Nhưng một sân bay hiện đại nếu thiếu hệ thống kết nối hiệu quả sẽ khó phát huy vai trò.
Trong bối cảnh đó, Chính phủ đồng ý với đề xuất kéo dài tuyến metro số 1 từ Suối Tiên đến sân bay Long Thành không chỉ là một dự án giao thông mới, mà là một quyết định mang tính chiến lược. Tuyến metro đầu tiên của TP HCM đã hình thành trục vận tải công cộng từ trung tâm đô thị đến cửa ngõ phía Đông. Việc nối dài tuyến này chính là cách nhanh nhất để "chạm" tới Long Thành.
Nếu chỉ trông vào đường bộ, ngay cả khi các tuyến cao tốc được mở rộng, nguy cơ ùn tắc vẫn hiện hữu khi lưu lượng hành khách tăng mạnh. Một sân bay công suất hàng chục triệu khách mỗi năm không thể phụ thuộc hoàn toàn vào ô tô và taxi. Vận tải khối lượng lớn bằng đường sắt vì thế gần như là lựa chọn bắt buộc.
Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ dừng ở việc "có thêm một tuyến metro". Ở góc nhìn dài hạn, kéo dài tuyến metro là bước đi có thể tái cấu trúc không gian phát triển của cả vùng TP HCM - Đồng Nai. Khi tuyến đường sắt đô thị vươn ra khỏi ranh giới
TP HCM, nó sẽ tạo ra một hành lang phát triển mới.
Nói cách khác, đường ray không chỉ đưa hành khách ra sân bay mà còn kéo theo sự dịch chuyển của dòng vốn, dân cư và các hoạt động kinh tế. Một trục đô thị mới ở phía Đông có thể hình thành, gắn kết chặt chẽ hơn giữa TP HCM và Đồng Nai - địa phương đang xây dựng đề án thành lập thành phố trực thuộc Trung ương.
Tất nhiên, vẫn có những câu hỏi đặt ra. Kết nối Long Thành hiện có nhiều phương án, từ đường sắt liên vùng đến các tuyến metro khác trong quy hoạch. Nhưng nếu đặt lên bàn cân về kinh tế và thời gian triển khai, phương án nối dài tuyến metro hiện hữu đang tỏ ra thực tế nhất.
Thứ nhất, tuyến metro số 1 đã có hạ tầng, depot, công nghệ và hệ thống vận hành. Nối dài tuyến này sẽ tận dụng được nền tảng sẵn có, thay vì xây dựng một tuyến hoàn toàn mới từ đầu. Thứ hai, việc kéo dài tuyến đang khai thác thường rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị đầu tư, thiết kế và tổ chức vận hành. Thứ ba, về chi phí, tận dụng hệ thống hiện hữu luôn rẻ hơn việc xây dựng một tuyến đường sắt độc lập với đầy đủ hạ tầng mới.
Quan trọng hơn, nối dài metro số 1 tạo ra một tuyến giao thông liền mạch từ trung tâm TP HCM đến sân bay Long Thành. Hành khách có thể đi thẳng từ khu trung tâm đô thị ra Long Thành mà không cần trung chuyển nhiều lần. Đây là yếu tố rất quan trọng đối với một sân bay quốc tế.
Tuy vậy, vẫn còn một bài toán lớn cần được tính ngay từ đầu. Đó là làm sao để hệ thống kết nối sân bay của vùng được "khép kín". Hiện nay, hành khách của sân bay Tân Sơn Nhất chủ yếu di chuyển qua khu vực trung tâm TP HCM. Nếu trong tương lai, hành khách từ nhiều nơi tiếp tục đổ về chợ Bến Thành để lên metro đi Long Thành, trung tâm TP HCM có thể trở thành một "điểm nóng giao thông" mới.
Sân bay Long Thành là dự án hạ tầng mang tính biểu tượng của giai đoạn phát triển mới. Nếu hệ thống kết nối được chuẩn bị kịp thời, nó không chỉ giúp hành khách đi lại thuận tiện hơn mà còn mở ra một không gian phát triển hoàn toàn mới cho vùng kinh tế lớn nhất cả nước.
Vì thế, chuyện kéo dài tuyến metro không đơn thuần là thêm vài chục kilomet đường ray. Đó là quyết định về cách Việt Nam tổ chức lại hệ thống hạ tầng và không gian đô thị cho nhiều thập niên tới. Và với Long Thành, thời gian để chần chừ có lẽ không còn nhiều.
