Chênh lệch tín dụng - huy động nới rộng
Theo báo cáo mới đây của Chứng khoán MB (MBS), thanh khoản hệ thống ngân hàng tiếp tục chịu áp lực trong bối cảnh tín dụng phục hồi mạnh, trong khi huy động vốn chưa theo kịp, dù mặt bằng lãi suất huy động đã tăng từ cuối năm 2025 và tiếp tục nhích lên trong 3 tháng đầu năm 2026.
Tính đến ngày 28/4/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 19,5 triệu tỷ đồng, tăng 4,4% so với đầu năm và tăng 18,26% so với cùng kỳ.
Trong khi đó, tăng trưởng huy động vốn vẫn chậm hơn đáng kể khi dòng tiền có xu hướng dịch chuyển sang các kênh đầu tư thay thế như chứng khoán, bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp, dù mặt bằng lãi suất huy động đã tăng trở lại từ cuối năm 2025 và tiếp tục nhích lên trong quý I/2026.
Khoảng cách giữa tín dụng và huy động vì thế tiếp tục mở rộng. Nếu vào tháng 3/2025, chênh lệch giữa tổng tín dụng và tổng huy động ở mức khoảng 1,33 triệu tỷ đồng, tương đương 6,97% dư nợ, thì đến tháng 4/2026 đã tăng lên khoảng 1,4 triệu tỷ đồng, tương đương 7,22% dư nợ toàn hệ thống.
Diễn biến này khiến tỷ lệ LDR của nhiều ngân hàng gia tăng đáng kể. Theo ước tính của MBS, LDR thuần của 27 ngân hàng niêm yết đến cuối quý I/2026 đã lên khoảng 100%, tăng 2,3 điểm phần trăm so với cuối năm 2025.
Dù chưa vượt trần 85% theo quy định quản lý, MBS cho rằng mặt bằng LDR hiện nay đã cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước, phản ánh dư địa tăng trưởng tín dụng của hệ thống ngày càng phụ thuộc vào khả năng mở rộng nguồn vốn ổn định.
Thông tư 08 tạo ưu thế cho nhóm Big4
Mới đây,Thông tư 08 sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại Thông tư 22/2019/TT-NHNN về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài đã chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5/2026.
Theo nhận định từ các chuyên gia phân tích, Thông tư 08 được đánh giá là động thái hỗ trợ kỹ thuật đáng chú ý trong bối cảnh thanh khoản hệ thống ngân hàng tiếp tục chịu áp lực khi tăng trưởng tín dụng phục hồi mạnh hơn tốc độ huy động vốn.
Theo đó, việc cho phép tính thêm 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước (KBNN) vào tổng tiền gửi khi tính tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) sẽ giúp gia tăng dư địa tín dụng, đặc biệt đối với nhóm ngân hàng quốc doanh.
Điểm đáng chú ý nhất nằm ở cách xác định tổng tiền gửi để tính LDR. Theo quy định mới, các ngân hàng thương mại được tính thêm 20% tiền gửi có kỳ hạn của KBNN vào cấu phần tổng huy động. Trước đó, theo lộ trình tại Thông tư 26/2022, khoản tiền gửi này đã bị loại hoàn toàn khỏi mẫu số tính LDR kể từ ngày 1/1/2026.
Cụ thể, thay vì loại toàn bộ tiền gửi KBNN như trước đây, quy định mới chỉ loại trừ tiền gửi không kỳ hạn của KBNN và 80% số dư tiền gửi có kỳ hạn của KBNN khỏi tổng tiền gửi khi tính LDR.
Theo MBS, thay đổi này sẽ giúp giảm áp lực kỹ thuật đối với hệ thống ngân hàng trong bối cảnh thanh khoản đang chịu nhiều sức ép.
Nhóm được hưởng lợi lớn nhất từ Thông tư 08 được cho là các ngân hàng quốc doanh, do đang nắm giữ khoảng 99% tổng tiền gửi KBNN toàn hệ thống. Theo MBS, ba ngân hàng quốc doanh niêm yết gồm Vietcombank (VCB), BIDV (BID) và VietinBank (CTG) có thể giảm tỷ lệ LDR khoảng 1,1-1,5% sau thay đổi chính sách.
Ngoài ra, việc điều chỉnh cách tính LDR cũng được ước tính có thể bổ sung thêm dư địa cho vay tương đương khoảng 0,3-0,4% tổng dư nợ tín dụng hiện tại của toàn hệ thống.
Theo đánh giá của MBS, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 vẫn ở mức cao, trong khi áp lực duy trì mặt bằng lãi suất thấp để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế còn hiện hữu, việc nới kỹ thuật trong công thức tính LDR sẽ giúp các ngân hàng có thêm dư địa tăng trưởng tín dụng mà không tạo áp lực quá lớn lên chi phí vốn.
Bên cạnh Thông tư 08, từ đầu năm 2026, các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc tổ chức tín dụng yếu kém cũng được giảm 50% tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Theo MBS, chính sách này có thể hỗ trợ thanh khoản và giảm áp lực chi phí vốn ở một số ngân hàng cụ thể, song tác động tới toàn hệ thống vẫn ở mức vừa phải.
Về dài hạn, MBS cho rằng dự thảo sửa đổi Thông tư 22 theo hướng tiệm cận chuẩn Basel III vẫn là bước đi quan trọng nhằm nâng cao an toàn hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, do dự thảo đề cập nhiều nội dung mới liên quan đến quản trị vốn và thanh khoản, việc triển khai cần có lộ trình phù hợp để tránh tạo áp lực đột ngột lên các tổ chức tín dụng.
Trong bối cảnh đó, Thông tư 08 được xem là giải pháp chuyển tiếp nhằm giảm áp lực thanh khoản ngắn hạn, đồng thời tạo thêm thời gian để hệ thống ngân hàng thích nghi với các chuẩn mực an toàn cao hơn trong giai đoạn tới.
