnh tranh khốc liệt. Trong bài phát biểu về định hướng phát triển giai đoạn mới, Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh sự cần thiết phải tránh phát triển ồ ạt và đầu tư tràn lan vào cùng một lĩnh vực được gọi là “lực lượng sản xuất mới”.
Tân Hoa Xã dẫn lời nhà lãnh đạo Trung Quốc khẳng định: “Chúng ta cần hướng tới cách tiếp cận hợp lý và thực tế, đồng thời kiềm chế việc vội vàng đổ xô vào các sáng kiến mới.”
Hồi đầu năm nay, Nhân dân Nhật báo – cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc – cũng trích dẫn lời ông Tập, đặt câu hỏi: “Liệu tất cả các địa phương đều thật sự cần phát triển các ngành như trí tuệ nhân tạo, siêu máy tính hay xe điện không?”
Kể từ khi Trung Quốc phát động chiến dịch thúc đẩy xe điện năm 2009, hàng loạt thành phố vốn không phải trung tâm sản xuất ô tô truyền thống như Hợp Phì hay Tây An đã nổi lên thành các “thủ phủ xe điện” mới. Thành công ban đầu cùng với tham vọng trở thành cường quốc đổi mới công nghệ đã khiến nhiều địa phương đồng loạt lao vào cuộc đua phát triển xe điện.
Tuy nhiên, khi thị trường nội địa dần bão hòa và hàng chục thương hiệu cạnh tranh khốc liệt để giành người tiêu dùng, áp lực giảm phát kéo dài càng khiến tình hình thêm căng thẳng. Bên cạnh đó, xuất khẩu ô tô Trung Quốc cũng đang gặp trở ngại do căng thẳng thương mại với phương Tây, khiến triển vọng tăng trưởng của ngành càng trở nên bất định.
Tham khảo: Reuters
