Clip: Như Hoàn
Trong màn đêm đặc quánh của đêm 11 tháng Giêng, khi tiếng trống hội dồn dập vọng về từ khắp nẻo làng, tại miếu Trò (xã Phùng Nguyên, tỉnh Phú Thọ), nghi lễ phồn thực dân gian với cái tên mộc mạc “linh tinh tình phộc” lại được cử hành trong sự chờ đợi của hàng trăm người dân. Đó là khoảnh khắc thiêng liêng nhất của Lễ hội Trò Trám, nơi niềm tin về sinh sôi, nảy nở và hạnh phúc lứa đôi được gửi gắm qua một nghi thức đã tồn tại hàng trăm năm.
Giữa không gian mờ ảo của ánh nến, vợ chồng chị Bùi Thị Thanh Huyền (SN 1990) và anh Chử Đức Chiến (SN 1978) lại một lần nữa đảm nhận vai trò thực hiện “Lễ Mật”. Năm nay đã là năm thứ 11 liên tiếp họ được dân làng tín nhiệm chọn mặt gửi vàng.
Vợ chồng chị Bùi Thị Thanh Huyền (SN 1990) và anh Chử Đức Chiến (SN 1978)
Khi nghi lễ vừa khép lại, chị Huyền vẫn chưa hết run. “Dù đã 11 năm rồi nhưng vẫn hồi hộp như lần đầu”, chị cười, bàn tay đan vào nhau như giữ lại nhịp tim chưa kịp bình ổn. Với nhiều người, đó là một nghi thức truyền thống mang tính biểu tượng. Nhưng với chị, mỗi lần bước vào miếu là một lần ý thức rõ ràng về trách nhiệm và niềm tin của cả cộng đồng đặt lên vai mình.
Năm nay, nghi lễ diễn ra trọn vẹn. Cả ba lần thực hiện đều “trúng”, theo quan niệm dân gian là điềm lành, báo hiệu một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, gia đạo ấm êm. Bên ngoài miếu, những tiếng reo khẽ vang lên, xen lẫn những cái thở phào nhẹ nhõm sau khoảnh khắc chờ đợi căng thẳng.
Nhớ lại năm đầu tiên được mời tham gia, chị Huyền không quên cảm giác bỡ ngỡ. “Các cụ đến mời thì em nhận lời thôi, chứ thật sự lúc ấy không hình dung được nghi lễ ra sao”, chị kể. Sự ngỡ ngàng của cô gái trẻ năm nào dần được thay bằng bản lĩnh và sự tự tin. Sang năm thứ hai, nỗi sợ vơi bớt, nhường chỗ cho quyết tâm hoàn thành tốt nhất phần việc được giao.
Anh Chiến, người chồng lặng lẽ đứng bên cạnh vợ suốt cuộc trò chuyện, thừa nhận chưa năm nào anh hết hồi hộp. “Từ năm đầu tiên cho đến giờ, lần nào trước giờ làm lễ tôi cũng lo. Lo mình làm không tròn vai, không đáp lại được sự tin tưởng của bà con và chính quyền địa phương”, anh nói. Trước mỗi mùa lễ hội, hai vợ chồng đều tự nhắc nhau chuẩn bị tâm thế nghiêm trang nhất. Với họ, đây không chỉ là một nghi thức của lễ hội mà còn là truyền thống của cha ông cần được gìn giữ bằng sự thành kính.
Suốt 11 năm liên tiếp được chọn, họ không xem đó là đặc ân mà là niềm vinh dự. Theo quan niệm của làng, cặp đôi thực hiện nghi lễ phải là gia đình hạnh phúc, hòa thuận. Kết hôn 16 năm, vợ chồng anh chị hiện có ba con trai. “Vẫn trong ấm ngoài êm như những năm đầu”, chị Huyền nói giản dị.
Anh Chiến cho rằng nền nếp gia đình là gốc rễ để giữ mái ấm bền lâu. Dĩ nhiên, trong cuộc sống không tránh khỏi những va chạm nhỏ. “Không phải lúc nào cũng êm đềm tuyệt đối. Có va chạm một chút thì mới hiểu và thương nhau hơn”, anh chia sẻ. Chính những “chút sóng gió” ấy, theo anh chị, lại là chất keo gắn kết để cùng nhau gìn giữ hạnh phúc.
Trong đêm hội, nhiều người tin rằng được chứng kiến nghi lễ, được “xin vía” từ cặp đôi thực hiện sẽ mang lại may mắn về con cái và hôn nhân. Trước niềm tin ấy, chị Huyền khiêm tốn: “Em không rõ lắm, nhưng có lẽ đó là niềm tin của mọi người”. Niềm tin ấy, dù không thể đo đếm, vẫn âm thầm lan tỏa qua ánh mắt thành kính của những người đứng chờ ngoài sân miếu.
Mười một năm không phải quãng thời gian ngắn. Đủ để một đứa trẻ chập chững vào lớp Một nay đã lớn. Đủ để một đôi vợ chồng đi qua những thử thách mưu sinh thường nhật. Và cũng đủ để thấy rằng, điều giữ họ ở lại với nghi lễ không chỉ là sự tín nhiệm của dân làng, mà còn là ý thức gìn giữ một giá trị văn hóa độc đáo của quê hương.
Nếu năm sau tiếp tục được chọn, họ vẫn sẵn sàng nhận lời. Nhưng với anh chị, điều quan trọng nhất không phải là khoảnh khắc đứng trong miếu Trò trước ánh nhìn của hàng trăm người, mà là khi trở về nhà sau đêm hội, mái ấm vẫn bình yên, con trẻ vẫn quây quần.
Trong tiếng trống hội còn vang vọng giữa làng quê Tứ Xã, câu chuyện của họ khiến người ta tin rằng, đằng sau nghi lễ phồn thực mang màu sắc linh thiêng ấy, điều được tôn vinh sâu xa nhất vẫn là hạnh phúc gia đình, thứ “lộc” bền bỉ mà con người luôn khát khao gìn giữ qua bao thế hệ.
