Giữa vườn hoa rực vàng, nhiều nông dân chỉ mong bán được để gỡ vốn, dù gần như không còn tính đến tiền công chăm sóc suốt nửa năm trời.
Những ngày này, dọc các tuyến đường dẫn vào xã Chợ Lách, sắc vàng của cúc mâm xôi đã phủ kín nhiều nhà vườn. Hoa nở đều, tròn tán, màu sắc đẹp, nhưng trái ngược với vẻ rực rỡ ấy là nỗi lo hiện rõ trên gương mặt người trồng hoa.
Hoa nở sớm, nông dân trở tay không kịp
Tại ấp An Hòa, xã Chợ Lách, bà Đường Thị Trúc Xuyến (42 tuổi), người có hơn 10 năm gắn bó với nghề trồng hoa kiểng, đang tất bật chăm sóc những chậu cúc đã nở rộ gần kín vườn. Năm nay, gia đình bà trồng khoảng 4.000 chậu cúc mâm xôi để phục vụ thị trường Tết. Hai tuần nay, hoa bắt đầu nở rộ và đã có khoảng 80% số chậu trong vườn đã nở.
Cúc mâm xôi tại nhiều nhà vườn ở Chợ Lách nở rộ sớm trước Tết, vàng rực cả khu vườn.
Theo dự tính, nếu thời tiết thuận lợi, hoa có thể giữ được thêm khoảng một tháng nữa, vừa vặn đến gần Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, việc hoa nở sớm khiến khả năng tiêu thụ gặp nhiều rủi ro.
“Trồng hoa hơn 10 năm, đây là lần đầu tôi gặp tình trạng hoa nở sớm nghiêm trọng như vậy. Mọi năm còn có cách canh chỉnh, năm nay thời tiết thay đổi liên tục, mưa trái mùa làm hoa bung nụ nhanh hơn”, bà Xuyến chia sẻ.
Bà Xuyến vẫn tất bật chăm sóc hoa mỗi ngày, chờ thương lái đến mua.
Theo bà Xuyến, gia đình mới bán được khoảng 2.000-2.300 chậu, chỉ khoảng một nửa số lượng. Khách mua chủ yếu là các quán cà phê, cơ quan, điểm làm tiểu cảnh chụp hình hoặc người dân chưng sớm. Trong khi đó, các thương lái lớn gần như không xuất hiện.
Giá bán tại vườn hiện dao động khoảng 120.000-140.000 đồng/cặp (tương đương 60.000-70.000 đồng/chậu) đối với loại có đường kính từ 90 cm trở lên. Mức giá này thấp hơn đáng kể so với năm ngoái, khi cúc mâm xôi được bán khoảng 170.000 đồng/cặp.
“Hoa đã nở rồi thì càng để lâu càng khó bán. Bán giá này coi như chỉ gỡ lại vốn, không tính được tiền công chăm sóc suốt 6 tháng trời mà cũng có rất ít thương lái đến hỏi mua”, bà Xuyến thở dài.
Theo tính toán, chi phí đầu tư cho mỗi chậu cúc khoảng 40.000 đồng, chưa kể công lao động. Trong khi đó, giá bán hiện tại chỉ nhỉnh hơn vốn một chút, gần như không có lãi.
Không chỉ giá bán giảm, chi phí đầu vào năm nay cũng tăng mạnh, khiến bài toán lợi nhuận càng thêm bế tắc. Giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhân công đều tăng so với năm trước. Đáng chú ý, giá mụn dừa – vật liệu quan trọng trong trồng hoa – có thời điểm tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba.
“Năm ngoái mụn dừa chỉ khoảng 10.000-11.000 đồng/bao, năm nay có lúc lên hơn 30.000 đồng/bao. Chi phí đội lên rất nhiều”, bà Xuyến nói.
Hoa nở sớm khiến nhiều vườn cúc mâm xôi khó tiêu thụ, thương lái đến mua thưa thớt so với mọi năm.
Quy trình chăm sóc cúc mâm xôi cũng vô cùng vất vả. Người trồng phải tưới nước mỗi ngày, những ngày nắng nóng phải tưới hai lần sáng, chiều. Cứ 4-5 ngày phải tưới phân một lần, khoảng 7-10 ngày lại phải xịt thuốc ngừa sâu bệnh. Công việc kéo dài liên tục trong suốt nửa năm.
Cách đó không xa, vườn hoa của chị Huỳnh Cẩm Thạch (xã Chợ Lách) cũng trong tình cảnh tương tự. Với thâm niên 11 năm trong nghề, năm nay chị Thạch mạnh dạn trồng tới 7.000 chậu cúc mâm xôi.
“Không có đất sẵn nên tôi phải thuê đất trồng, chi phí đội lên khá nhiều. Không ngờ năm nay hoa lại nở sớm đồng loạt”, chị Thạch chia sẻ.
Theo chị, trong nhiều năm làm nghề, đây là lần đầu tiên chị gặp sự cố này. Hoa hiện đã nở nhiều và chỉ có thể giữ được khoảng 20 ngày nữa. Đến nay, chị mới bán được hơn 2.000 chậu cho mối quen, còn lại khoảng 5.000 chậu vẫn chưa tìm được đầu ra.
Giữa sắc vàng rực rỡ của hoa Tết, nỗi lo đầu ra và giá cả vẫn đè nặng lên người trồng cúc mâm xôi làng hoa Chợ Lách.
“Chủ yếu tôi bán lẻ cho người quen hoặc nhờ kênh YouTube giới thiệu, ai xem được thì gọi điện đặt vài ba cặp. Hàng giao qua shipper, khách phải chịu thêm phí vận chuyển nên cũng khó bán”, chị Thạch cho biết.
Hàng trăm nghìn chậu cúc mâm xôi nở sớm
Trả lời phóng viên Báo Điện tử VTC News, ông Nguyễn Văn Bạn, Chuyên viên Phòng Kinh tế xã Chợ Lách cho biết, toàn địa phương hiện có khoảng 1.000 ha trồng hoa và cây kiểng, riêng cúc mâm xôi đạt sản lượng khoảng 1,5 triệu sản phẩm, với gần 1.000 hộ tham gia sản xuất.
Theo thống kê, tỷ lệ cúc mâm xôi nở sớm chiếm khoảng 15-20% tổng sản lượng, tương đương 225.000-300.000 chậu. Nguyên nhân chủ yếu do mưa trái mùa, đây cũng là lần đầu tiên địa phương ghi nhận tình trạng này trên diện rộng.
Trước khó khăn của người trồng hoa, chính quyền địa phương đang phối hợp với Viettel Post hỗ trợ nông dân tiêu thụ sản phẩm qua hình thức trực tuyến, livestream trên các nền tảng mạng xã hội.
Những chậu cúc mâm xôi được chào bán lẻ cho quán cà phê, điểm trang trí Tết nhằm gỡ lại chi phí đầu tư.
Theo ông Nguyễn Quốc Trung, Giám đốc Trung tâm Giống và Hoa kiểng tỉnh Vĩnh Long, hoa cúc mâm xôi tập trung chủ yếu ở hai xã Vĩnh Thành và Chợ Lách. Nguyên nhân chính của tình trạng nở sớm là do mưa liên tục trong nhiều ngày, lượng nước mưa tác động mạnh đã kích thích cây ra bông sớm.
Bên cạnh đó, năm nay là năm nhuận, ảnh hưởng đến chu kỳ lưu giống và thời điểm xuống giống vốn thường vào tháng 6 âm lịch.
“Do hoa trồng ngoài trời nên khi đã trổ bông thì hầu như không có biện pháp kỹ thuật để hãm lại. Ngược lại, nếu hoa chậm nở thì việc xử lý kích thích lại dễ hơn”, ông Trung phân tích.
Theo ông Trung, một yếu tố khác khiến thị trường biến động mạnh là thông tin lan truyền trên mạng xã hội. Một số YouTuber phản ánh tình trạng hoa nở sớm nhưng chưa đánh giá tổng thể, vô tình khiến thương lái lo ngại, từ đó ép giá nông dân.
“Hệ quả là giá bán từ mức tốt khoảng 160.000 đồng/cặp đã bị kéo xuống còn 120.000-140.000 đồng/cặp như hiện nay”, ông Trung cho biết.
Dù vậy, ông Trung cũng cho rằng không nên quá bi quan. Cúc mâm xôi có độ bền cao, nếu chăm sóc tốt có thể chưng trên một tháng. Do đó, hoa nở sớm vẫn có khả năng tiêu thụ, cung cấp cho quán cà phê, khu du lịch… để trang trí.
Ở góc độ thị trường, ông Trung nhận định do một lượng lớn hoa đã nở sớm và bán ra trước, số lượng hoa còn lại đúng dịp Tết Nguyên đán sẽ ít hơn. Điều này có thể khiến giá hoa vào dịp cận Tết tăng trở lại.
