"Lá dừa nước" ngàn tỉ đã chính thức nối đôi bờ dòng sông di sản, không chỉ mở rộng không gian vùng lõi đô thị mà sẽ trở thành biểu tượng của TP.HCM, kết nối hiện tại và tương lai.
Cầu đi bộ qua sông Sài Gòn hoàn thành hợp long dầm chính, kết nối khu vực Bến Bạch Đằng với bờ sông Thủ Thiêm
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Hành trình đầy xúc động và tự hào
3 giờ hôm qua (21.10), công trường dự án ở hai bờ sông đã rực sáng đèn. Khoảng 200 kỹ sư, chuyên gia và công nhân cùng hệ thống máy móc cảm biến, thiết bị đo đạc được huy động để phục vụ cho thao tác điều khiển. Trông theo từng nhịp con nước, tới 5 giờ, sà lan bắt đầu được xoay ngang và kéo vào vị trí giữa hai mố trụ TC01 và TC02.
Cầu đi bộ qua sông Sài Gòn hoàn thành hợp long dầm chính, kết nối khu vực Bến Bạch Đằng với bờ sông Thủ Thiêm
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Để lựa chọn thời điểm thi công, đội ngũ kỹ thuật đã theo dõi dữ liệu thủy văn trong nhiều tháng cũng như đối chiếu với dữ liệu những năm trước đó để xác định khoảng thời gian "nước đứng". Đây là lúc mực nước tương đối ổn định, dòng chảy giảm, tạo điều kiện thuận lợi đưa kết cấu thép vào vị trí. Khoảng thời gian này chỉ kéo dài chừng 3 giờ. Vì vậy, các thao tác quan trọng phải được tính toán, sắp xếp chặt chẽ để tận dụng điều kiện thủy triều phù hợp.
Cầu đi bộ qua sông Sài Gòn hứa hẹn là biểu tượng đô thị mới của TP.HCM
ẢNH: NHẬT THỊNH
Trong quá trình thi công, sà lan chở kết cấu cầu được xoay ngang, đưa vào vị trí giữa hai trụ TC01 và TC02. Hệ thống cáp neo, tời kéo và điều chỉnh nước dằn trong sà lan được phối hợp vận hành để kiểm soát vị trí kết cấu trước tác động của dòng chảy. Việc căn chỉnh phải bảo đảm các điểm kết nối khớp với thiết kế, với sai số được kiểm soát ở mức milimét.
Đại diện Công ty CP thực phẩm dinh dưỡng Nutifood, nhà đầu tư và cũng là nhà tài trợ dự án, thông tin: Đến 13 giờ cùng ngày, công tác hợp long thành công, đưa dự án bước sang giai đoạn kiểm tra và hoàn thiện. Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp chính xác giữa các hệ thống neo giữ, điều chỉnh vị trí và kiểm soát lực tác động lên tổ hợp kết cấu thép nặng hàng nghìn tấn. Đặc biệt, do đặc thù bán thủy triều của sông Sài Gòn, áp lực nước lên thân sà lan tăng lớn tại thời điểm chặn dòng, đưa kết cấu vào vị trí hợp long. Đội ngũ kỹ sư đã sử dụng phần mềm chuyên dụng để mô phỏng các kịch bản biến động dòng chảy, từ đó tính toán phương án điều phối hệ thống cáp tời neo, kết hợp bơm xả nước ballast để điều chỉnh đối trọng và sử dụng hệ thống rơ-moóc tự vận hành SPMT để tinh chỉnh vị trí.
Một trong những điểm khác biệt đáng chú ý của cầu đi bộ qua sông Sài Gòn là kết cấu được các kỹ sư của Tập đoàn Đại Dũng mô tả là dạng "cầu mềm", thay vì cầu cứng thông thường. "Mềm" ở đây là bởi hệ kết cấu thép không gian có hình dáng cong ba chiều, với những yêu cầu đặc biệt về kiểm soát độ võng và biến dạng khi chịu tải, đòi hỏi tính toán chính xác những thay đổi về hình dạng dưới tác động của tải trọng.
"Nhịp chính dài 187 m, không có trụ đỡ giữa sông. Phía trên mặt cầu là hệ vòm thép lấy cảm hứng từ lá dừa nước, kết hợp vòm biên tạo hình giọt nước. Đáng chú ý, hình giọt nước không đơn thuần là chi tiết trang trí mà còn tham gia liên kết với các bộ phận khác của kết cấu. Để tạo nên những đường cong ba chiều, các cấu kiện thép được chia thành nhiều phân đoạn, gia công theo các bán kính cong khác nhau rồi liên kết lại. Các kỹ sư sử dụng phần mềm chuyên dụng để triển khai bản vẽ gia công, kiểm soát kích thước và tọa độ từng cấu kiện", đại điện Công ty Đại Dũng giải thích.
Ông Trương Hùng, Phó chủ tịch Hội đồng quản trị Nutifood, không giấu nổi sự xúc động khi chứng kiến cầu đi bộ qua sông Sài Gòn bước vào công đoạn hợp long, một trong những cột mốc quan trọng nhất của dự án.
Sau hơn một năm triển khai, trải qua nhiều công đoạn kỹ thuật phức tạp và không ít thách thức, được chứng kiến nhịp cầu chính đã hiện diện giữa dòng sông Sài Gòn, sẵn sàng cho việc kết nối hai bờ, ông Hùng và tập thể Nutifood cùng các nhà thầu thực sự xúc động và tự hào.
"Nutifood chọn dành tặng người tiêu dùng cây cầu đi bộ qua sông Sài Gòn với mong muốn cây cầu không chỉ kết nối đôi bờ sông Sài Gòn, mà còn góp thêm một không gian công cộng đẹp và giàu sức sống cho TP.HCM", ông Trương Hùng chia sẻ.
Thương hiệu cho siêu đô thị tầm vóc toàn cầu
Dưới ánh bình minh rực rỡ, hình ảnh cây cầu mang biểu tượng lá dừa nước nối trọn hai bờ sông Sài Gòn gợi lên nhiều xúc động trong lòng mỗi người dân TP.HCM. Dòng sông từ lâu đã là nhịp đập, là hồn cốt của TP. Mỗi cây cầu nối đôi bờ vui hôm nay không đơn thuần là công trình hạ tầng giao thông mà còn là biểu tượng cho sự giao thoa giữa di sản lịch sử và trung tâm tài chính, là gạch nối giữa thiên nhiên bản địa - hình ảnh lá dừa nước, và kỹ thuật xây dựng hiện đại - vòm thép không gian.
Sau hơn một năm triển khai, trải qua nhiều công đoạn kỹ thuật phức tạp và không ít thách thức, nhịp cầu chính đã hiện diện giữa dòng sông Sài Gòn, sẵn sàng cho việc kết nối hai bờ
ẢNH: NHẬT THỊNH
KTS Nguyễn Hoàng Mạnh, Tổng giám đốc và kiến trúc sư (KTS) chủ trì của Công ty MIA Design Studio, đánh giá: Dù chỉ cách trung tâm TP một con sông, nhưng Thủ Thiêm trước giờ chưa thể phát triển xứng tầm, cảnh quan hai bên bờ sông vì thế cũng không được chỉnh trang, quy hoạch đồng bộ. Trước đây, TP chỉ quan tâm quy hoạch đô thị, chỉnh trang bờ đông. Giao thông không thuận tiện, các nhà đầu tư cũng chưa nhìn thấy tiềm năng để đầu tư vào phía bờ bên kia. Năm 2007, cầu Thủ Thiêm hoàn thành, cư dân từ khu vực Q.Bình Thạnh cũ bắt đầu di chuyển dần qua phía Q.2 cũ, nhưng vẫn chưa nhiều.
Chỉ đến khi hầm vượt sông Sài Gòn (còn gọi là hầm Thủ Thiêm) chính thức thông xe, khu vực này mới bắt đầu bước sang trang mới. Hàng loạt dự án nhà ở cao cấp mọc lên thần tốc, đường sá được xây mới, mở rộng sạch đẹp… Thủ Thiêm lột xác từ vùng đầm lầy hoang sơ thành khu "đất vàng" chỉ người có tiền, rất nhiều tiền mới dám mơ tới. Tiếp tục từng bước hình thành khu đô thị vệ tinh mới phía đông, UBND TP.HCM liên tiếp khởi động loạt tuyến giao thông kết nối. Cầu Ba Son từ giao lộ Tôn Đức Thắng - Nguyễn Hữu Cảnh nối Khu đô thị mới Thủ Thiêm là dấu ấn quan trọng, định hình mở rộng trung tâm TP.
Tuy nhiên theo ông Nguyễn Hoàng Mạnh, nhắc đến kết nối, mọi người thường sẽ chỉ nghĩ tới xây cầu cho xe cộ qua lại, không mấy ai ưu tiên cầu đi bộ. Nhưng thực tế cầu đi bộ có vai trò rất quan trọng. Ở các nước phát triển, cầu đi bộ bắc qua sông rất phổ biến. Lợi thế sông nước, cảnh quan đôi bờ là những yếu tố thuận lợi để hình thành nên một công trình kiến trúc đẹp, mang tính thẩm mỹ, có thể trở thành điểm du lịch. Ngoài ra, cầu đi bộ còn thúc đẩy người dân có thói quen đi bộ, đi xe đạp tập thể dục, ngắm cảnh, vừa có lợi cho giao thông, vừa bảo vệ môi trường.
"Cầu đi bộ và nhiều cây cầu kết nối khác đáng ra phải có từ lâu rồi. Càng có nhiều sự kết nối bằng nhiều cách khác nhau thì càng đem lại hiệu ứng tốt về mặt đô thị, không chỉ giải tỏa ùn tắc giao thông, khơi thông giao thương mà còn phá bỏ sự khác biệt về cảnh quan kiến trúc giữa đôi bờ sông, cải thiện thẩm mỹ cảnh quan ven bờ", KTS Nguyễn Hoàng Mạnh nhìn nhận.
Đồng quan điểm, KTS Nguyễn Ngọc Dũng, Giám đốc Công ty V.Arichi, dẫn chứng: Nhìn ra thế giới, có rất nhiều cây cầu dành cho người đi bộ và xe đạp được thiết kế độc đáo đã xây dựng nên thương hiệu cho cả vùng đất, trở thành điểm du lịch hấp dẫn cho du khách bốn phương. Trong đó, không thể không nhắc tới cầu Moses (Halsteren, Hà Lan) được xây dựng dưới một con hào, làm hoàn toàn bằng gỗ chống thấm kết hợp kim loại, mang đến cảm giác như đi bộ qua dòng nước... Hay cầu Arganzuela (Madrid, Tây Ban Nha) bắc qua sông Manzanares, có chiều dài 274 m, với hai đường xoắn ốc bằng kim loại, tầm nhìn xuyên qua mỗi khi đi ngang qua cây cầu... Cầu Puente de La Mujer (Buenos Aires, Argentina) với cấu trúc mềm mại và uốn lượn, như một cặp đôi đang nhảy tango, được chia thành hai phần cố định và một phần chuyển động ở giữa cho phép quay quanh một khối cấu trúc tháp màu trắng như thể đang nhảy múa..., cũng tạo ấn tượng rất mạnh với du khách.
Tại Singapore, người ta ấn tượng với cây cầu Henderson nối hai ngọn đồi Mout Faber và Telok Blagah Hill mô phỏng hình dạng nhấp nhô của một ngọn sóng, uốn lượn và xoắn dọc theo suốt chiều dài 274 m của cầu. Trên cầu là những hốc khuất và hốc hình vỏ sò, nơi người đi bộ có thể ngồi nghỉ ngơi, ngắm cảnh. Cầu Webb (Melbourne, Úc) bắc qua sông Yarra, mang hình dáng chiếc sọt đánh bắt cá được sử dụng bởi người bản địa, được xây dựng từ vật liệu tái chế từ cây cầu trước là Rail Webb Dock, cũng là ý tưởng thú vị.
"Tại VN, hầu hết các TP có được lợi thế sông nước bao quanh đều đã xây dựng những cây cầu bắc ngang qua sông như một điểm nhấn, một biểu tượng của vùng đất. Đơn cử như Đà Nẵng nổi tiếng với TP cầu có chủ đề, Huế có nhiều cầu di sản và mỹ thuật, Hội An có Chùa Cầu nổi tiếng... Đến giờ này, cầu cũng đã từng bước đi vào kiến trúc TP.HCM khi lãnh đạo TP ngày càng quan tâm đến kiểu dáng của cầu, tổ chức thi tuyển thiết kế bài bản. Với một cây cầu nối phố đi bộ, trung tâm cổ của TP qua quảng trường của trung tâm mới Thủ Thiêm, cầu đi bộ vượt sông Sài Gòn sẽ là một biểu tượng của TP trong tương lai", KTS Nguyễn Ngọc Dũng kỳ vọng.
Cú hích cho hình ảnh du lịch TP sông nước
Sông Sài Gòn là biểu tượng linh hồn của TP.HCM, nơi mỗi công trình, mỗi sản phẩm, dịch vụ xuất hiện trên dòng sông đều mang theo sứ mệnh tạo dựng điểm nhấn kiến trúc, bồi đắp giá trị văn hóa và mở ra những động lực phát triển mới cho ngành du lịch.
Đánh giá về tác động của công trình biểu tượng mới, TS Phạm Hà, Chủ tịch sáng lập kiêm Tổng giám đốc LuxGroup, chia sẻ: Ý tưởng xây dựng cây cầu đi bộ hình lá dừa nước kết nối hai bờ sông Sài Gòn là một nét chấm phá đẹp. Lá dừa gợi nhớ miền đất Nam bộ; nhịp cầu nối Bến Bạch Đằng với Thủ Thiêm cũng nối ký ức Sài Gòn với một khu đô thị đang lớn lên bên kia sông. Sài Gòn - Gia Định - TP.HCM được sinh ra bên sông và lớn lên nhờ sông. Bến Bạch Đằng lưu giữ ký ức của một thương cảng, Thủ Thiêm lại đang mở ra dáng hình của một trung tâm đô thị mới.
Cây cầu hình lá dừa nước có thể nối hai không gian ấy, để người dân và du khách nhìn thấy câu chuyện phát triển của TP ngay trong một cuộc dạo bộ. Nhìn từ góc độ đó, cầu đi bộ không đơn thuần là một công trình hạ tầng giao thông hay một điểm đến check-in chụp ảnh thông thường, mà sẽ là một không gian để người dân và du khách quốc tế có thể thong dong dạo bước, đắm mình vào dòng chảy lịch sử và lắng nghe câu chuyện đô thị hơn 300 năm tuổi.
Theo ông Phạm Hà, điểm nghẽn của du lịch đường sông TP.HCM lâu nay là các trải nghiệm còn rời rạc. Du khách có thể ngắm sông, đi tàu hoặc tham quan trên bờ, nhưng chưa dễ kết hợp tất cả thành một hành trình. Công trình biểu tượng mới này chính là mảnh ghép hoàn hảo để kết nối những trải nghiệm vốn còn rời rạc thành một hành trình cảm xúc liền mạch.
"Hãy hình dung trên cây cầu biểu tượng, du khách thong thả bước qua cầu, khám phá không gian đô thị mới Thủ Thiêm, thưởng thức ẩm thực bên sông, rồi trở về trung tâm trên những chuyến tàu du lịch khi TP lung linh lên đèn. Xây cầu là nối đôi bờ, nhưng làm du lịch chính là nối những trải nghiệm và nối những bờ vui", TS Phạm Hà nhấn mạnh.
Nhà đầu tư Nutifood cũng đã lên phương án đầu tư hệ thống chiếu sáng 3D mapping và không gian trải nghiệm trên cầu. Ngoài việc ngắm cảnh quan, người dân, du khách còn có cơ hội trải nghiệm đặc biệt tham gia các trò chơi mô phỏng 3D và tương tác trực tiếp với hệ radar cùng âm thanh được thiết kế bởi hệ thống 3D mapping có tương tác. Sau khi hoàn thành các hạng mục, khi có các sự kiện lớn, khu vực giữa cầu sẽ được "biến hóa" thành sân khấu trung tâm, phục vụ biểu diễn nghệ thuật. Cùng với đó, hệ màn hình LED sẽ được lắp dọc hai bên bờ sông, giúp người dân và du khách có thể theo dõi các màn biểu diễn nghệ thuật đỉnh cao, biến cây cầu thành điểm nhấn cảnh quan rực rỡ trên mặt nước khi về đêm.
Hoan nghênh phương án của nhà đầu tư, ông Phạm Hà góp ý thêm, một công trình biểu tượng không thể chỉ sáng rực giữa hai bờ tối. TP.HCM cần nhìn toàn bộ sông Sài Gòn như một sân khấu đô thị: có cầu đi bộ, Bến Bạch Đằng, Bến Nhà Rồng, công trình Pháp cổ, cột cờ Thủ Ngữ lịch sử, công viên, bến tàu, các công trình kiến trúc và những tuyến phố quay mặt ra sông. Mỗi nơi có một vẻ đẹp, một câu chuyện đô thị sông nước hơn 300 năm tuổi. Chiếu sáng nghệ thuật cần kết nối những câu chuyện ấy thành một cảnh quan chung, đẹp cả khi nhìn từ bờ lẫn từ boong tàu.
Đơn cử, đi dọc sông Seine ở Paris (Pháp), người ta cảm nhận được vẻ quyến rũ của cả một đô thị bên sông, đặc biệt khi đêm xuống. Sài Gòn có bản sắc riêng để tạo nên sức hấp dẫn ấy: không khí Nam bộ, nhịp sống cởi mở, ký ức thương cảng và vẻ đẹp của một TP đang vươn lên. Chúng ta có thể học cách tổ chức cảnh quan ven sông, nhưng phải kể câu chuyện của chính mình.
"Trình diễn 3D mapping, âm nhạc hay sân khấu trên cầu, nếu được triển khai, có thể tạo những khoảnh khắc đặc biệt. Điều quan trọng là sau khi chương trình kết thúc, du khách vẫn có việc để làm: đi dạo, thưởng thức ẩm thực, xem nghệ thuật, lên tàu ngắm TP và khám phá cả hai bờ. Một dòng sông đẹp hơn về đêm có thể khiến khách muốn ở lại lâu hơn, sử dụng thêm dịch vụ và đóng góp nhiều hơn cho kinh tế đêm. Đó là cách phát triển một TP hấp dẫn từ sáng tới đêm, chứ không phải để kinh tế đêm chỉ bắt đầu và kết thúc bằng một màn trình diễn ánh sáng", ông Phạm Hà đề xuất.
Với không gian sông nước hữu tình, ý nghĩa kết nối hiện tại và tương lai, cầu đi bộ vượt sông Sài Gòn sẽ là một tác phẩm của TP, do chính kiến trúc sư VN thiết kế kết hợp điêu khắc, tạo nên một thương hiệu cho TP.HCM trong giai đoạn phát triển mới.
KTS Nguyễn Ngọc Dũng
Giữa một TP đang không ngừng phát triển, chúng tôi hy vọng cây cầu sẽ trở thành một điểm nhấn kiến trúc mang bản sắc riêng, đồng thời là một phần thân thuộc trong đời sống của người dân. Chúng tôi mong đến ngày cây cầu chính thức đón những bước chân đầu tiên của người dân. Bởi với Nutifood, niềm vui trọn vẹn nhất không chỉ là nhìn thấy một công trình hoàn thành, mà là khi món quà tri ân này thực sự đi vào đời sống, được người dân đón nhận, yêu mến và gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Ông Trương Hùng, Phó chủ tịch Hội đồng quản trị Nutifood
