Bứt phá AI make-in-VietNam

Từ những cú hích chính sách đến sự dấn thân quyết liệt của các tập đoàn công nghệ, doanh nghiệp và start-up, AI Make-in-VietNam đang định hình bản sắc.

Ấn tượng AI Make-in-VietNam

Tháng 10-2025, AI Hay - mạng xã hội hỏi đáp được phát triển bởi các kỹ sư Việt - trở thành đại diện duy nhất của Đông Nam Á góp mặt trong Top 5 ứng dụng AI về lượng người dùng thật và lượt tải, theo báo cáo “State of AI – Report 2025” do nền tảng phân tích dữ liệu di động hàng đầu thế giới Sensor Tower công bố.

Tại Việt Nam nửa đầu năm 2025, AI Hay vượt qua cả những tên tuổi đình đám như Google Gemini, DeepSeek về lượng người dùng thật, chỉ đứng sau ChatGPT. AI Hay là mạng xã hội hỏi - đáp trí tuệ nhân tạo thuần Việt đầu tiên và lớn nhất tại Việt Nam, với hơn 15 triệu lượt tải và hiện dẫn đầu hạng mục “Giáo dục” trên App Store và Google Play.

Dù đạt thành tích rất ấn tượng nhưng Nguyễn Hoàng Hiệp, giám đốc vận hành AI Hay, vẫn khiêm tốn: “Thành tích này không phải là đích đến, mà là minh chứng rằng việc tập trung vào nhu cầu thực của người Việt là đúng hướng. Chúng tôi biết mình đang đi cùng con đường có nhiều "ông lớn" với nguồn lực gấp trăm ngàn lần”.

Chàng trai trẻ cũng nêu rất rõ định hướng của start-up là thay vì cố bắt kịp các doanh nghiệp hàng đầu ở mọi mặt trận, AI Hay chọn cách hiểu sâu và phục vụ tốt người dùng Việt - từ sinh viên cần thông tin tuyển sinh mới nhất, cán bộ công chức làm việc với những nguồn thông tin cập nhật nhất về chính sách, pháp luật… 

“Cuộc chơi còn dài, còn nhiều thử thách phía trước, nhưng cũng còn rất nhiều cơ hội để làm tốt hơn”, Hiệp tự tin.

Trong khi start-up tạo tiếng vang lớn thì các tập đoàn công nghệ, doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam không chỉ ứng dụng AI để tối ưu hóa hoạt động nội bộ mà còn phát triển các nền tảng, giải pháp "Make in Vietnam" mang lại hiệu quả rõ rệt.

Chẳng hạn, FPT phát triển nền tảng FPT.AI với nhiều module ứng dụng như xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) cho tiếng Việt, giọng nói nhân tạo (Text-to-Speech) và công cụ trợ lý ảo (Chatbot). Điển hình, FPT đã triển khai bộ ứng dụng GenAI (AI tạo sinh) dành cho doanh nghiệp, giúp tự động hóa khâu tạo nội dung, hỗ trợ chăm sóc khách hàng và nâng cao hiệu suất làm việc, mang lại hiệu quả tức thời cho hàng nghìn doanh nghiệp.

Tập đoàn Viettel đang xây dựng một hệ sinh thái AI toàn diện, trải rộng từ quản trị vận hành nội bộ, phân tích dữ liệu lớn, đến mô phỏng số và tự động hóa. Các giải pháp AI của Viettel phục vụ nhiều lĩnh vực quan trọng như an ninh mạng, quốc phòng và quản lý đô thị thông minh, giúp tối ưu hóa tài nguyên và đảm bảo an toàn hệ thống.

VinGroup, với công ty con VinAI là một trong số ít doanh nghiệp Việt Nam có khả năng nghiên cứu AI cơ bản đạt đẳng cấp quốc tế. VinAI tập trung vào các ứng dụng cao cấp như thị giác máy tính cho xe tự hành và giao thông thông minh. 

Các công nghệ nhận diện khuôn mặt, phát hiện hành vi và giám sát giao thông bằng AI của VinAI đã được triển khai trên thực tế, góp phần giải quyết các bài toán giao thông phức tạp tại Việt Nam.

Tăng trưởng ngoạn mục

Theo các báo cáo uy tín quốc tế, thị trường AI Việt Nam đang tăng trưởng với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất khu vực. Statista dự báo quy mô thị trường AI Việt Nam đạt mốc 932 triệu USD năm 2025 và sẽ tăng vọt lên 6,91 tỉ USD vào năm 2031. Điều đáng nói là tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) được dự báo duy trì ở mức ấn tượng, lên đến 38,97% giai đoạn 2025-2031.

Sự tăng trưởng được củng cố bởi ứng dụng AI ngày càng sâu rộng trong cộng đồng doanh nghiệp. Theo nghiên cứu "Khai phá tiềm năng AI của Việt Nam" do AWS hợp tác cùng Strand Partners thực hiện, Việt Nam hiện có khoảng 170.000 doanh nghiệp (tương đương 18%) đã triển khai AI, tăng mạnh từ 13% so với năm trước. 

Riêng trong năm 2024, tốc độ tăng trưởng ứng dụng đạt 39% so với cùng kỳ, với trung bình mỗi giờ có thêm 5 doanh nghiệp Việt bắt đầu dấn thân vào AI.

Song hành với đó, Chính phủ Việt Nam cũng đã nỗ lực cải thiện năng lực hạ tầng số. Việc lần đầu tiên Việt Nam được xếp vào nhóm “Rất cao” trong Chỉ số Phát triển Chính phủ điện tử của Liên Hợp Quốc (thứ 71 toàn cầu và thứ 5 tại Đông Nam Á) phản ánh sự sẵn sàng ngày càng cao của hệ thống để đón nhận và triển khai công nghệ AI ở cấp độ quốc gia.

Mục tiêu trở thành trung tâm AI hàng đầu khu vực vào năm 2030 đã được Việt Nam cụ thể hóa bằng Chiến lược Quốc gia về Nghiên cứu, Phát triển và Ứng dụng AI đến năm 2030. Ngay trong Luật Trí tuệ nhân tạo mới thông qua cũng có quy định về Quỹ Phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia (quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động không vì lợi nhuận).

Tại một tọa đàm trong khuôn khổ Tuần lễ Khoa học – Công nghệ VinFuture 2025, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy cho biết Việt Nam đang xây dựng Trung tâm siêu tính toán AI quốc gia, hệ sinh thái dữ liệu mở và hạ tầng AI Việt Nam hướng tới tự chủ, đồng thời triển khai AI hoá toàn diện với tốc độ nhanh, đưa AI trở thành "trợ lý trí tuệ" phổ cập cho mọi người dân nhằm nâng cao năng suất xã hội và mở rộng khả năng tiếp cận tri thức…

Với kinh nghiệm của tập đoàn đã cọ sát với các doanh nghiệp lớn ở nước ngoài, ông Nguyễn Văn Khoa - Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT khẳng định doanh nghiệp Việt có thể cạnh tranh sòng phẳng với các doanh nghiệp trên thế giới với chỉ một con đường: phải đầu tư bằng khoa học công nghệ với 3 đột phá. 

Thứ nhất là đột phá về nhân lực. Đây chính là tài sản lớn nhất của quốc gia. Thứ hai là đột phá về khoa học công nghệ và dữ liệu. Thế hệ doanh nhân trẻ phải có kỹ năng làm việc với máy móc, hợp tác với AI.

Thứ ba là đột phá mô hình kinh doanh và hệ sinh thái: doanh nghiệp cần có sự liên kết, có tiềm năng để thúc đẩy các lĩnh vực. Khi đó, họ phải biết chia sẻ, biết đoàn kết và biết tạo ra hệ sinh thái gắn liền với nhau.

“Nếu chúng ta nắm bắt được khoa học công nghệ, nắm bắt được chuyển đổi số thì Việt Nam hoàn toàn có thể vươn vươn lên nhóm dẫn đầu trong kỷ nguyên mới” – ông Khoa nói.