 |
Một loạt các núi lửa dưới nước tương đối trẻ đã được phát hiện dưới những con sóng của Thái Bình Dương.(Ảnh: Didier Marti) |
Nếu các cấu trúc này hoạt động núi lửa, nhiệt mà chúng tạo ra có thể đã tạo ra một môi trường sống biển độc đáo và thú vị gần đó, các nhà nghiên cứu cho biết.
"Cho đến nay, chúng tôi vẫn chưa thấy bất kỳ dấu hiệu rõ ràng nào về hoạt động núi lửa, nhưng vẫn chưa có ai có cơ hội quan sát kỹ đáy biển và lấy mẫu", đại diện của Cơ quan Khoáng sản Đáy biển (SBMA), đơn vị đồng dẫn đầu nghiên cứu, cho biết.
Quần đảo Cook là một nhóm gồm 15 hòn đảo ở Nam Thái Bình Dương, nằm giữa Polynesia thuộc Pháp và Samoa thuộc Mỹ. Quần đảo này được hình thành cách đây hàng triệu năm khi mảng Thái Bình Dương di chuyển qua một điểm nóng magma trong lớp phủ của Trái đất, tương tự như cách hình thành Quần đảo Hawaii. Không giống như núi lửa ở ranh giới mảng kiến tạo, điểm nóng magma xảy ra ở giữa các mảng kiến tạo và vẫn đứng yên, trong khi mảng ở trên di chuyển theo thời gian.
Một luồng manti nóng từ điểm nóng mang nhiệt và magma về phía lớp vỏ Trái đất, có thể khiến magma từ manti phun trào xuống đáy biển rồi nguội nhanh trong nước. Theo thời gian, các vụ phun trào lặp đi lặp lại sẽ tạo thành một cấu trúc núi lửa, hình thành nên một ngọn núi lửa dưới nước. Nếu các vụ phun trào tiếp tục, ngọn núi lửa sẽ phát triển đủ lớn để phá vỡ bề mặt đại dương, hình thành nên một hòn đảo núi lửa.
Hầu hết các núi lửa ở Quần đảo Cook đều cổ xưa, với những tảng đá có niên đại hàng chục hoặc thậm chí hàng trăm triệu năm. Tuy nhiên, các đảo Rarotonga và Aitutaki được tạo thành từ sự kết hợp của những tảng đá già hơn và trẻ hơn, vì chúng nằm trong số những hòn đảo mới nhất hình thành trên điểm nóng, tảng đá trẻ nhất trên Rarotonga chỉ có niên đại khoảng 1,2 triệu năm.
Những ngọn núi lửa dưới nước mới được lập bản đồ này lần đầu tiên được đưa ra giả thuyết vào năm 2024 sau khi các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng đá của một ngọn núi lửa chìm chỉ có tuổi đời 670.000 năm. Những tảng đá này được phát hiện cách Rarotonga khoảng 60 km về phía đông nam, trên một ngọn núi lửa có tên là Tama, và chúng đánh dấu những tảng đá núi lửa trẻ nhất được phát hiện ở Quần đảo Cook cho đến nay.
Nhóm nghiên cứu cũng đưa ra giả thuyết rằng, đi về phía đông nam từ Rarotonga qua Tama, có thể có một số núi lửa dưới nước khác ẩn núp dưới đáy biển, chúng cũng có thể trẻ hơn nhiều so với các đảo Cook khác.
