Bị tiểu đường thai kỳ nên ăn bánh chưng thế nào?

Trả lời:

Chế độ ăn đóng vai trò then chốt trong kiểm soát đường huyết ở thai phụ. Trong những ngày Tết, thực phẩm giàu tinh bột, chất béo rất phổ biến. Khẩu phần ăn của mẹ bầu cần được lựa chọn hợp lý để đảm bảo sức khỏe, hạn chế nguy cơ tăng đường huyết.

Người bị tiểu đường thai kỳ cần kiểm soát lượng carbohydrate (tinh bột, đường) trong chế độ ăn. Nếu nạp nhiều carbohydrate vào cơ thể, chất này sẽ chuyển hóa thành đường, gây tăng đường huyết. Carbohydrate được chia ra hai loại là carbohydrate hấp thu nhanh và carbohydrate hấp thu chậm.

Bánh chưng thuộc nhóm carbohydrate hấp thu nhanh do được làm từ gạo nếp, nấu trong thời gian dài. Thành phần chính của bánh chưng là gạo nếp - loại tinh bột có chỉ số đường huyết cao, khoảng 70-90. Khi được nấu chín kỹ, tinh bột phân giải thành đường glucose, dễ hấp thu nhanh vào máu, làm tăng đường máu sau ăn.

Nhân bánh thường có đậu xanh, thịt mỡ, chứa nhiều đạm, chất béo bão hòa, làm tăng năng lượng tổng thể của bữa ăn. Trung bình một miếng bánh chưng khoảng 114 g có thể cung cấp 204 kcal. Mặc dù phần đậu xanh trong bánh cung cấp chất xơ giúp giảm tốc độ hấp thụ đường vào máu, song không đủ để trung hòa hoàn toàn tác động tăng đường huyết của gạo nếp nếu ăn quá nhiều.

Bạn không phải kiêng tuyệt đối bánh chưng, nhưng cần ăn đúng cách, đúng lượng để đảm bảo kiểm soát đường máu, mỗi lần chỉ nên ăn khoảng 1/6-1/8 chiếc bánh, tương đương 50-100g. Con số này có thể thay đổi tùy theo mức kiểm soát đường huyết và tư vấn cụ thể của bác sĩ. Nếu mẹ bầu đã ăn bánh chưng, cần giảm hoặc loại bỏ các món tinh bột khác như cơm, xôi, mì trong cùng bữa để tránh làm tổng lượng carbohydrate vượt quá ngưỡng an toàn.

Bạn nên ăn rau xanh, canh rau, salad không sốt hoặc món giàu chất đạm nạc như thịt nạc, cá, trứng, đậu phụ trước khi ăn bánh chưng. Cách này giúp làm chậm quá trình hấp thu đường, hạn chế tăng đường huyết đột ngột sau ăn. Chú ý ăn chậm, nhai kỹ góp phần giúp hệ tiêu hóa xử lý tinh bột ổn định hơn. Không nên ăn bánh chưng nhiều lần trong ngày, dù mỗi lần ăn với lượng nhỏ hoặc ăn kèm dưa hành, rau củ muối chua, do có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa, gây phù nề, ảnh hưởng huyết áp.

Bạn không nên ăn bánh chưng vào buổi tối muộn hoặc trước khi đi ngủ, vì dễ làm đường huyết tăng kéo dài qua đêm. Thời điểm phù hợp hơn là vào bữa sáng hoặc bữa trưa, khi cơ thể hoạt động nhiều. Đo đường huyết 1-2 giờ sau ăn giúp đánh giá mức độ dung nạp của cơ thể với món này. Nếu đường huyết tăng vượt ngưỡng mục tiêu, cần giảm khẩu phần bánh chưng, kết hợp thêm nhiều rau xanh, đạm nạc ở những lần sau hoặc tạm thời ngưng ăn trong vài ngày.

Bạn nên duy trì thói quen ăn đúng bữa, uống đủ nước, hạn chế ăn vặt và tránh thức khuya. Sau bữa ăn, vận động nhẹ nhàng như đi bộ 10-15 phút giúp cơ thể sử dụng glucose hiệu quả. Ngoài bánh chưng, nhiều thực phẩm khác như mứt Tết, bánh kẹo, nước ngọt, trái cây sấy khô cũng chứa lượng đường cao. Bạn cũng cần hạn chế tối đa các món này, ưu tiên trái cây tươi ít ngọt, uống đủ nước.

Thai phụ kiểm soát đường huyết kém, phải dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết cần cân nhắc kỹ ăn bánh chưng. Bạn nên đi khám chuyên khoa nội tiết - dinh dưỡng và tham khảo ý kiến bác sĩ về món ăn này để đảm bảo an toàn cho thai kỳ.

Khoa Dinh dưỡng
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội