Kinh tế vẫn "khát" nhân lực biết cập nhật kỹ năng
Theo khảo sát lương của Robert Walters Vietnam 2025, AI, chuyển đổi số và dòng vốn FDI tiếp tục định hình lại thị trường lao động Việt Nam, đặc biệt ở các lĩnh vực tài chính, chuỗi cung ứng, tiêu dùng và dịch vụ chuyên nghiệp.
Báo cáo cho biết nhu cầu tuyển dụng các vị trí tài chính - kế toán, quản trị chuỗi cung ứng, phân tích kinh doanh và marketing vẫn ổn định nhưng yêu cầu về kỹ năng số và tư duy phân tích ngày càng cao.
Trong khi đó, báo cáo lương và thị trường lao động năm 2025 của Talentnet-Mercer tại Việt Nam chỉ ra thị trường lao động bước vào giai đoạn tuyển dụng có chọn lọc hơn. Doanh nghiệp ưu tiên những ứng viên có khả năng tạo giá trị nhanh chóng thay vì mất thời gian đào tạo lại từ đầu. Đồng nghĩa, sinh viên khối ngành kinh tế vốn có số lượng tốt nghiệp lớn mỗi năm sẽ bị tác động trực tiếp.
Ở góc độ kỹ năng tương lai, báo cáo Tương lai nghề nghiệp 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) phân tích khoảng 39% kỹ năng cốt lõi của người lao động dự kiến sẽ thay đổi trước năm 2030.
Báo cáo nhấn mạnh tư duy phân tích, khả năng giải quyết vấn đề phức tạp, hiểu biết công nghệ và khả năng học tập liên tục là những năng lực được ưu tiên hàng đầu. Theo WEF, người lao động trong các ngành kinh tế - kinh doanh nếu kết hợp được nền tảng chuyên môn với năng lực số sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.
Báo cáo tuyển dụng của TopCV giai đoạn 2025-2026 nhấn mạnh tác động của AI đang làm thay đổi cấu trúc tuyển dụng, khi nhiều vị trí marketing, tài chính và vận hành đều tích hợp yêu cầu liên quan đến phân tích dữ liệu và công cụ số. Cơ hội việc làm khối ngành kinh tế không hề thu hẹp nhưng thách thức nằm ở chất lượng ứng viên xem ai có kỹ năng thực hành, ai có thể thích nghi nhanh và ai có trải nghiệm thực tế đủ sớm.
Các công ty ngày càng có nhiều đòi hỏi cao hơn về kỹ năng với sinh viên tốt nghiệp - Ảnh: REUTERS
Học nhanh, chắc và gắn với thực tế
Từ góc nhìn đào tạo, TS Douglas Foster - Provost của Western Sydney Việt Nam - cho rằng thị trường hiện nay ưu tiên những người trẻ có khả năng phân tích dữ liệu, tư duy số, giao tiếp hiệu quả và đặc biệt là năng lực thích nghi. Vì vậy, chương trình đào tạo đại học cần chuyển từ cách tiếp cận nặng lý thuyết sang mô hình học tập gắn chặt với thực tiễn, tích hợp dự án, tình huống doanh nghiệp và trải nghiệm nghề nghiệp ngay trong quá trình học.
Theo ông, nhiều người trẻ mong muốn một lộ trình linh hoạt hơn, tập trung hơn và có cơ hội tiếp xúc môi trường làm việc sớm hơn. Tuy nhiên, quan trọng là chương trình đào tạo cần được tổ chức sao cho hiệu quả, có chiều sâu và bám sát thực tế.
Chẳng hạn, Western Sydney Việt Nam đang thiết kế chương trình đào tạo theo lộ trình 2 năm 8 tháng. Chương trình vận hành theo mô hình ba học kỳ mỗi năm, với cấu trúc 8 học kỳ. Mỗi học kỳ thường gồm ba học phần có khối lượng hợp lý, kết hợp giữa học trên lớp, tự học có hướng dẫn và các dự án ứng dụng.
Từ Western Sydney Việt Nam, nhiều sinh viên đã có những bước tiến thành công trên con đường sự nghiệp
Ông nhấn mạnh việc "tăng tốc" đến từ sự tối ưu hóa cấu trúc và tập trung vào nội dung cốt lõi, chứ không phải từ việc rút gọn chiều sâu học thuật. Chuẩn học thuật của chương trình được căn chỉnh hoàn toàn với chương trình tại Úc của Western Sydney University, bảo đảm tính nghiêm ngặt thông qua thiết kế môn học chặt chẽ, hệ thống đánh giá có cấu trúc và cơ chế kiểm soát chất lượng theo quy trình học thuật quốc tế.
Ngoài ra, để trang bị kỹ năng thực chiến cho sinh viên, ông cho rằng các chương trình đào tạo cần được tích hợp thực tiễn, gắn với môi trường làm việc thực tế. Sinh viên cần được tiếp cận thông qua nghiên cứu tình huống, mô phỏng, dự án nhóm và các bài tập liên kết doanh nghiệp, nhằm "học cùng với ngành". Một số ngành thuộc khối Kinh doanh, Marketing và Công nghệ Marketing, Tài chính Ứng dụng và Tài chính công nghệ, Kinh doanh quốc tế, Truyền thông và Khoa học dữ liệu ứng dụng được đánh giá phù hợp với mô hình này nhờ đặc thù gắn chặt với thực hành và nhu cầu nhân lực cao.
Western Sydney Việt Nam đã theo đuổi định hướng này trong nhiều năm qua, từ đó nhiều sinh viên bắt đầu thực tập hoặc làm bán thời gian trong quá trình học. Không ít người có việc làm toàn thời gian ngay sau khi tốt nghiệp. Cựu sinh viên Western Sydney Việt Nam hiện làm việc tại hơn 100 tập đoàn và tổ chức lớn.
"Lợi thế cạnh tranh của sinh viên không chỉ nằm ở việc hoàn thành chương trình sớm hơn, mà ở việc bước vào thị trường lao động với cả bằng cấp quốc tế lẫn năng lực thực hành và sự tự tin nghề nghiệp", TS Douglas Foster nói.
