Bộ Tài chính vừa công bố bảng tổng hợp ý kiến góp ý dự thảo sửa đổi Nghị định 126, quy định một số điều của Luật Quản lý thuế.
Theo Bộ này, trong bối cảnh đất nước đang tập trung nguồn lực cho phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết 68, đồng thời chuẩn bị cho lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán, việc quy định khấu trừ và kê khai nộp thuế ngay tại thời điểm trả cổ tức hoặc thưởng bằng chứng khoán sẽ gây khó khăn cho cả cá nhân lẫn doanh nghiệp.
Với nhà đầu tư, họ chỉ nhận được “giấy tờ có giá” chứ chưa có dòng tiền, nên không thể nộp thuế ngay. Với doanh nghiệp, nếu phải khấu trừ và nộp thay, họ buộc phải bỏ ra một khoản tài chính lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền và hoạt động kinh doanh.
Do vậy, Bộ Tài chính quyết định giữ nguyên phương án nộp thuế cổ tức, thưởng bằng chứng khoán tại thời điểm chuyển nhượng, thay vì thu ngay lúc nhận như đề xuất hồi tháng 6.
Trong dự thảo công bố tháng 6, Bộ Tài chính từng đề xuất thu thuế thu nhập cá nhân ngay khi nhà đầu tư nhận cổ tức hoặc thưởng bằng chứng khoán, thay vì đợi đến khi bán. Khi đó, cơ quan này cho rằng quy định hiện hành khiến nhiều cá nhân, đặc biệt là cổ đông lớn, chưa bị đánh thuế kịp thời dù tài sản đã tăng lên. Tổ chức phát hành sẽ có trách nhiệm khấu trừ và nộp thay thuế cho người nhận.
Khách hàng xem bảng giá chứng khoán (Ảnh: Hải Long).
Nhiều bộ ngành, hiệp hội và cơ quan liên quan sau đó kiến nghị xem xét lại đề xuất này. Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI)… đều đề nghị giữ nguyên quy định hiện hành.
Lý do là việc trả cổ tức bằng cổ phiếu khác với tiền mặt: thời điểm công bố chia và thời điểm cổ đông thực sự sở hữu, giao dịch được cổ phiếu không trùng nhau, vì còn phải hoàn tất thủ tục niêm yết bổ sung.
Theo đánh giá của cộng đồng doanh nghiệp, nếu bắt buộc nộp thuế ngay khi nhận cổ phiếu, sẽ làm giảm động lực đầu tư và tạo áp lực lớn lên dòng tiền cũng như khả năng huy động vốn của doanh nghiệp. Nguyên nhân là khi cổ đông nhận cổ tức bằng cổ phiếu, họ chưa có dòng tiền mặt phát sinh nhưng vẫn phải nộp thuế ngay.
Số liệu cho thấy, giai đoạn 2016-2024, nhà đầu tư và cổ đông hiện hữu đã nhận tổng cộng 34,84 tỷ cổ phiếu dưới dạng cổ tức và thưởng. Nếu toàn bộ số cổ phiếu này được chuyển nhượng theo mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu, số thuế thu nhập cá nhân phải nộp (thuế suất 5%) ước tính khoảng 17.420 tỷ đồng. Tuy nhiên, thực tế, số thuế đã kê khai chỉ đạt 1.318 tỷ đồng, tương đương gần 8% mức ước tính.
Trong cùng giai đoạn, tổng số thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động đầu tư vốn đạt 51.965 tỷ đồng, trong đó thuế từ cổ tức và thưởng bằng chứng khoán chỉ chiếm 2,54% (tức 1.318 tỷ đồng).
Dự kiến, Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) và Luật Quản lý thuế (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10 tới.
