Kể từ ngày 1/1, hộ kinh doanh sẽ không còn áp dụng phương pháp khoán thuế mà sẽ phải nộp thuế theo phương pháp kê khai, theo Nghị quyết 198/2025.
Việc chính thức bỏ thuế khoán và chuyển sang kê khai thuế đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Theo đó, cơ quan thuế sẽ không còn ấn định mức thuế cố định như trước, mà yêu cầu người nộp thuế thực hiện kê khai doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế theo thực tế phát sinh.
Về quy trình chuyển đổi từ thuế khoán lên kê khai, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Tổng Thư ký Hội tư vấn Thuế Việt Nam lưu ý 7 bước mà hộ kinh doanh cần làm khi chuyển từ thuế khoán sang kê khai.
Bước 1: Hộ kinh doanh cần rà soát doanh thu 2025, dự kiến 2026 để xác định nhóm theo hai mốc 500 triệu đồng và 3 tỷ đồng, từ đó lựa chọn phương pháp tính thuế phù hợp. Doanh thu dưới 500 triệu đồng được miễn kê khai, hóa đơn và nộp thuế trong năm 2026; nếu vượt ngưỡng sẽ kê khai theo doanh thu thực tế, không bị phạt chậm nộp.
Trong khi đó, nhóm từ trên 500 triệu đồng đến dưới 3 tỷ đồng có thể tiếp tục áp dụng phương pháp tỷ lệ trên doanh thu. Hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng bắt buộc tính thuế theo doanh thu trừ chi phí, đòi hỏi chuẩn bị đầy đủ hóa đơn, chứng từ đầu vào.
Bước 2: Hộ kinh doanh cần kiểm kê hàng tồn kho tại thời điểm chuyển đổi nếu doanh thu vượt ngưỡng. Hàng tồn kho chỉ là căn cứ tính thuế với hộ kinh doanh áp dụng phương pháp doanh thu trừ chi phí (doanh thu trên 3 tỷ đồng).
Với hộ kinh doanh doanh thu dưới 3 tỷ đồng, tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, hàng tồn kho không ảnh hưởng đến số thuế phải nộp mà chỉ dùng để chứng minh nguồn gốc hàng hóa, vẫn được xuất hóa đơn bán ra dù không có đầy đủ hóa đơn đầu vào. Việc kiểm kê cần thực hiện phù hợp với nhóm doanh thu của từng hộ kinh doanh trong năm 2026.
Giao dịch tiền tại ngân hàng (Ảnh: Tiến Tuấn).
Bước 3: Hộ kinh doanh dự kiến doanh thu năm 2026 từ 1 tỷ đồng trở lên nên đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử sớm để tránh sai sót.
Bước 4: Chuẩn bị sổ sách kế toán (nếu hộ kinh doanh dự kiến doanh thu 2026 trên ngưỡng). Hộ kinh doanh cần ghi chép đầy đủ sổ sách, bao gồm doanh thu, chi phí, hàng hóa mua vào - bán ra.
Bước 5: Hộ kinh doanh cần rà soát và thực hiện đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế hoặc điều chỉnh phương pháp tính thuế (nếu thay đổi) theo cơ chế một cửa hoặc trực tiếp tại cơ quan thuế. Việc không đăng ký tiềm ẩn rủi ro bị xử phạt và có thể bị chuyển nghĩa vụ thuế sang diện tiền lương, tiền công với mức thuế cao.
Bước 6: Hộ kinh doanh cần mở và khai báo tài khoản ngân hàng riêng cho hoạt động kinh doanh, tách biệt với tài khoản cá nhân. Việc không khai báo có thể dẫn đến rủi ro bị ấn định doanh thu hoặc bị tính thuế trên toàn bộ dòng tiền vào tài khoản.
Bước 7: Hộ kinh doanh thực hiện khai thuế qua eTax Mobile theo phương pháp và ngành nghề phù hợp. Với doanh thu dưới 50 tỷ đồng, kỳ kê khai theo quý, tờ khai đầu tiên nộp ngày 30/4, nhưng các khâu chuẩn bị như đăng ký kinh doanh, thuế, hóa đơn điện tử, sổ sách phải triển khai từ 1/1.
Hộ kinh doanh cần rà soát doanh thu, chi phí ngay từ đầu năm; hộ mới kinh doanh áp dụng thời điểm kê khai linh hoạt. Việc khai thuế điện tử yêu cầu định danh điện tử và chữ ký số.
