Bệnh nhân T., 15 tuổi, lớn lên trong một gia đình đầy mâu thuẫn và bạo lực. Những lần chứng kiến bố đánh mẹ đã trở thành kí ức ám ảnh em. Bố mẹ mải mê kiếm tiền, ít quan tâm đến cảm xúc của con cái.
Không có sự gắn kết với gia đình, T. dần thu mình, trở nên ít nói và khó hòa nhập xã hội. Ở trường, em bị bạn bè trêu chọc, cô lập vì tính cách nhút nhát.
Lần đầu tiên em dùng dao lam rạch tay là khi bị mẹ trách mắng vì điểm kém. Cảm giác thất bại, tức giận khiến em tìm đến hành động này như một cách giải tỏa.
Khoảng nửa năm trở lại đây, tình trạng của T. trở nên trầm trọng hơn. Em nghĩ đến việc rạch sâu hơn để tìm đến cái chết. T. giấu vết thương bằng cách luôn mặc áo dài tay, tâm trạng ngày càng tệ hơn với cảm giác mệt mỏi, chán nản, giảm tập trung, mất ngủ, ăn kém. Một ngày, khi em trốn trong nhà vệ sinh để tự làm tổn thương mình, bạn bè phát hiện và báo thầy cô. Nhà trường liên hệ với gia đình và đưa T. đến Viện Sức khỏe Tâm thần.
“Hành vi tự gây thương tích ở trẻ vị thành niên không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn là hồi chuông cảnh báo về áp lực tâm lí trong xã hội hiện đại. Sự quan tâm đúng mức từ gia đình, nhà trường và cộng đồng sẽ giúp trẻ vượt qua khó khăn, tránh được những hậu quả đáng tiếc”. bác sĩ Ngô Văn Tuất
Sau thăm khám, bác sĩ chẩn đoán T. mắc trầm cảm nặng không có triệu chứng loạn thần, kèm theo hành vi tự gây thương tích và ý tưởng tự sát. Hiện T. đang được điều trị bằng thuốc chống trầm cảm, thuốc giải lo âu, kết hợp với liệu pháp tâm lí.
Theo bác sĩ chuyên khoa II Ngô Văn Tuất, Viện Sức khỏe Tâm thần, trong 6 tháng đầu năm 2024, viện đã tiếp nhận 130-140 trường hợp trẻ vị thành niên có hành vi tự gây thương tích. Đặc biệt, giai đoạn chuẩn bị thi và sau thi là thời điểm dễ bùng phát tình trạng này.
“Có những đợt, 6-7 em cùng nhập viện. Các cháu thường có hội nhóm, có “nhạc trưởng” hô hào và các bạn cùng thực hiện hành vi tự gây thương tích. Khi nhập viện, các bác sĩ phải tách riêng từng cháu, đặc biệt là người dẫn đầu để tránh hành vi tiêu cực lan rộng”, bác sĩ Tuất cho biết.
 |
Trị liệu tinh thần cho bệnh nhân trẻ mắc vấn đề tâm lí |
Theo các bác sĩ, hành vi tự gây tổn thương có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất là lứa tuổi vị thành niên, đặc biệt là nữ giới. Khoảng 15-20% thanh thiếu niên có hành vi này kèm theo rối loạn tâm lí.
Các bác sĩ chỉ ra những dấu hiệu nhận biết, gồm: xuất hiện vết bầm tím, vết cào cấu, vết rạch trên da, đặc biệt ở mặt trong cánh tay, cẳng tay, đùi; trẻ thường xuyên mặc áo dài tay dù trời nóng; dành nhiều thời gian một mình, hay ở trong phòng kín như nhà tắm; tâm trạng thất thường, hay buồn bã, dễ cáu gắt.
Các bác sĩ nhấn mạnh rằng lứa tuổi vị thành niên là giai đoạn dễ tổn thương do có nhiều thay đổi về tâm lí, sinh lí và não bộ. Vì vậy, cha mẹ cần quan tâm nhiều hơn đến con cái, chú ý đến những thay đổi về tâm trạng, vẻ bề ngoài và các mối quan hệ của trẻ.
