Đầu tháng 6, Teng Yaxin, nữ quản lý sản phẩm tại DingTalk - nền tảng giao tiếp và quản lý công việc trực tuyến do CEO Chen Hang sáng lập và phát triển cùng tập đoàn công nghệ Alibaba, đã đăng thư chia tay dài 75.000 chữ lên diễn đàn nội bộ công ty.
DingTalk hoạt động tương tự như Slack, Microsoft Teams hay Zalo, cung cấp các tính năng cốt lõi như nhắn tin, họp video, quản lý lịch làm việc và chấm công dành riêng cho doanh nghiệp.
Phải mất nhiều giờ mới có thể đọc hết bức thư dài tương đương dung lượng của một cuốn sách. Tuy nhiên, thông điệp mà nó truyền tải lại hết sức rõ ràng: chính đội ngũ đứng sau đang tạo ra môi trường công sở độc hại.
Nữ nhân viên viết bức thư từ chức dài 75.000 chữ, mô tả chi tiết môi trường làm việc độc hại từ cấp trên
Trong bức thư, tác giả Teng Yaxin kể lại hành trình cô và các đồng nghiệp kiệt sức vì áp lực khắc nghiệt từ nhà sáng lập kiêm CEO DingTalk, Chen Hang, khi được giao phát triển một công cụ AI. Sau nhiều nỗ lực, sản phẩm không những không đạt kỳ vọng mà còn đánh mất người dùng, trước khi dự án bị thu hẹp quy mô.
Khi nội dung bức thư được lan truyền trên mạng xã hội, câu chuyện nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý. Nhiều người mỉa mai nghịch lý rằng công cụ AI vốn được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả làm việc lại chỉ tạo thêm những rắc rối. Không ít cư dân mạng cũng tỏ ra hả hê khi chính DingTalk – ứng dụng mà nhiều nhân viên văn phòng Trung Quốc xem là nguồn cơn của áp lực công việc hằng ngày – lại bị phanh phui là một nơi làm việc còn tệ hơn cả công ty của họ.
Làn sóng chỉ trích trên mạng xã hội dữ dội đến mức cuối cùng đã khiến CEO Chen Hang phải rời khỏi vị trí lãnh đạo.
Một chi tiết trong bức thư đặc biệt thu hút sự chú ý của dư luận. Teng kể rằng vào đầu tháng 4, cả nhóm bị yêu cầu ở lại văn phòng đến tận nửa đêm chỉ để tận mắt xem khi nào tòa nhà của đối thủ (ứng dụng Feishu của ByteDance) tắt đèn.
"Tựa như việc văn phòng của họ còn sáng đèn đồng nghĩa với tinh thần chiến đấu của họ vẫn đang rực cháy. Và chỉ cần đèn ở văn phòng chúng ta chưa tắt thì có thể bù đắp cho những bất định trong chiến lược của chính mình" , Teng viết.
Chưa hết, nhóm dự án đã làm việc ngoài giờ trong một thời gian dài, từ 9h sáng đến 23h đêm mỗi ngày. Vào thời điểm căng thẳng nhất, họ chỉ được nghỉ một ngày rưỡi trong cả tháng. Teng tiết lộ bản thân từng kiệt sức ngất xỉu hai lần, phải gọi xe cấp cứu. Một đồng nghiệp khác trong nhóm cũng phải từ chức ngay sau ngày ra mắt sản phẩm vì gặp các vấn đề nghiêm trọng về tim mạch.
Teng Yaxin chỉ trích phong cách quản lý độc đoán của CEO. Cô ví mỗi lần thay đổi chiến lược của CEO như một lần "đổi niên hiệu" của nhà vua, ép nhân viên chạy theo các biểu tượng và câu chuyện vĩ mô vô nghĩa thay vì nhu cầu người dùng.
Không ít nhân viên cũng cảm thấy mình bị đặt vào thế phải cạnh tranh với chính đồng nghiệp, cố tỏ ra bận rộn để ghi điểm với cấp trên. Không phải ngẫu nhiên mà những môi trường như vậy thường trở thành "mảnh đất màu mỡ" của bệnh quan liêu: nhân viên bị bào mòn bởi những cuộc họp kéo dài nhiều giờ, vô số bản ghi nhớ và các đợt đánh giá hiệu suất liên miên, từ đó hình thành một văn hóa coi trọng việc báo cáo với lãnh đạo hơn là phục vụ người dùng.
Alibaba ra quyết định sa thải CEO Chen Hang
Teng cũng đặt ra câu hỏi ấy ở cuối bức thư: "Một công việc nuôi dưỡng hay bào mòn một con người phụ thuộc vào việc nó đưa họ đến đâu. Nó có giúp họ rèn giũa năng lực, duy trì sức khỏe và giữ gìn phẩm giá hay không? Hay cuối cùng chỉ khiến họ kiệt quệ, tê liệt cảm xúc và chẳng còn giỏi điều gì ngoài việc học cách cam chịu?"
Trong phản hồi bằng văn bản gửi tới bức thư của Teng, Ma Ruila, cựu Phó Chủ tịch DingTalk, cho biết ông cảm thấy "đau lòng, đau lòng và vô cùng đau lòng" khi đọc những chia sẻ về áp lực triền miên, những nỗ lực không được đền đáp và thực tế rằng "một quản lý sản phẩm trẻ đầy ý tưởng đã phải viết hơn 70.000 ký tự chỉ để không bị nhấn chìm trong chính hệ thống mà mình làm việc".
Sau khi nội dung bức thư của nữ nhân viên gây xôn xao, Alibaba ngày 10/6 ra văn bản chỉ trích DingTalk "coi rẻ giá trị con người" và tuyên bố phong cách quản lý này "tuyệt đối không phải là thứ mà văn hóa Alibaba nên có". Ngày 11/6, Alibaba ra quyết định sa thải CEO Chen Hang.
Alibaba nhấn mạnh trong thời đại AI, sự đổi mới sáng tạo phải dựa trên lòng nhiệt huyết và sức sáng tạo của nhân viên, chứ không phải dựa vào áp lực cực hạn và sự thực thi máy móc. Tập đoàn chỉ rõ khi máy móc đã có thể làm thay con người nhiều việc, thì con người mới là tài sản quý giá nhất.
