Nhằm khắc phục tình trạng kéo dài thời gian chuẩn bị và thực hiện các dự án trọng điểm, thành phố Hà Nội đang quyết liệt triển khai Nghị quyết số 45/2026/NQ-HĐND ngày 15-6-2026 của HĐND thành phố Hà Nội quy định về quyết định, chấp thuận chủ trương đầu tư và điều chỉnh chủ trương đầu tư; lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu trong trường hợp đặc biệt; việc xác định dự án cần triển khai ngay trên địa bàn thành phố Hà Nội (thực hiện Điểm a, b, d Khoản 5 Điều 22 của Luật Thủ đô số 02/2026/QH16).
Với những cơ chế đặc thù quy định tại nghị quyết, việc cắt giảm thủ tục hành chính, phân cấp mạnh mẽ không chỉ giúp khơi thông nguồn vốn đầu tư mà còn tạo động lực tăng trưởng mạnh mẽ cho Thủ đô trong năm 2026 và những năm tiếp theo.
Thi công Dự án nhà ở xã hội Kim Chung (xã Thiên Lộc). Ảnh: Quang Thái
Giảm quy trình, thủ tục cho các dự án triển khai ngay
Trong thời gian qua, thành phố Hà Nội đã tập trung triển khai nhiều chương trình, dự án trọng điểm về hạ tầng kỹ thuật, giao thông, đô thị, môi trường, chuyển đổi số, nhà ở xã hội, giáo dục, y tế và phát triển các khu công nghệ cao, khu công nghiệp, khu đô thị mới.
Tuy nhiên, quá trình tổ chức thực hiện còn phát sinh một số vướng mắc liên quan đến trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư, điều chỉnh chủ trương đầu tư; lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu; phối hợp thẩm định giữa các cơ quan, đơn vị và xử lý các dự án cấp bách cần triển khai ngay.
Một số quy định của pháp luật hiện hành còn chưa đáp ứng yêu cầu rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư đối với các dự án lớn, quan trọng, dự án hạ tầng chiến lược, dự án có tính chất cấp bách hoặc cần triển khai đồng bộ để phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô. Việc thực hiện đầy đủ các trình tự, thủ tục theo quy định chung, trong một số trường hợp, dẫn đến kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án, làm giảm hiệu quả huy động nguồn lực xã hội và cơ hội thu hút các nhà đầu tư có năng lực, kinh nghiệm.
Bên cạnh đó, thực tiễn triển khai các dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), dự án đầu tư có sử dụng đất và các dự án thu hút nhà đầu tư chiến lược trên địa bàn thành phố cho thấy cần có cơ chế linh hoạt, phù hợp với tính chất đặc thù của Thủ đô nhằm chủ động lựa chọn nhà đầu tư có năng lực tài chính, kinh nghiệm và khả năng triển khai thực hiện dự án; rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục đầu tư; đẩy nhanh tiến độ xây dựng các công trình, dự án trọng điểm; nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai, nguồn lực đầu tư và hiệu quả quản lý nhà nước.
Ngoài ra, thực tiễn phát triển của thành phố đặt ra yêu cầu cần có cơ chế xác định và triển khai ngay đối với các dự án cấp bách, dự án có ý nghĩa chiến lược, tạo động lực phát triển vùng, liên vùng, các dự án phục vụ nhiệm vụ chính trị, an sinh xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, phòng, chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu và xử lý các vấn đề dân sinh bức xúc. Tuy nhiên, hiện nay chưa có quy định cụ thể về tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục xác định “dự án cần triển khai ngay” để làm cơ sở tổ chức thực hiện thống nhất trên địa bàn thành phố.
Trong khi đó, Nghị quyết số 31/2025/NQ-HĐND - văn bản trước đây điều chỉnh nội dung này hết hiệu lực từ thời điểm Luật Thủ đô năm 2026 có hiệu lực thi hành. Nếu không kịp thời ban hành quy định thay thế sẽ phát sinh khoảng trống pháp lý, gây gián đoạn trong quá trình tiếp nhận, thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư và xử lý các thủ tục liên quan; đồng thời ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án, làm giảm tính chủ động, linh hoạt của chính quyền thành phố theo tinh thần phân quyền của luật mới.
Vì vậy, báo cáo thẩm tra của Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố Hà Nội cho rằng, việc HĐND thành phố ban hành Nghị quyết số 45/2026/NQ-HĐND là cần thiết, phù hợp yêu cầu thực tiễn quản lý, điều hành và tổ chức triển khai các cơ chế đặc thù theo Luật Thủ đô năm 2026; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại.
Nghị quyết số 45/2026/NQ-HĐND áp dụng đối với các dự án đầu tư công, dự án PPP và các dự án theo Luật Đầu tư trên địa bàn thành phố. Nghị quyết cũng rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, trong đó quy định rõ thời gian tối đa cho cơ quan thẩm định (tối đa 20 ngày cho dự án nhóm A, tối đa 10 ngày cho dự án nhóm B và nhóm C).
Nghị quyết áp dụng đối với các dự án, gói thầu có tính chất cấp bách, đặc thù nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh hoặc các dự án thuộc khu công nghệ cao, khu công nghiệp thuộc các lĩnh vực hạ tầng giao thông, môi trường, y tế, giáo dục, năng lượng hoặc các công trình trọng điểm phục vụ trực tiếp cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế - xã hội và đạt mục tiêu phát triển Thủ đô. Nghị quyết cũng cho phép ưu tiên bố trí nguồn lực, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và áp dụng các thủ tục hành chính rút gọn để đưa vào thi công sớm.
Nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư
Sau khi Nghị quyết số 45/2026/ NQ-HĐND được ban hành, Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Nguyễn Ngọc Tú cho biết, hệ thống quy định về đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu theo cơ chế đặc thù của Thủ đô được chuẩn hóa, minh bạch và thống nhất. Quy trình thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư được phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan, bảo đảm tính công khai, kiểm soát quyền lực và nâng cao trách nhiệm giải trình trong quá trình thực hiện.
Việc triển khai nghị quyết góp phần rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án, thúc đẩy tiến độ thực hiện các dự án hạ tầng, đô thị, môi trường và phát triển kinh tế - xã hội trọng điểm của Thủ đô; qua đó nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư chiến lược, đồng thời bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực công, tăng cường tính cạnh tranh và phát triển bền vững của thành phố.
Nhờ đó, lĩnh vực đầu tư và xây dựng trên địa bàn thành phố tiếp tục tăng tốc, đặc biệt là trong quý III-2026. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội 9 tháng năm 2026 đạt 451,4 nghìn tỷ đồng, tăng 19%; riêng quý III-2026 đạt khoảng 194,6 nghìn tỷ đồng, tăng 24,5%. Lũy kế giải ngân vốn đầu tư công đến hết ngày 30-9-2026 đạt 115.574 tỷ đồng, bằng 96,32% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao và 69,91% kế hoạch thành phố giao.
Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho rằng, một cơ chế, chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi giúp dự án triển khai nhanh hơn, huy động được nhiều nguồn lực hơn và giảm thời gian, thủ tục cho người dân, doanh nghiệp. Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng dẫn chứng, với một số dự án lớn, cơ chế mới đã cho thấy hiệu quả rõ rệt.
Đơn cử, theo Sở Xây dựng Hà Nội, áp dụng trình tự xây dựng công trình khẩn cấp đối với tuyến đường trên cao Cổ Linh (dài 1,72km, tổng mức đầu tư dự kiến 2.202 tỷ đồng) có thể rút ngắn 12-14 tháng so với quy trình thông thường nhờ giảm thời gian thực hiện các bước chuẩn bị đầu tư. Bên cạnh đó, tuyến đường trên cao được triển khai đồng thời với hầm chui Cổ Linh - Đàm Quang Trung sẽ giúp khu vực đường Cổ Linh giảm nguy cơ ùn tắc tại các nút giao như thực tế thời gian qua.
Cùng với việc thành lập Tổ công tác đặc biệt về triển khai đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế - xã hội năm 2026 và những năm tiếp theo, UBND thành phố Hà Nội cũng yêu cầu các đơn vị liên quan cắt giảm tối đa thời gian giải quyết thủ tục hành chính, phấn đấu rút ngắn ít nhất 50% thời gian theo quy định. Thành phố cũng áp dụng cơ chế “làn xanh” trong thực hiện các thủ tục liên quan đến quy hoạch, đầu tư, đất đai và xây dựng, nhằm đáp ứng tiến độ khởi công các dự án trong năm 2026 và đầu năm 2027.
Bên cạnh đó, dự thảo nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để đầu tư xây dựng 7 dự án đường sắt quan trọng của Thủ đô đang được UBND thành phố lấy ý kiến cũng áp dụng nhiều chính sách đặc thù về lựa chọn nhà thầu, thủ tục đầu tư, huy động vốn, thử nghiệm công nghệ và chuyển giao công nghệ nhằm rút ngắn thời gian thực hiện các dự án.
Cụ thể, để đẩy nhanh các dự án, dự thảo nghị quyết đề xuất cơ chế “nhà thầu chiến lược”. Đó là nhà thầu tiềm năng trong nước, cam kết sẵn sàng thực hiện các dự án đường sắt quan trọng của Thủ đô và được thành phố chỉ định là nhà thầu ký kết hợp đồng. Nhà thầu này phải cam kết bảo đảm tiến độ, chất lượng, đồng thời có phương án tiếp nhận, chuyển giao công nghệ.
Dự thảo nghị quyết cũng đề xuất rút ngắn một số thủ tục trước khi triển khai. Với dự án đường sắt địa phương và dự án phát triển theo mô hình TOD, thủ tục về quy hoạch và khởi công xây dựng có thể được thực hiện đồng thời với thủ tục quyết định đầu tư.
Việc triển khai quy định nêu trên trong Luật Thủ đô năm 2026 cũng là tiền đề cho các quy định của dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) đang được trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai. Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, các quy định trong dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) được sửa đổi, bổ sung nhằm bảo đảm tính khả thi, đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật về đấu thầu; đơn giản hóa quy trình, thủ tục, rút ngắn thời gian thực hiện dự án, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong hoạt động lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư cũng như nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu thầu.
