Trong nhiều tuần, Tổng thống Trump liên tục chỉ trích Chủ tịch Fed Jerome Powell vì không giảm lãi suất nhanh và sâu như ông mong muốn. Mục tiêu của ông Trump là kích thích kinh tế và giảm gánh nặng nợ công.
Không dừng lại ở việc gây sức ép, ông Trump đã đề cử Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế của mình vào ban lãnh đạo Fed, đồng thời tìm cách bãi nhiệm Thống đốc Lisa Cook. Động thái này mở ra nguy cơ một cuộc chiến pháp lý về tính độc lập của Fed – cơ quan vốn được coi là “lá chắn” khỏi áp lực chính trị.
Giới quan sát lo ngại nếu Fed mất đi sự độc lập, niềm tin vào chính sách tiền tệ của Mỹ sẽ bị xói mòn, dẫn đến hệ quả ngược so với mục tiêu mà ông Trump hướng tới.
Vì sao lãi suất dài hạn vẫn neo cao bất chấp Fed muốn nới lỏng?
Fed kiểm soát lãi suất ngắn hạn, nhưng chi phí vay dài hạn, như lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm, lại do thị trường toàn cầu quyết định. Đây là yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến lãi suất vay mua nhà, vay kinh doanh và nhiều khoản nợ khác của người Mỹ.
Dù ông Powell ám chỉ Fed có thể sớm hạ lãi suất, lợi suất 10 năm vẫn duy trì mức cao do nhiều nguyên nhân: thuế quan mới làm tăng nguy cơ lạm phát, thâm hụt ngân sách khiến Mỹ phải phát hành thêm nhiều trái phiếu, và kế hoạch cắt giảm thuế của ông Trump có thể kích thích tăng trưởng quá mức, làm giá cả leo thang.
Thêm vào đó, thị trường lo ngại rằng nếu Fed chịu sức ép chính trị và giảm lãi suất quá nhanh, uy tín trong việc kiểm soát lạm phát của cơ quan này sẽ sụt giảm, khiến nhà đầu tư đòi hỏi lợi suất cao hơn để bù rủi ro.
Thị trường tài chính và nhà đầu tư đang phản ứng ra sao?
Các chuyên gia cho rằng chính sự “đánh đòn kép” giữa kinh tế Mỹ tăng trưởng chậm lại và áp lực chính trị từ Nhà Trắng đang làm lợi suất trái phiếu biến động mạnh. Nhiều nhà đầu tư dự đoán lãi suất dài hạn sẽ tiếp tục tăng, ngay cả khi lãi suất ngắn hạn giảm.
Minh chứng là lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm đã vọt lên 4,31% trước khi hạ nhẹ xuống 4,26%, mức tương đương thời điểm ông Trump tái đắc cử. Lợi suất 30 năm cũng nhích lên gần 4,92%. Điều này phản ánh tâm lý thận trọng trước rủi ro lạm phát và nợ công phình to.
Một số chuyên gia cảnh báo rằng xu hướng này không chỉ diễn ra ở Mỹ mà còn xuất hiện tại Anh, Pháp và nhiều nền kinh tế lớn khác, khi nhà đầu tư đồng loạt lo ngại về gánh nặng nợ công và tình hình chính trị bất ổn.
Nguy cơ nào đặt ra với kinh tế Mỹ từ “canh bạc” của ông Trump?
Nếu chi phí vay dài hạn tiếp tục tăng, các hộ gia đình Mỹ sẽ khó tiếp cận tín dụng mua nhà, doanh nghiệp khó mở rộng sản xuất, còn chính phủ sẽ phải chi thêm hàng trăm tỷ USD cho lãi nợ công. Đây là những yếu tố có thể bóp nghẹt tăng trưởng trong trung và dài hạn.
Trong khi đó, kế hoạch cắt giảm thuế của ông Trump được dự báo sẽ làm thâm hụt ngân sách tăng thêm hơn 3.000 tỷ USD trong 10 năm tới. Nếu không có nguồn thu từ thuế quan hoặc các biện pháp bù đắp khác, gánh nặng nợ sẽ ngày càng chồng chất.
Chính quyền Trump khẳng định các chính sách kích thích kinh tế sẽ kéo lợi suất xuống về lâu dài. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy điều ngược lại: lãi suất dài hạn đang biến động dữ dội và tiềm ẩn nhiều rủi ro cho nền kinh tế.
