Xung đột tại Trung Đông đang tác động mạnh đến tâm lý nhà đầu tư, kéo thị trường chứng khoán lao dốc. Chỉ trong hai phiên gần nhất, VN-Index đã mất gần 80 điểm, rơi xuống mức thấp nhất trong khoảng một tháng.
Đáng chú ý, thanh khoản thị trường lại tăng vọt trong các phiên giảm sâu khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại dòng tiền đang rút khỏi thị trường thay vì dịch chuyển giữa các nhóm cổ phiếu. Vậy đâu sẽ là điểm cân bằng của VN-Index?
Trao đổi về vấn đề này, ông Lương Duy Phước, Giám đốc Nghiên cứu Thị trường Chứng khoán Kafi cho rằng căng thẳng quân sự tại Trung Đông khiến thị trường giảm điểm là nguyên nhân trực tiếp và dễ nhận thấy nhất. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu mỏ toàn cầu, đồng thời tạo ra những biến động lớn về tâm lý nhà đầu tư. Trung Đông vốn là khu vực chiếm tỷ trọng đáng kể trong nguồn cung dầu thô toàn cầu, vì vậy bất kỳ sự leo thang nào cũng có thể tác động trực tiếp đến kỳ vọng lạm phát cũng như chi phí đầu vào của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa hơn được chuyên gia nhìn nhận là ở chính nội tại thị trường. Từ đầu năm 2026 đến nay, VN-Index đã trải qua một nhịp tăng khá dài, đưa mặt bằng giá cổ phiếu lên vùng cao và tạo ra áp lực điều chỉnh trong ngắn hạn. Nhiều cổ phiếu đã vượt xa giá trị hợp lý, khiến thị trường trở nên nhạy cảm hơn trước các cú sốc bên ngoài. Vì vậy, căng thẳng địa chính trị chỉ đóng vai trò như chất xúc tác, còn phản ứng giảm của thị trường là diễn biến phù hợp với bối cảnh chung.
Với việc dòng tiền tăng vọt khi thị trường giảm sâu, chuyên gia từ Kafi cho rằng hai phiên vừa qua lực bán xuất hiện rất mạnh, đặc biệt dồn dập vào cuối phiên khi tâm lý hoảng loạn lan rộng. Tuy vậy, lực cầu bắt đáy ở nhiều nhóm cổ phiếu cũng xuất hiện mạnh mẽ không kém cho thấy vẫn có một bộ phận nhà đầu tư sẵn sàng giải ngân khi thị trường điều chỉnh.
Ngoài ra, giao dịch sôi động ở các nhóm ngành được hưởng lợi trực tiếp từ thông tin địa chính trị như dầu khí và cảng biển cũng góp phần đẩy thanh khoản lên cao. Đây là hiện tượng “rotation”, tức dòng tiền không rời khỏi thị trường mà đang dịch chuyển từ nhóm ngành này sang nhóm ngành khác.
Nhìn tổng thể, diễn biến này cho thấy dòng tiền vẫn đang vận động tích cực trong quá trình tái cân bằng định giá và tìm kiếm cơ hội đầu tư hấp dẫn hơn, thay vì đơn thuần rút khỏi thị trường. Nếu dòng tiền thực sự rời đi, thanh khoản thường sẽ suy giảm chứ không tăng đột biến như những phiên vừa qua.
Chờ tín hiệu thị trường ngừng rơi, tránh bắt đáy sớm
Về câu hỏi khi nào thị trường có thể ngừng rơi, chuyên gia cho rằng nhà đầu tư cần theo dõi hai tín hiệu quan trọng. Thứ nhất là đà giảm của các cổ phiếu bắt đầu thu hẹp dần, tức số lượng cổ phiếu giảm sàn hoặc giảm sâu giảm rõ rệt so với các phiên trước. Thứ hai là thanh khoản dần quay về mức bình thường, phản ánh áp lực bán tháo đã suy yếu. Khi cả hai yếu tố này xuất hiện đồng thời, đó có thể là dấu hiệu cho thấy tâm lý thị trường đã ổn định và lượng cung cổ phiếu ở vùng giá thấp không còn nhiều.
Bên cạnh đó, nhà đầu tư cũng nên quan sát diễn biến của các cổ phiếu dẫn dắt – những mã vốn hóa lớn có ảnh hưởng mạnh đến chỉ số. Khi nhóm này ngừng giảm và bắt đầu đi ngang, đó thường là tín hiệu sớm cho thấy thị trường đang hình thành vùng đáy ngắn hạn.
Liên quan đến mốc điểm số cụ thể, đại diện Kafi cho rằng việc dự báo chính xác VN-Index sẽ cân bằng ở đâu là điều rất khó trong bối cảnh thông tin còn nhiều bất định. Thay vào đó, nhà đầu tư nên tập trung vào việc lựa chọn cổ phiếu và tìm điểm cân bằng cho từng cơ hội đầu tư riêng biệt theo phương pháp phân tích từ dưới lên (bottom-up). Chọn đúng cổ phiếu luôn quan trọng hơn việc dự đoán chỉ số.
Với những nhà đầu tư đang xem các phiên giảm mạnh là cơ hội “bắt đáy” , chuyên gia cho rằng thị trường mới chỉ giảm hai phiên và động lượng của bên bán vẫn còn khá lớn, trong khi các thông tin vĩ mô vẫn mang tính bất định cao. Vì vậy, việc bắt đáy ở thời điểm này vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang vượt kỳ vọng.
Do đó, với những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt và triển vọng kinh doanh không bị ảnh hưởng bởi sự kiện địa chính trị, mức giá hiện tại có thể là cơ hội cho nhà đầu tư trung và dài hạn.
Khuyến nghị được đưa ra là nhà đầu tư nên kiên nhẫn chờ các tín hiệu rõ ràng hơn trước khi giải ngân. Nếu muốn tham gia thị trường, có thể áp dụng chiến lược giải ngân từng phần (DCA) với tỷ trọng nhỏ thay vì dồn toàn bộ vốn vào một thời điểm.
Trong kịch bản căng thẳng địa chính trị kéo dài và giá dầu biến động mạnh, cấu trúc dòng tiền trên thị trường chứng khoán Việt Nam cũng có thể thay đổi đáng kể. Những phiên gần đây cho thấy nhóm dầu khí đã trở thành tâm điểm thu hút dòng tiền nhờ hưởng lợi trực tiếp từ đà tăng của giá dầu. Khi giá dầu thô thế giới leo thang, lợi nhuận của các doanh nghiệp khai thác và dịch vụ dầu khí có thể được cải thiện, tạo cơ sở cho việc định giá lại nhóm ngành này.
Bên cạnh đó, các nhóm cảng biển và cao su cũng đang được hưởng lợi trong ngắn hạn từ biến động của giá hàng hóa và chi phí vận tải. Ngoài ra, những doanh nghiệp tăng trưởng chủ yếu dựa vào nhu cầu nội địa như hàng tiêu dùng thiết yếu hoặc vật liệu xây dựng cũng ít chịu ảnh hưởng từ biến động quốc tế, qua đó có thể trở thành nơi trú ẩn của dòng tiền.
Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư có thể cân nhắc tái cơ cấu danh mục theo hướng tăng tỷ trọng các nhóm phòng thủ hoặc hưởng lợi trực tiếp từ bối cảnh mới, đồng thời hạn chế những ngành nhạy cảm với chi phí đầu vào tăng như hàng không hay vận tải.
