Ảnh minh họa: Pexels/Tima Miroshnichenko.
Số liệu được công bố tại buổi họp báo cuối tháng 1/2026 của Công an TP Hồ Chí Minh: Trong năm 2025, trên địa bàn Thành phố ghi nhận 77 vụ "bắt cóc online", lực lượng công an giải cứu 52 vụ; nhiều trường hợp còn lại tự kịp nhận ra mình bị lừa và trở về. Riêng tháng 1/2026 đã phát sinh thêm 16 vụ, tức là cứ trung bình 2 ngày lại có 1 vụ, mức độ báo động tăng rõ rệt.
Đòn tâm lý nhắm vào giới trẻ
Điểm nguy hiểm của "bắt cóc online" nằm ở chỗ: tội phạm không cần xông vào nhà, cũng không cần tiếp cận nạn nhân ngoài đường. Chúng dựng kịch bản tinh vi, thông qua điện thoại, các ứng dụng liên lạc trên internet, mạo danh cán bộ công an, cơ quan chức năng, đe dọa, liên tục đưa ra các cáo buộc nặng nề, khiến nạn nhân hoảng loạn. Khi tâm lý nạn nhân sụp đổ, chúng lập tức khóa nạn nhân trong một vòng lặp: đe dọa – cô lập – ra lệnh – tống tiền.
Một thủ pháp quen thuộc là buộc nạn nhân tự cắt liên lạc với gia đình, thầy cô, bạn bè. Khi nạn nhân biến mất khỏi "vùng an toàn", gia đình mới bắt đầu nhận các cuộc gọi "đạo diễn" cảnh bắt cóc, kèm yêu cầu chuyển khoản "để giải cứu" con em mình.
Trong số các vụ bắt cóc online, hầu hết nạn nhân đều là học sinh, sinh viên. Những người trẻ chưa nhiều bản lĩnh và kiến thức xã hội, tâm lý non trẻ, dễ bị tội phạm thao túng tâm lý.
Đến tận trường học để tuyên truyền, dựng lá chắn số cho học sinh, sinh viên
Ngày 19/01/2026, Đại úy Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh - Đội Cảnh sát Hình sự Đặc nhiệm, Phòng Cảnh sát Hình sự (PC02) Công an TP Hồ Chí Minh cùng các đồng đội "chạy show" liên tục 3 nơi: Trường THCS Đồng Khởi, UBND Phường Phú Thạnh và Trường ĐH Kinh tế - Luật, với cùng một nhiệm vụ: Tổ chức tuyên truyền chuyên đề "An toàn thời công nghệ". Trong đó trọng tâm là các kiến thức phòng chống nạn "bắt cóc online"
Đại úy Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh trong 1 buổi tuyên truyền phòng ngừa tội phạm không gian mạng ở trường học. Ảnh: NVCC.
Trong tháng quý 1/2026, Phòng Cảnh sát Hình sự còn có kế hoạch phối hợp cùng các bên như Sở Giáo dục, Thành Đoàn, các cơ sở giáo dục… để đi tuyên truyền ở 15 cơ sở trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, bao gồm các trường cấp 1, 2, 3 và Đại học.
Những nỗ lực này đang phần nào mang đến những chuyển biến tích cực. Đại úy Thịnh chia sẻ:"Tại một buổi tuyên truyền, một sinh viên đã dũng cảm đứng lên kể lại việc mình từng là mục tiêu của tin nhắn đe dọa 'bắt cóc online'. Dù ban đầu em ấy rất hoang mang, nhưng nhờ sự định hướng kịp thời từ gia đình và nhà trường, em đã giữ được bình tĩnh và không thực hiện theo yêu cầu của đối tượng. Khoảnh khắc ấy chứng minh rằng: tuyên truyền hiệu quả nhất không nằm ở khẩu hiệu, mà ở kỹ năng tự vệ trong tình huống thật!"
Theo đại diện Công an TP Hồ Chí Minh, tội phạm bắt cóc online thường nhắm đến các nạn nhân là học sinh, sinh viên – nhóm thường xuyên online, phản ứng nhanh nhưng dễ bị "đánh úp" tâm lý khi nghe những từ khóa như "liên quan vụ án", "rửa tiền", "điều tra khẩn"… Vì thế, Công an TP Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh tuyên truyền theo hướng "cầm tay chỉ việc", đưa các kịch bản thật vào lớp học.
Công an khuyến cáo nguyên tắc 3 "không" để tự cứu mình
Từ thực tiễn xử lý nhiều vụ việc, Đại tá Trần Hồng Minh, Phó giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh nguyên tắc "3 KHÔNG" trong phòng chống nạn "bắt cóc online":
- KHÔNG làm việc qua điện thoại/mạng xã hội theo yêu cầu tự xưng "cơ quan chức năng". - KHÔNG cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, hình ảnh giấy tờ, và tuyệt đối không làm theo các yêu cầu "kỳ quặc" như ra khách sạn, vào phòng kín, tự quay clip chứng minh…
- KHÔNG sợ hãi: bình tĩnh cắt cuộc gọi, gọi người thân và liên hệ ngay cơ quan công an để xác minh.
Công an TP Hồ Chí Minh cũng công bố các số đường dây nóng để người dân báo tin, nhờ hỗ trợ khi nghi ngờ tình huống "bắt cóc online", gồm: 02839201605, 0693197248 (trực ban Công an TP Hồ Chí Minh) và 0693187200 (trực ban PC02).
Trong kỷ nguyên số, tội phạm công nghệ cao ngày càng "bỏ kỹ thuật, đánh tâm lý". Vì vậy, chống "bắt cóc online" không chỉ là cuộc truy vết của lực lượng chức năng, mà là cuộc nâng cấp khả năng tự vệ của cộng đồng.
Gia đình cần thống nhất "mật khẩu an toàn", quy ước cách xác minh khi có biến cố. Nhà trường phải biến kỹ năng số thành kỹ năng sống. Và công an, bằng các tổ chuyên trách, các buổi tuyên truyền trực tiếp, đang tìm cách đưa cảnh báo đến sớm hơn – trước khi nỗi sợ kịp biến thành một cú chuyển khoản.
Bởi rốt cuộc, "bắt cóc online" thắng khi nạn nhân hoảng loạn. Và nó thua ngay khi nạn nhân bình tĩnh: dừng lại, kiểm chứng, liên hệ đúng nơi.
