Rằm tháng Chạp (ngày 15/12 Âm lịch) là một trong những ngày lễ quan trọng trong đời sống tâm linh của người Việt trước thềm Tết Nguyên đán. Đây không chỉ là thời điểm đánh dấu những ngày cuối cùng của năm âm lịch mà còn mang ý nghĩa tri ân tổ tiên, thần linh, đồng thời gửi gắm mong ước về một năm mới bình an, thuận lợi.
Vào dịp này, nhiều gia đình chuẩn bị mâm lễ , thắp hương tưởng nhớ ông bà tổ tiên, bày tỏ lòng biết ơn với các đấng linh thiêng đã phù hộ trong suốt một năm qua. Vậy trong mùa Tết Nguyên đán năm nay, rằm tháng Chạp diễn ra vào ngày nào, cúng vào thời điểm nào là phù hợp, và cần chuẩn bị những gì cho đúng nghi lễ?
Rằm tháng Chạp năm Ất Tỵ cúng ngày nào, giờ nào tốt nhất?
Theo lịch vạn niên, rằm tháng Chạp năm Ất Tỵ, tức ngày 15/12 Âm lịch, rơi vào thứ Hai, ngày 2/2/2026 Dương lịch.
Tuy nhiên, trong thực tế, do nhịp sống hiện đại ngày càng bận rộn, đặc biệt là thời điểm cuối năm với nhiều công việc và chuẩn bị Tết, không phải gia đình nào cũng có điều kiện tổ chức lễ cúng đúng vào ngày chính rằm.
Theo quan niệm truyền thống, nếu không thể tiến hành nghi lễ đúng ngày 15 Âm lịch, gia chủ có thể chủ động cúng trước một vài ngày. Điều quan trọng là giữ được sự trang nghiêm, thành tâm và thực hiện đầy đủ các nghi thức cần thiết. Việc cúng sớm thường được lựa chọn vào các ngày gần rằm như ngày 14 hoặc 13 tháng Chạp Âm lịch, tránh thực hiện quá sớm so với ngày chính lễ.
Rằm tháng Chạp là dịp lễ quan trọng trước Tết Nguyên đán. (Ảnh: Dreamstime)
Trong năm Ất Tỵ, thời gian cúng rằm tháng Chạp có thể linh hoạt trong khoảng từ ngày 12 đến ngày 15 tháng Chạp. Do ngày chính rằm rơi vào đầu tuần, nhiều gia đình lựa chọn cúng từ cuối tuần trước để thuận tiện cho việc chuẩn bị và sum họp.
Ngày 12 tháng Chạp (thứ Sáu 30/1/2026 Dương lịch thuộc ngày hắc đạo. Dù vậy, trong ngày vẫn có những khung giờ được xem là thuận lợi để tiến hành lễ cúng, gồm:
- Giờ Dần (3h – 5h)
- Giờ Thìn (7h – 9h)
- Giờ Tỵ (9h – 11h)
- Giờ Thân (15h – 17h)
- Giờ Dậu (17h – 19h)
- Giờ Hợi (21h – 23h)
Ngày 13 tháng Chạp (thứ Bảy 31/1/2026 Dương lịch) là ngày hoàng đạo, được xem là khá thuận lợi cho các nghi lễ thờ cúng. Các khung giờ phù hợp gồm:
- Giờ Sửu (1h – 3h)
- Giờ Thìn (7h – 9h)
- Giờ Ngọ (11h – 13h)
- Giờ Mùi (13h – 15h)
- Giờ Tuất (19h – 21h)
- Giờ Hợi (21h – 23h)
Ngày 14 tháng Chạp (Chủ nhật 1/2/2026 Dương lịch) những khung giờ được xem là phù hợp để tiến hành lễ cúng gồm:
- Giờ Tý (23h – 1h)
- Giờ Sửu (1h – 3h)
- Giờ Mão (5h – 7h)
- Giờ Ngọ (11h – 13h)
- Giờ Thân (15h – 17h)
- Giờ Dậu (17h – 19h)
Ngày chính rằm 15 tháng Chạp (thứ Hai 2/2/2026 Dương lịch) là ngày hắc đạo. Tuy vậy, trong ngày vẫn có nhiều khung giờ phù hợp để cúng lễ, bao gồm:
- Giờ Dần (3h – 5h)
- Giờ Mão (5h – 7h)
- Giờ Tỵ (9h – 11h)
- Giờ Thân (15h – 17h)
- Giờ Tuất (19h – 21h)
- Giờ Hợi (21h – 23h)
Có nên cúng Rằm tháng Chạp vào buổi tối?
Trong điều kiện sinh hoạt hiện nay, nhiều gia đình lựa chọn thắp hương rằm tháng Chạp vào thời điểm thuận tiện nhất, kể cả buổi tối. Tuy nhiên, theo quan niệm truyền thống, việc cúng lễ ban ngày thường được ưu tiên hơn.
Dân gian quan niệm rằng, ban ngày mang tính dương, tượng trưng cho sự sống, ánh sáng và năng lượng tích cực; trong khi ban đêm mang tính âm, gắn với sự tĩnh lặng và nghỉ ngơi. Vì vậy, nhiều người hạn chế thắp hương vào buổi tối để tránh cảm giác u ám, thiếu sự thanh tịnh cần thiết cho nghi lễ.
Buổi sáng ban ngày được xem là thời điểm phù hợp hơn để tiến hành lễ cúng, bởi không khí trong lành, sáng sủa, giúp người cúng giữ được sự tập trung và trang nghiêm. Riêng tại các đền, chùa, nơi có không gian thờ tự riêng biệt, việc thắp hương buổi tối không phải là điều đáng lo ngại.
Nhìn chung, nếu không có điều kiện, gia chủ vẫn có thể cúng rằm tháng Chạp vào buổi tối, nhưng nên ưu tiên ban ngày để đảm bảo tính trang trọng của nghi lễ.
Mâm cúng rằm tháng Chạp cần chuẩn bị những gì?
Mâm cúng rằm tháng Chạp thường được chuẩn bị tương đối đầy đủ, bao gồm lễ vật và mâm cơm cúng. Tùy theo phong tục và điều kiện từng gia đình, mâm cúng có thể là cỗ mặn, cỗ chay hoặc kết hợp cả hai.
Các lễ vật cơ bản thường gồm:
- Hương: Là vật phẩm không thể thiếu, mở đầu cho nghi thức cúng lễ.
- Hoa tươi: Thường là hoa cúc vàng hoặc hoa sen, được bày biện trang trọng, thể hiện sự thanh khiết và lòng tôn kính.
- Đèn hoặc nến: Hai cây đèn đặt hai bên bát hương, tượng trưng cho ánh sáng và sự tiếp nối truyền thống.
- Trái cây: Mâm ngũ quả gồm các loại quả tươi như chuối, bưởi, đu đủ, xoài… tùy theo vùng miền, mang ý nghĩa sung túc và đủ đầy.
- Trà, rượu: Một ấm trà và chai rượu nhỏ thể hiện sự tinh khiết và thành tâm.
- Trầu cau: Là lễ vật quen thuộc trong nghi lễ truyền thống, biểu trưng cho sự gắn kết bền chặt trong gia đình.
Gợi ý mâm cỗ chay cúng rằm tháng Chạp. (Ảnh: Nguyễn Hồng Thúy)
Mâm cỗ mặn thường gồm bánh chưng, xôi, gà luộc, canh măng hoặc canh miến, giò chả, nem rán và một số món xào. Các món ăn có thể linh hoạt theo vùng miền, nhưng đều hướng đến sự ấm cúng, đủ đầy.
Mâm cỗ chay thường đơn giản hơn, với các món như đậu hũ, rau xào, nấm hấp, thể hiện sự thanh tịnh và lòng thành kính.
Dù chuẩn bị mâm cỗ theo hình thức nào, điều quan trọng nhất vẫn là sự chu đáo, nghiêm trang và tấm lòng hướng về tổ tiên trong dịp rằm tháng Chạp, một dấu mốc ý nghĩa trước khi khép lại năm cũ và đón chào năm mới.
