Dù nhiều người Mỹ tỏ ra mệt mỏi vì giá cả leo thang, tổng mức chi tiêu lại được dự đoán tăng nhẹ. Mastercard dự báo chi tiêu dịp lễ năm 2025 có thể tăng 3,6% so với năm 2024. Điều này nghe có vẻ tích cực, nhưng bản chất phần lớn mức tăng đến từ… giá cao hơn, không phải người dân mua nhiều hơn.
Theo Mastercard, lạm phát duy trì dai dẳng khiến người Mỹ buộc phải chi nhiều tiền hơn cho cùng một lượng hàng hóa. Các báo cáo ban đầu cho thấy dòng tiền vẫn chảy, nhưng sự tăng giá đang “đẩy” các thống kê chi tiêu lên, tạo cảm giác thị trường tiêu dùng đang khỏe mạnh hơn thực tế.
Đây chính là “bí mật khó nói” của mùa mua sắm năm nay: dữ liệu đẹp nhưng trải nghiệm của người dân thì không.
Người Mỹ thực sự đang mua nhiều hơn hay chỉ… chi nhiều hơn?
Các khảo sát mới nhất cho thấy chi tiêu dịp từ Black Friday đến Giáng sinh sẽ là bài kiểm tra sức chịu đựng của kinh tế Mỹ. Báo cáo của Bank of America cho thấy chi tiêu bằng thẻ ghi nợ và tín dụng trong tháng 10 tăng 2,4% so với cùng kỳ năm trước – mức tăng mạnh nhất kể từ đầu 2024.
Tuy nhiên, số giao dịch thực tế lại giảm nhẹ từ tháng 1 đến nay. Nói cách khác: người Mỹ đang trả nhiều tiền hơn nhưng mang về ít món đồ hơn. Lạm phát đang “ăn mòn” giỏ hàng của họ.
Thêm vào đó, các đợt thuế quan lên – xuống thất thường dưới thời Tổng thống Donald Trump đã khiến nhiều người mua sớm đồ điện tử, trang sức để tránh bị tăng giá. Việc dồn mua trước thời điểm áp thuế có thể khiến chi tiêu trong mùa lễ chính thức giảm bớt.
“Kinh tế hình chữ K” ảnh hưởng thế nào đến mùa mua sắm?
Những con số tổng hợp không phản ánh được sự phân hóa sâu sắc trong xã hội Mỹ. Ngân hàng Dự trữ Liên bang (Fed) ghi nhận chi tiêu của nhóm thu nhập thấp và trung đang giảm, họ ngày càng phải săn khuyến mãi nhiều hơn. Trong khi đó, nhóm thu nhập cao vẫn tiếp tục chi mạnh vào hàng xa xỉ và các chuyến du lịch.
Bank of America cho biết chi tiêu của nhóm thu nhập thấp tăng 0,7% – thấp hơn mức tăng giá 3%. Ngược lại, nhóm thu nhập cao chi tiêu cao gấp ba lần tốc độ của nhóm thu nhập thấp. Những người kiếm từ 170.000 USD trở lên tiếp tục mua sắm mạnh, thậm chí tăng trưởng hai chữ số.
Khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn tạo nên bức tranh “K-shaped economy”: một nhánh đi lên, một nhánh đi xuống. Đối với hàng triệu gia đình Mỹ, tình hình ngày càng khó khăn khi lương chỉ tăng 1% nhưng chi phí sinh hoạt tăng 3%. Điều này lý giải vì sao 76% người Mỹ được Fox News khảo sát cho biết họ có nhìn nhận tiêu cực về nền kinh tế hiện tại.
Mùa lễ 2025 cuối cùng sẽ phản ánh điều gì?
Các chuyên gia gọi đây là “nền kinh tế chữ K phiên bản tăng cường” trong kỳ nghỉ lễ năm nay. Số liệu tổng hợp có thể trông tích cực, nhưng khi nhìn vào chi tiêu bình quân theo từng nhóm, bức tranh lại hoàn toàn khác. Người có thu nhập cao tiếp tục mua sắm mạnh; người thu nhập thấp phải cắt giảm, săn ưu đãi hoặc tạm dừng mua sắm.
Điều này khiến các doanh nghiệp, từ Target đến Home Depot, đều báo cáo hai xu hướng song song: khách hàng giàu chi mạnh – khách hàng thu nhập thấp đau ví. Đó là lý do mùa mua sắm năm nay vừa sôi động trên giấy tờ, vừa ảm đạm trong đời sống thực.
