Chợ truyền thống có thêm "mặt tiền" trên điện thoại

Thay vì xây mới hay biến chợ dân sinh thành trung tâm thương mại, một số khu chợ ở Hà Nội đang thử cách khác: giữ nguyên gian hàng, tiểu thương nhưng đưa cả khu chợ lên môi trường số. Sau thời gian thí điểm, 96% gian hàng tại chợ Thành Công và Linh Lang đã có "mặt tiền" trực tuyến.

Không cần "xóa cũ, làm mới"

Hà Nội từng có những khu chợ truyền thống được cải tạo theo hướng kết hợp trung tâm thương mại hiện đại như Hàng Da, Cửa Nam, chợ Mơ. Tuy nhiên, thực tế hoạt động của một số mô hình cho thấy việc khoác lên chợ dân sinh một diện mạo hiện đại chưa chắc đã giữ được sức sống vốn có của chợ.

Câu hỏi đặt ra là liệu có thể hiện đại hóa chợ mà không phải thay đổi hoàn toàn cách thức hoạt động quen thuộc của tiểu thương và người mua?

Tại P.Giảng Võ, một cách làm khác đang được thử nghiệm tại chợ Thành Công và chợ Linh Lang. Thay vì thay đổi mô hình vật lý của chợ, các gian hàng được đưa lên nền tảng trực tuyến Chợ Quen (choquen.vn), tạo thêm một kênh để người mua tìm kiếm hàng hóa, giá cả và liên hệ với tiểu thương.

Thổi làn gió công nghệ mới vào chợ truyền thống - Ảnh 1. — 96% gian hàng tại chợ Thành Công đã được số hóa

Đến nay, 70/73 gian hàng tại chợ Linh Lang và 167/173 gian hàng tại chợ Thành Công đã được số hóa, đạt khoảng 96%, với gần 1.000 mặt hàng được đưa lên nền tảng.

Ông Nguyễn Anh Dũng, Phó chủ tịch UBND P.Giảng Võ, cho biết mục tiêu không chỉ là đưa thông tin của các gian hàng lên mạng mà từng bước kết hợp cách mua bán truyền thống với môi trường trực tuyến.

Người mua có thể tìm hiểu trước thông tin hàng hóa, giá cả, nguồn gốc; tiểu thương có thêm kênh tiếp cận khách hàng. Về phía chính quyền, dữ liệu số cũng có thể hỗ trợ quản lý hoạt động thương mại và an toàn thực phẩm.

Nhưng trở ngại lớn nhất lại nằm ở chính những người đã quen bán hàng theo cách truyền thống nhiều năm.

Thay vì yêu cầu tiểu thương lập tức chuyển sang kinh doanh trực tuyến, các tổ công tác của phường đến từng hộ hướng dẫn sử dụng nền tảng theo cách "cầm tay chỉ việc". Hệ thống cũng được thiết kế để người chưa quen công nghệ có thể bắt đầu từ những thao tác đơn giản.

Song song với việc đưa các gian hàng lên mạng, khu vực quanh chợ được chỉnh trang, lắp biển hiệu và wifi miễn phí để tiểu thương có điều kiện sử dụng các công cụ số.

Thêm một "mặt tiền" cho quầy hàng

Theo bà Trịnh Thu Hường, Giám đốc Công ty cổ phần Times Media, đơn vị phát triển nền tảng Chợ Quen, sự thay đổi thói quen mua sắm đang đặt chợ truyền thống trước sức ép mới.

Một bộ phận người tiêu dùng, đặc biệt là người trẻ, đã quen với việc mở điện thoại tìm món hàng, xem giá, đặt mua và thanh toán. Nếu các quầy hàng truyền thống chỉ tồn tại trong không gian vật lý, khả năng tiếp cận nhóm khách hàng này sẽ ngày càng hạn chế.

Thổi làn gió công nghệ mới vào chợ truyền thống - Ảnh 3. — Buổi tập huấn chuyển đổi số của UBND P.Giảng Võ cho các tiểu thương trên địa bàn

"Triết lý của Chợ Quen không phải tạo áp lực buộc tiểu thương thay đổi, mà dùng công nghệ để hỗ trợ họ làm tốt hơn những gì đang có", bà Hường nói.

Theo lộ trình của mô hình, bước đầu mỗi tiểu thương có một gian hàng số. Khi đã quen, họ có thể mở rộng sang nhận đơn trực tuyến, bán hàng đa kênh hoặc sử dụng các công cụ hỗ trợ chăm sóc khách hàng.

Một số tiện ích như đặt hàng trước rồi đến quầy nhận, thanh toán số hay "đi chợ hộ" cũng được tính đến. Như vậy, người vẫn thích trực tiếp chọn mớ rau, miếng thịt tại chợ có thể giữ thói quen cũ; trong khi người bận rộn có thêm cách mua hàng qua điện thoại.

Điểm đáng chú ý của thử nghiệm này vì thế không nằm ở việc biến chợ truyền thống thành một sàn thương mại điện tử thu nhỏ.

Chợ vẫn là chợ, tiểu thương vẫn bán hàng tại quầy và mối quan hệ quen thuộc giữa người bán - người mua vẫn được giữ lại. Công nghệ chỉ tạo thêm một "mặt tiền" mới cho gian hàng trên điện thoại của khách.

Tuy nhiên, việc 96% gian hàng có mặt trên nền tảng mới chỉ cho thấy mức độ tham gia. Hiệu quả thực sự của mô hình sẽ cần được đo bằng những con số cụ thể hơn: có bao nhiêu người mua sử dụng, bao nhiêu đơn hàng phát sinh qua môi trường số, doanh thu của tiểu thương có tăng và người bán có tiếp tục tự vận hành gian hàng sau giai đoạn được hỗ trợ hay không.

Nếu trả lời được những câu hỏi đó, thử nghiệm tại Thành Công và Linh Lang có thể gợi mở một hướng hiện đại hóa chợ truyền thống: không nhất thiết xây lại chợ, mà trước hết giúp những quầy hàng quen thuộc tìm được khách hàng trong một không gian mới.

//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } function tnDetailInsertMidArticleWidget(rootSelector, widgetId) { var root = document.querySelector(rootSelector); if (!root) return null; var contentRoot = root.querySelector('[data-role="content"]') || root; var blocks = Array.from(contentRoot.children).filter(function (el) { if (el.id === widgetId) return false; if (el.hasAttribute('data-check-position')) return false; if (el.hasAttribute('data-type')) return false; if (/^(SCRIPT|STYLE|TEMPLATE|LINK|NOSCRIPT)$/.test(el.tagName)) return false; if (el.tagName === 'P' && !el.textContent.trim()) return false; return el.getClientRects().length > 0; }); if (!blocks.length) return null; var rootRect = contentRoot.getBoundingClientRect(); var idx; if (rootRect.height > 0) { var midY = rootRect.top + rootRect.height / 2; for (idx = 0; idx < blocks.length; idx++) { if (blocks[idx].getBoundingClientRect().bottom >= midY) break; } if (idx >= blocks.length) idx = blocks.length - 1; } else { idx = Math.floor(blocks.length / 2); } var target = blocks[idx]; var isMedia = target.tagName === 'FIGURE' || target.classList.contains('VCSortableInPreviewMode'); var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = widgetId; contentRoot.insertBefore(newDiv, isMedia ? target : target.nextSibling); return newDiv; } function tnAfterLoad(fn) { if (document.readyState === 'complete') fn(); else window.addEventListener('load', fn, { once: true }); } (function () { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (laNuocNgoai) return; tnAfterLoad(function () { var pernewDiv = tnDetailInsertMidArticleWidget('div.detail-cmain', 'tn_detail_foryou1_pc_per'); if (!pernewDiv) return; loadJsAsync('https://js.aiservice.vn/rec/tn_detail_foryou1_pc_per.js', function(){}, function() { window.boxTNRecs.err.push('rec/tn_detail_foryou1_pc_per.js'); }); }); })(); (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; tnAfterLoad(function () { var newDiv = tnDetailInsertMidArticleWidget('div.detail-cmain', 'taboola-mid-article-widget'); if (!newDiv) return; window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); }); })();