Từ ngày 1-6, theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỉ đồng/năm trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối trực tiếp với cơ quan thuế.
Với việc áp dụng công nghệ để theo dõi doanh thu theo thời gian thực, mức thuế khoán sẽ không còn cố định như trước mà được tính sát hơn với thực tế kinh doanh. Điều này đồng nghĩa nhiều hộ kinh doanh có thể đối diện với nguy cơ bị điều chỉnh thuế, thậm chí bị truy thu nếu không bảo đảm minh bạch đầu vào – đầu ra.
Anh Nguyễn Văn Khánh, một người bán thời trang online tại TP HCM, cho biết đã sớm chủ động yêu cầu tất cả nhà cung cấp phải xuất hóa đơn, dù giá trị đơn hàng lớn hay nhỏ. Theo anh, việc chuẩn hóa hóa đơn đầu vào không chỉ giúp kiểm soát chi phí mà còn là “lá chắn” khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra. Tuy nhiên, không phải lúc nào việc lấy hóa đơn đầu vào cũng suôn sẻ.
“Nhiều nhà cung cấp là cá nhân nhỏ lẻ, không có khả năng xuất hóa đơn đúng chuẩn, hoặc có thì cũng ghi sai. Những khoản đó không thể đưa vào chi phí hợp lý. Tôi vẫn đang cố giữ giá bán nhưng sắp tới có thể sẽ phải điều chỉnh để bù đắp phần chi phí tăng thêm do phải chính quy hóa hoạt động kinh doanh” - anh Khánh chia sẻ.
Không chỉ các shop online gặp khó, những hộ kinh doanh truyền thống cũng bắt đầu cảm thấy áp lực. Anh Thanh Mạnh, kinh doanh phụ kiện ô tô cả online lẫn tại cửa hàng, cho rằng việc áp dụng hóa đơn điện tử đang khiến anh lo lắng hơn bao giờ hết.
“Mua nguyên liệu như vải, đèn, sơn… thường thấy ở đâu tiện thì mua, chủ yếu từ các nguồn nhỏ lẻ nên không có hóa đơn. Nhân viên đi mua nhiều khi cũng quên lấy hóa đơn hoặc có lấy cũng dễ bị mất.
Trước đây đóng thuế khoán, mình chỉ tập trung vào bán hàng, không quá quan tâm đến giấy tờ đầu vào. Giờ mà bị kiểm tra, truy thu thì thật sự không biết lấy đâu tiền để nộp” - anh nói.
Một tài khoản bán hàng thông báo không nhận ship COD để tránh bị thu thuế
Điều khiến anh Mạnh lo hơn cả là có những trường hợp bị truy thu thuế lên đến vài trăm triệu đồng. "Kinh doanh mà lúc nào cũng nơm nớp sợ bị kiểm tra thì rất mệt mỏi. Không phải cứ có giao dịch là có lãi. Có hàng tồn phải xả lỗ, nếu cứ đánh thuế trên tổng doanh thu thì coi như lỗ chồng lỗ. Tôi mong cơ quan chức năng có cách hướng dẫn phù hợp để hộ kinh doanh điều chỉnh từ từ" - anh Mạnh bày tỏ.
Trong khi nhiều người đang xoay xở để thích nghi, một bộ phận khác lại tìm cách đối phó. Trên các diễn đàn, nhóm mạng xã hội liên quan đến thuế, bắt đầu xuất hiện những chia sẻ về các "chiêu" tránh ngưỡng doanh thu 1 tỉ đồng như sử dụng nhiều tài khoản ngân hàng đứng tên người thân, chia nhỏ đơn hàng, yêu cầu khách chuyển khoản không ghi nội dung.
Một tài khoản bán hàng thông báo ngừng nhận COD (giao hàng thu tiền) để tránh bị truy doanh thu từ các đối tác vận chuyển. Cách làm này nhanh chóng bị nhiều người phản đối, cho rằng đó là hành vi tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn. Một số ý kiến cho rằng cơ quan thuế hiện nay hoàn toàn có đủ công cụ để truy dòng tiền, xác minh hành vi trốn thuế nếu có dấu hiệu bất thường.
"Né được 1 đồng nhưng có khi mất 10 đồng vì bị truy thu, phạt hành chính hoặc xử lý hình sự là điều hoàn toàn có thể xảy ra" - một người bình luận.
Không chỉ nguy cơ về mặt pháp lý, hành vi "lách" luật còn làm xói mòn niềm tin thị trường, gây bất công cho những người kinh doanh chân chính.
Nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh siết quản lý thuế, điều quan trọng là phải có chính sách hỗ trợ quá trình chuyển đổi, hướng dẫn hộ kinh doanh tuân thủ đúng quy định thay vì chỉ tập trung vào xử phạt. Việc thay đổi là cần thiết, nhưng cũng cần đi kèm sự đồng hành để giảm bớt gánh nặng và lo lắng cho hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ trên cả nước.
