Theo nhà khoa học Bùi Đắc Sáng (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), để việc xông đất thực sự mang lại may mắn, gia chủ cần lưu ý nhiều yếu tố quan trọng.
Chọn người hợp tuổi – yếu tố quan trọng hàng đầu
Điều đầu tiên và quan trọng nhất là chọn người xông đất hợp tuổi với gia chủ và phù hợp với con giáp của năm mới. Người hợp tuổi được tin rằng sẽ giúp gia chủ làm ăn thuận lợi, phát tài phát lộc, gia đình bình an, hạnh phúc trong suốt cả năm. Cần lưu ý tránh tuyệt đối những tuổi thuộc "tứ hành xung" hoặc xung khắc với tuổi gia chủ.
Thời điểm xông đất thường diễn ra từ thời khắc giao thừa cho đến sáng mùng Một. Gia chủ nên chủ động mời trước người phù hợp để tránh những tình huống không mong muốn.
Xông đất đầu năm (ảnh minh họa).
Tiêu chí về tính cách và hình tướng người xông đất
Ngoài yếu tố tuổi tác, người được chọn xông đất nên có 5 đặc điểm sau:
- Có sức khỏe tốt
- Tính cách vui vẻ, xởi lởi, hòa đồng
- Làm ăn thuận lợi, có kinh nghiệm, cuộc sống ổn định
- Gia đình hòa thuận, không có tang chế
- Mặt mũi sáng sủa, thân hình đầy đặn
Theo quan niệm dân gian, những người như vậy sẽ mang "duyên lành", giúp gia chủ đón nhiều may mắn và tài lộc.
Cách thức xông đất đúng phong tục
Người xông đất khi đến nhà thường:
- Gửi lời chúc Tết tốt đẹp đến gia chủ
- Mừng tuổi (lì xì), chủ yếu dành cho trẻ nhỏ trong gia đình
- Uống trà, dùng chút bánh mứt mang tính tượng trưng
Ông Bùi Đắc Sáng lưu ý, người xông đất không nên ở lại quá lâu hoặc ăn uống say sưa. Việc thăm hỏi chỉ nên diễn ra ngắn gọn, khoảng 15–20 phút, để giữ không khí vui vẻ, nhẹ nhàng và trọn vẹn ý nghĩa đầu năm.
Ngoài ra, một số gia đình còn quan tâm đến yếu tố phong thủy như màu sắc trang phục, bản mệnh của người xông đất để tăng thêm sự cát lành.
Sự khác biệt trong quan niệm xưa và nay
Theo quan niệm truyền thống:
- Gia đình có địa vị, quan chức thường chọn người đàn ông trụ cột, hợp tuổi để xông đất.
- Với người dân lao động, tiêu chí đơn giản hơn: chỉ cần người khỏe mạnh, tốt tính, gia đình khấm khá.
Ở một số vùng, từng tồn tại quan niệm phụ nữ không nên xông đất vì cho rằng sẽ mang lại điều không may. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, tư tưởng "trọng nam khinh nữ" đã dần được xóa bỏ.
Ngày nay, việc chọn người xông đất không còn phân biệt nam hay nữ. Điều quan trọng nhất vẫn là sự hợp tuổi và những phẩm chất tốt đẹp của người được mời.
Gợi ý chọn người xông đất phù hợp
Gia chủ nên ưu tiên những người có 5 tiêu chí sau:
- Hợp tuổi với mình và với năm mới
- Hiền lành, tử tế
- Làm ăn phát đạt, sự nghiệp thuận lợi
- Gia đình hạnh phúc, con cái đủ đầy
- Không vướng chuyện buồn hay tang chế
Một người mang năng lượng tích cực, vui vẻ và thành tâm chúc Tết chính là "khởi đầu đẹp" cho cả năm mới.
Theo ông Bùi Đắc Sáng, xông đất không chỉ là việc chọn đúng người hợp tuổi mà còn là sự gửi gắm niềm tin về một năm hanh thông, thuận lợi. Quan trọng nhất vẫn là giữ tinh thần hoan hỷ, nói điều tốt lành và bắt đầu năm mới bằng năng lượng tích cực.
