BS.CKII Nguyễn Đỗ Trọng, khoa Ngoại Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết xử trí chấn thương do tai nạn đúng cách ngay từ đầu có vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ biến chứng, điều trị hiệu quả.
Chấn thương ngã, xước rách da và gãy xương
Ngã là tai nạn thường gặp ở trẻ em trong sinh hoạt, vui chơi, dễ gây trầy xước, rách da, chảy máu hoặc gãy xương. Nếu không được xử trí đúng cách, tổn thương gây nhiễm trùng, để lại sẹo hoặc ảnh hưởng đến quá trình hồi phục.
Khi trẻ bị trầy xước hoặc rách da chảy máu, phụ huynh cần rửa vết thương bằng nước sạch, sau đó ép trực tiếp (ấn thẳng lên vị trí đang chảy máu) để cầm máu. Khi máu được kiểm soát, người lớn bôi dung dịch hoặc kem sát trùng phù hợp. Nếu vết thương ở tay hoặc chân nên nâng chi bị thương cao hơn tim để giảm chảy máu. Nếu vết thương rộng, sâu, mép da há rộng, chảy máu không cầm được hoặc vết thương bẩn, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để bác sĩ khám, khâu vết thương và cân nhắc tiêm ngừa uốn ván cho bé.
Khi phụ huynh nghi ngờ trẻ bị gãy xương sau ngã hoặc va đập mạnh, cần giữ trẻ nằm yên, hạn chế tối đa cử động vùng tổn thương. Chườm lạnh bằng cách bọc đá trong vải sạch, áp nhẹ lên vùng bị thương giúp giảm đau, sưng nề. Cha mẹ không tự ý nắn chỉnh xương, cần cố định tạm thời chi bị thương, nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện để được chẩn đoán, điều trị kịp thời.
Bác sĩ Trọng tư vấn cho một bà mẹ về cách phòng tránh các tai nạn thường gặp ở trẻ. Ảnh: Trung Vũ
Bỏng và bỏng nước
Bỏng do tiếp xúc nước sôi, dầu mỡ, lửa, pháo hoặc hóa chất cũng phổ biến. Xử trí đúng ngay từ đầu giúp hạn chế tổn thương, nguy cơ nhiễm trùng. Với bỏng nhẹ hoặc bóng nước nhỏ, cần nhanh chóng làm mát vùng da bị bỏng bằng cách ngâm dưới nước mát hoặc đặt dưới vòi nước chảy trong 15-20 phút. Sau đó, làm sạch nhẹ nhàng, che phủ bằng băng khô, không dính.
Phụ huynh không bôi kem đánh răng, thuốc mỡ, bột, dầu hay mẹo dân gian lên vết bỏng vì có thể gây kích ứng, tổn thương nặng. Với bỏng diện rộng, bỏng sâu, bóng nước lớn hoặc trẻ đau nhiều, cần che phủ vùng bỏng bằng vải sạch, giữ ấm, nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện.
Hóc dị vật gây nghẹt thở
Nghẹt thở do dị vật là tình huống cấp cứu nguy hiểm, thường xảy ra khi trẻ ăn uống, ngậm đồ chơi nhỏ hoặc vừa ăn vừa cười, khóc. Nếu trẻ trên một tuổi, phụ huynh có thể thực hiện thủ thuật Heimlich bằng cách nắm một tay, đặt trên rốn trẻ, tay còn lại ôm lấy và đẩy mạnh, nhanh theo hướng vào trong, lên trên cho đến khi dị vật được tống ra. Sau đó, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để kiểm tra lại.
Trẻ sơ sinh bị nghẹn, cần đặt trẻ úp trên cánh tay người lớn, đầu thấp hơn thân, vỗ mạnh 5 lần giữa hai bả vai. Nếu dị vật chưa ra, lật trẻ nằm ngửa, đặt hai ngón tay lên giữa ngực và ấn 5 lần. Luân phiên vỗ lưng - ấn ngực cho đến khi dị vật được tống ra hoặc trẻ không phản ứng. Nếu sơ cứu không hiệu quả hoặc trẻ có dấu hiệu nguy kịch, phụ huynh cần gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đến bệnh viện ngay.
Ngộ độc do uống nhầm thuốc, hóa chất
Ngộ độc ở trẻ xảy ra khi uống nhầm thuốc, hóa chất, chất tẩy rửa hoặc thực phẩm không an toàn. Khi nghi ngờ trẻ bị ngộ độc, phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện hoặc gọi cấp cứu ngay. Không tự ý gây nôn, không cho trẻ uống thuốc hay chất giải độc khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Nếu trẻ bất tỉnh, đặt bé nằm nghiêng để tránh sặc. Phụ huynh nên mang theo chất nghi ngờ gây ngộ độc để bác sĩ xác định thành phần, hướng xử trí phù hợp.
Điện giật
Khi trẻ bị điện giật, ưu tiên hàng đầu là ngắt nguồn điện hoặc dùng vật cách điện để tách trẻ khỏi nguồn điện trước khi chạm vào. Sau đó, kiểm tra nhịp thở và mạch. Nếu trẻ ngừng thở hoặc tim ngừng đập, cần tiến hành CPR (hồi sức tim phổi) bằng cách ép tim ngoài lồng ngực kết hợp thổi ngạt để duy trì tuần hoàn và hô hấp, đồng thời gọi cấp cứu ngay.
Bên cạnh việc nắm vững kỹ năng sơ cứu, bác sĩ Trọng khuyên phụ huynh cần theo dõi tình trạng sức khỏe của trẻ và đưa trẻ đến bệnh viện kịp thời sau khi sơ cứu ban đầu, hạn chế biến chứng.
| Độc giả gửi câu hỏi về nhi sơ sinh tại đây để bác sĩ giải đáp |
