Sau 2 ngày xét xử và nghị án, chiều 30.1, TAND khu vực 6 (tỉnh Lâm Đồng) đã tuyên án sơ thẩm đối với 6 cựu chiến binh bị truy tố về tội "hủy hoại rừng".
Tòa tuyên phạt bằng với mức án từng bị hủy án
Theo đó, tòa phạt 5 cựu chiến binh mỗi người 6 tháng tù gồm: Ngân Xuân Dũng (65 tuổi), Vũ Tất Đắc (72 tuổi), Hoàng Văn Sằn (68 tuổi), Nguyễn Nam Thái (58 tuổi) và Cao Minh Điến (57 tuổi); riêng bị cáo Đỗ Mạnh Hùng (63 tuổi) 7 tháng tù.
Như vậy, mức án trên bằng với mức án mà TAND TP.Gia Nghĩa (cũ, nay là TAND khu vực 6) khi xét xử sơ thẩm lần 1 và 2 đã tuyên phạt các bị cáo.
Lần thứ 3, tòa cấp sơ thẩm tiếp tục phạt tù các bị cáo
ẢNH: NGÂN NGA
Theo tòa, dù các bị cáo không thừa nhận hành vi nhưng căn cứ vào hồ sơ của vụ án, vào lời khai cho thấy các bị cáo có hành vi hủy hoại rừng. Việc truy tố các bị cáo hủy hoại 0,98 ha rừng là có căn cứ.
Về chức năng giám định của ông Huỳnh Văn Triệu, thực hiện nhiệm vụ được giao, không có quyền và lợi ích liên quan đến vụ án. Do đó, việc các luật sư cho rằng ông này có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến vụ án nên không khách quan là không có căn cứ. Cũng theo tòa, xác định mức thiệt hại của rừng là 53 triệu đồng đã bao gồm thiệt hại về lâm sản và thiệt hại về môi trường.
Hành vi của các bị cáo là nguy hiểm cho xã hội. Các bị cáo không có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự. Về tình tiết giảm nhẹ, các bị cáo có nhân thân tốt, có thời gian công tác trong quân đội. Mục đích hủy hoại rừng là để gây quỹ hoạt động cho chi hội cựu chiến binh, không vì cá nhân. Từ đó tòa phạt mức án như trên.
Theo 6 cựu chiến binh, trên thực tế trước khi dọn dẹp thì đã không còn rừng
ẢNH: NGÂN NGA
Theo hồ sơ vụ án, đầu năm 2015, tại cuộc họp Chi hội Cựu chiến binh thôn 6 (xã Trường Xuân, H.Đắk Song, tỉnh Đắk Nông cũ), ông Đỗ Mạnh Hùng (Chi hội trưởng) cho rằng khu đất rừng sản xuất tại địa phương không còn rừng cần phát quang trồng cây keo gây quỹ hoạt động và chi hội đồng ý.
Cơ quan tố tụng xác định, trong 2 ngày của tháng 1.2015 và 2 ngày của tháng 4.2015, các hội viên đã chặt cây bụi, dây leo, một số cây gỗ có đường kính từ 10 cm trở xuống, gom thành đống chờ đốt.
Kết luận giám định tháng 4.2015 của giám định viên tư pháp Huỳnh Văn Triệu (Hạt Kiểm lâm TP.Gia Nghĩa cũ) xác định diện tích rừng sản xuất bị hủy hoại là 0,98 ha, thiệt hại hơn 53 triệu đồng.
Tại tòa, các bị cáo vẫn kêu oan, khẳng định trước thời điểm phát dọn, khu vực này không còn là rừng, đề nghị tòa xét xử khách quan, đúng pháp luật.
Nhân chứng cũng khai tại tòa rằng xung quanh hiện trường là rẫy cà phê, hồ tiêu của người dân; nhiều cây đã bị chặt, đốt từ trước.
Cấp giám đốc thẩm từng hủy án vì kết luận giám định vi phạm tố tụng
Trước đó, trong phần tranh luận, đại diện Hội cựu chiến binh Việt Nam và các luật sư bào chữa cho 6 cựu chiến binh đề nghị tòa tuyên không phạm tội.
Bởi theo ông Nguyễn Thái Bình, Phó trưởng ban Công tác cựu chiến binh Hội Cựu chiến binh Việt Nam (nguyên Phó cục trưởng Cục Điều tra hình sự, Bộ Quốc phòng), ông Huỳnh Văn Triệu là kiểm lâm viên thuộc Hạt Kiểm lâm thị xã Gia Nghĩa cũ. Hiện trường vụ án thuộc trách nhiệm quản lý bảo vệ của Hạt Kiểm lâm thị xã Gia Nghĩa. Như vậy, ông Triệu là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nên không thể tham gia với tư cách là giám định viên.
Ông Nguyễn Thái Bình, Phó trưởng ban Công tác cựu chiến binh Hội Cựu chiến binh Việt Nam (nguyên Phó cục trưởng Cục Điều tra hình sự, Bộ Quốc phòng) đề nghị tòa tuyên các bị cáo không phạm tội
ẢNH: NGÂN NGA
6 cựu chiến binh kêu oan: Viện kiểm sát lý giải ra sao về vụ án?
Ông Triệu đã tham gia khám nghiệm hiện trường ngày 21.4.2015 với tư cách là kiểm lâm viên, trực tiếp đo đạc diện tích rừng bị hủy hoại. Cũng chính ông Triệu lại ký bản kết luận giám định tháng 4.2015 với tư cách là giám định viên, và công nhận diện tích rừng bị hủy hoại mà ông đã tiến hành đo đạc.
Theo quy định của luật Giám định tư pháp thì việc giám định thuộc nhiều lĩnh vực chuyên môn phải giám định tập thể. Tuy nhiên, ông Triệu lại căn cứ vào biên bản khám nghiệm hiện trường để kết luận giám định là không khách quan.
Vì thế, kết luận giám định của ông Huỳnh Văn Triệu đã bị cấp giám đốc thẩm là TAND cấp cao tại TP.HCM nhận định vi phạm tố tụng, là một trong những lý do mà tòa này tuyên hủy tất cả các bản án của tòa sơ thẩm và phúc thẩm để điều tra lại.
Các cựu chiến binh cho biết tiếp tục kháng cáo kêu oan lên TAND tỉnh Lâm Đồng
ẢNH: NGÂN NGA
Quá trình điều tra lại, cơ quan CSĐT đã trưng cầu giám định. Kết luận giám định năm 2022 của Bộ NN-PTNT xác định: không thể giám định được ranh giới, diện tích, trạng thái rừng bị thiệt hại và không xác định được giá trị thiệt hại. Đây là kết luận giám định hợp pháp, không vi phạm tố tụng.
Lẽ ra, cơ quan tố tụng phải căn cứ vào kết luận giám định năm 2022 của Bộ NN-PTNT để đình chỉ vụ án, đình chỉ bị can vì không chứng minh được hành vi phạm tội.
TAND cấp cao tại TP.HCM hủy toàn bộ các bản án kết tội 6 cựu chiến binh
Vụ án này kéo dài đến nay đã 11 năm, trải qua 2 lần xét xử sơ thẩm, 2 lần phúc thẩm và 1 lần giám đốc thẩm.
Cụ thể, 2 lần xét xử sơ thẩm, TAND TP.Gia Nghĩa (nay là TAND khu vực 6, tỉnh Lâm Đồng) đều tuyên phạt 6 cựu chiến binh mức án từ 6 đến 7 tháng tù về tội "hủy hoại rừng". Các bị cáo kháng cáo kêu oan.
Năm 2016, TAND tỉnh Đắk Nông cũ xử phúc thẩm lần 1, hủy án sơ thẩm. Năm 2017, phúc thẩm lần 2 tuyên y án sơ thẩm. Sau khi ra tù, các bị cáo tiếp tục kêu oan.
Năm 2020, TAND cấp cao tại TP.HCM xét xử giám đốc thẩm, chỉ ra 9 vấn đề cho thấy chưa đủ căn cứ buộc tội, hủy toàn bộ bản án để điều tra lại.
Cho rằng vụ án có dấu hiệu oan sai, tháng 10.2025, thượng tướng Bế Xuân Trường, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam (nguyên thứ trưởng Bộ Quốc phòng) ký công văn dài 10 trang đề nghị Viện trưởng Viện KSND tối cao quan tâm, chỉ đạo giải quyết dứt điểm vụ án, bảo đảm việc truy tố khách quan, đúng pháp luật, tránh oan sai.
