Kể từ ngày 1/1/2026, Trung Quốc chính thức tiến theo một bước trong thử nghiệm đồng tiền số quốc gia: các ngân hàng thương mại vận hành ví e-CNY được phép trả lãi cho số dư của khách hàng, thay vì coi e-CNY chỉ như “tiền số” không sinh lời. Động thái được truyền thông nhà nước Trung Quốc mô tả là bước chuyển từ kỷ nguyên “digital cash” sang “digital deposits”, được nhiều hãng tin quốc tế coi là một nỗ lực mạnh tay để thúc đẩy mức độ sử dụng e-CNY sau nhiều năm thí điểm.
Theo Reuters, từ 1/1/2026, số dư e-CNY lưu trữ trong ví sẽ được hưởng lãi dựa trên lãi suất tiền gửi không kỳ hạn. Bài viết của ông Lu Lei – Phó Thống đốc PBoC đăng trên tờ Financial News cho biết các ngân hàng thương mại sẽ trả lãi cho khách hàng dựa trên lượng “tiền số” họ nắm giữ trong ví, như một cú hích mới cho quá trình phổ cập e-CNY.
Về bản chất, quyết định cho e-CNY sinh lãi đánh dấu một thay đổi quan trọng trong cách phát triển tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC). Nhiều quốc gia khi thử nghiệm tiền số thường không trả lãi để tránh làm dịch chuyển tiền gửi khỏi ngân hàng thương mại.
Trung Quốc lần này lại đi theo hướng ngược: biến số dư e-CNY trong ví thành một dạng tài sản sinh lời nhằm tăng hấp dẫn cho người dùng, đặc biệt là khi so với việc cầm tiền mặt hoặc duy trì một số dư nhỏ trong ví chỉ để trải nghiệm.
Được biết, PBoC sẽ triển khai khung quản lý nâng cấp cho e-CNY, bao gồm đo lường, quản trị, cơ chế vận hành và hệ sinh thái, có hiệu lực từ 1/1/2026, nhằm đưa e-CNY “vượt ra khỏi công cụ giống tiền mặt” để tiến gần hơn tới một dạng tiền gửi số. China Daily cũng dẫn phát biểu của ông Lu Lei, mô tả đây là một “chuyển dịch cấu trúc” trong định vị đồng nhân dân tệ số.
Với người dùng, thay đổi nghe có vẻ đơn giản: cùng là “để tiền trong ví”, nhưng e-CNY từ chỗ không sinh lời sẽ bắt đầu có lãi tương tự tiền gửi không kỳ hạn. Nhưng với hệ thống ngân hàng, đây là bài toán phức tạp hơn. Khi e-CNY bắt đầu mang đặc tính của tiền gửi, câu hỏi lớn là dòng tiền có dịch chuyển ra sao giữa các loại hình tài khoản, mức độ cạnh tranh lãi suất sẽ diễn biến thế nào, và cách ngân hàng cân đối nguồn vốn – thanh khoản trong môi trường có thêm một “lớp” tiền số được chuẩn hóa bởi khuôn khổ mới.
Ở tầng sâu hơn, quyết định này phản ánh một thực tế: sau gần một thập kỷ phát triển và thí điểm, e-CNY vẫn cần thêm động lực để mở rộng mức sử dụng thường xuyên. Trả lãi là một “đòn bẩy” rõ ràng, vì nó biến e-CNY từ một công cụ thanh toán thành nơi người ta có lý do để giữ số dư lâu hơn.
Được biết, Bắc Kinh đã theo đuổi dự án đồng nhân dân tệ kỹ thuật số từ rất sớm, không chỉ như một thí nghiệm công nghệ, mà là một phần trong chiến lược hiện đại hóa hệ thống tiền tệ và củng cố vai trò của nhà nước trong kỷ nguyên tài chính số.
Ngân hàng Trung ương Trung Quốc PBoC bắt đầu nghiên cứu tiền kỹ thuật số từ năm 2014, sớm hơn hầu hết các nền kinh tế lớn khác. Sau nhiều năm thử nghiệm nội bộ, e-CNY được đưa ra thí điểm công khai từ năm 2020 tại các thành phố lớn như Thâm Quyến, Tô Châu, Bắc Kinh, Thượng Hải. Reuters từng mô tả đây là dự án CBDC có phạm vi thử nghiệm rộng nhất toàn cầu, với hàng trăm triệu ví được mở và hàng nghìn tỷ nhân dân tệ giao dịch thử nghiệm trong nhiều kịch bản, từ thanh toán bán lẻ, trợ cấp xã hội cho tới lương công chức và giao thông công cộng.
Một điểm then chốt trong chiến lược của Trung Quốc là cách tiếp cận “hai tầng”: PBoC phát hành e-CNY, trong khi các ngân hàng thương mại và tổ chức được ủy quyền chịu trách nhiệm phân phối tới người dân và doanh nghiệp. Mô hình này giúp Bắc Kinh tránh làm suy yếu vai trò của ngân hàng thương mại, đồng thời vẫn giữ quyền kiểm soát trung tâm đối với hạ tầng tiền tệ số. Trong giai đoạn đầu, e-CNY được thiết kế giống tiền mặt: không trả lãi, không yêu cầu tài khoản ngân hàng truyền thống, ưu tiên thanh toán nhanh và khả năng sử dụng ngay cả khi không có kết nối internet.
Theo: Financial Times, Reuters
