Việc Mỹ và Trung Quốc cùng tuyên bố tạm thời hạ thuế đối với hàng hóa nhập khẩu trong vòng 90 ngày đã tạo ra một "cơn sốt xuất khẩu" ở Trung Quốc. Các nhà máy, cảng biển và doanh nghiệp đồng loạt tăng tốc để tận dụng cơ hội ngắn ngủi này.
Các công ty Trung Quốc vốn đang chịu thiệt hại do căng thẳng thương mại kéo dài, nay đón nhận lượng đơn hàng tăng vọt. Ví dụ, một doanh nghiệp chuyên cung cấp đồ chơi tại miền nam Trung Quốc ghi nhận đơn hàng tăng 30% chỉ trong tuần đầu tiên sau thông báo.
Tình hình tương tự cũng diễn ra ở phía khách hàng Mỹ. Các công ty tại Mỹ tranh thủ đặt hàng, bổ sung kho hàng trước khi mức thuế cao có thể quay trở lại. Theo dữ liệu từ hãng theo dõi vận chuyển Vizion, lượng đặt chỗ container từ Trung Quốc sang Mỹ tăng gần 300% chỉ trong một tuần.
Đây là một sự đảo chiều đáng kể so với tháng trước, khi chiến tranh thuế leo thang khiến thương mại giữa hai nền kinh tế gần như đóng băng. Thỏa thuận tạm thời giúp mức thuế của Mỹ giảm xuống còn 30%, còn Trung Quốc giảm từ 125% xuống 10% đối với hàng hóa Mỹ.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng thỏa thuận chỉ kéo dài 90 ngày và chưa rõ các cuộc đàm phán tiếp theo sẽ đưa mối quan hệ thương mại đi đến đâu.
Một bến container ở Thượng Hải, Trung Quốc.
Doanh nghiệp hai nước phản ứng ra sao trước thỏa thuận 90 ngày?
Cả doanh nghiệp Trung Quốc và Mỹ đều đang tận dụng tối đa khoảng thời gian “vàng” này. Họ khẩn trương khôi phục các đơn hàng bị tạm hoãn hoặc hủy trước đó, tăng ca sản xuất và đẩy nhanh tiến độ giao hàng.
Các nhà cung cấp Trung Quốc làm việc xuyên đêm để hoàn thành đơn hàng cho đối tác Mỹ. Nhiều công ty Mỹ trước đó đã chuyển đơn hàng sang các nước như Việt Nam hay Indonesia để tránh thuế, nay quay lại đặt hàng ở Trung Quốc vì mức thuế đã giảm.
Công ty tư vấn chuỗi cung ứng STG Consultants cho biết họ nhận được hàng loạt yêu cầu “chuyển lại đơn hàng về Trung Quốc” từ các khách hàng Mỹ. Một số nhà máy tại Trung Quốc từng phải đóng cửa hoặc cho công nhân nghỉ việc, nay đang gấp rút tuyển lại lao động.
Trong khi đó, các doanh nghiệp Mỹ như công ty đèn chiếu sáng của ông Greg Mazza ở Connecticut đang hành động nhanh để giải phóng hàng tồn kho và đặt thêm đơn hàng mới, dù mức thuế hiện tại vẫn cao hơn trước kia.
Tuy nhiên, Mazza cho biết ông sẽ cố giữ giá bán không tăng quá nhiều bằng cách điều chỉnh chi phí nội bộ, dù phải gánh mức thuế đến 55% đối với một số sản phẩm.
Cơn sốt giao hàng có gây áp lực lên chuỗi cung ứng?
Đúng như dự đoán, việc hàng loạt doanh nghiệp cùng lúc đẩy mạnh xuất khẩu đã khiến chuỗi cung ứng bị quá tải. Chi phí vận chuyển đường biển tăng vọt, thời gian đặt chỗ container kéo dài và các hãng vận tải phải mở thêm tuyến để đáp ứng nhu cầu.
Một nhà máy ở Chiết Giang chuyên sản xuất ô tô điều khiển từ xa cho biết chi phí vận chuyển container sang Mỹ đã tăng 50%, từ mức 4.000 USD/container. Khoản chi này thường do bên mua Mỹ gánh chịu, nhưng cuối cùng có thể bị chuyển sang người tiêu dùng.
Tập đoàn Maersk của Đan Mạch, hãng vận tải lớn toàn cầu, xác nhận họ đã phải bổ sung công suất vận chuyển sau khi lượng đặt chỗ tăng đột biến từ cuối tháng Tư.
Vizion – đơn vị theo dõi container – cảnh báo rằng “cơn sốt container” này có thể ảnh hưởng đến mùa cao điểm vận tải vào mùa hè, khi nhiều hàng hóa khác cũng cần xuất khẩu.
Các chuyên gia đặt câu hỏi: liệu các đơn hàng này có kịp hoàn tất và giao trong thời hạn 90 ngày hay không? Và khi container chưa kịp quay về Trung Quốc, sẽ có đủ nguồn cung cho chu kỳ xuất khẩu tiếp theo?
Doanh nghiệp có tiếp tục gắn bó với Trung Quốc không?
Mặc dù nhiều doanh nghiệp từng tính chuyện rút khỏi Trung Quốc, nhưng phần lớn vẫn chưa sẵn sàng chia tay quốc gia được coi là “công xưởng thế giới”. Mối quan hệ lâu năm, chất lượng sản phẩm và sự linh hoạt của các nhà máy Trung Quốc vẫn là yếu tố giữ chân đối tác nước ngoài.
Ông Mazza cho biết ông từng cân nhắc chuyển một phần sản xuất sang Việt Nam, dù điều này có thể làm chi phí tăng 10–15%. Tuy nhiên, ông vẫn muốn duy trì hoạt động tại Trung Quốc vì “các nhà máy ở đây làm sản phẩm rất tốt và đã đồng hành với tôi nhiều năm”.
Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc cũng chủ động mở rộng sang các thị trường khác như châu Âu để giảm phụ thuộc vào Mỹ. Một số cho biết lượng đơn hàng từ châu Âu đã tăng gần 20%.
Trong bối cảnh bất ổn thương mại chưa có hồi kết, việc duy trì linh hoạt và đa dạng hóa thị trường đang trở thành chiến lược sống còn với cả nhà sản xuất và đối tác nhập khẩu.
Tuy nhiên, điều mà cả hai phía đều lo lắng là sự thiếu chắc chắn: không ai dám khẳng định điều gì sẽ xảy ra sau 90 ngày tạm dừng thuế quan.
