Mười năm không phải khoảng thời gian quá dài với một ngành kinh doanh vốn được xem là ổn định như ngân hàng. Thế nhưng, nếu đặt bảng xếp hạng lợi nhuận năm 2015 cạnh năm 2025, có thể thấy cục diện của toàn ngành đã thay đổi đáng kể.
Big4 vẫn thống trị nhưng trật tự đã khác
Thay đổi lớn nhất ở nhóm dẫn đầu là việc Vietcombank chính thức vươn lên vị trí số một.
Năm 2015, Vietcombank đứng thứ ba với lợi nhuận trước thuế 6.828 tỷ đồng, sau BIDV và VietinBank. Sau 10 năm, ngân hàng này đã vượt lên dẫn đầu hệ thống với 44.020 tỷ đồng lợi nhuận, trở thành ngân hàng đầu tiên vượt mốc 44.000 tỷ đồng.
Việc tăng hai bậc trong bảng xếp hạng tưởng như không quá lớn, nhưng lại mang nhiều ý nghĩa. Trong nhiều năm, BIDV và VietinBank là hai ngân hàng thay nhau dẫn đầu về quy mô lợi nhuận. Sự vươn lên của Vietcombank phản ánh hiệu quả của chiến lược tập trung vào chất lượng tài sản, phát triển mảng bán lẻ, kiểm soát chi phí vốn và tối ưu hiệu quả hoạt động thay vì chỉ theo đuổi tăng trưởng tín dụng.
Trong khi đó, BIDV từ vị trí số một lùi xuống thứ ba, còn VietinBank giữ nguyên vị trí thứ hai. MB cũng là trường hợp đặc biệt khi duy trì hạng 4 trong cả hai giai đoạn, cho thấy sự ổn định đáng kể trong bối cảnh cuộc cạnh tranh của ngành ngày càng gay gắt.
Có thể nói, Big4 vẫn giữ vai trò thống trị về quy mô lợi nhuận, nhưng trật tự bên trong nhóm đã thay đổi.
Cuộc bứt phá của các ngân hàng tư nhân
Nếu nhóm ngân hàng quốc doanh chỉ có một sự đổi ngôi thì phía sau lại chứng kiến cuộc cạnh tranh quyết liệt hơn nhiều.
Techcombank tăng từ vị trí thứ 6 lên thứ 5, vượt VPBank để trở thành ngân hàng tư nhân có lợi nhuận cao nhất hệ thống. VPBank dù lợi nhuận tăng gần 10 lần so với năm 2015 vẫn lùi một bậc xuống thứ 6, cho thấy cuộc đua lợi nhuận quyết liệt trong nhóm ngân hàng tư nhân.
Trong nhóm ngân hàng này, HDBank là cái tên gây ấn tượng mạnh nhất. Năm 2015, HDBank chỉ đứng thứ 10 với lợi nhuận chưa đến 800 tỷ đồng. Mười năm sau, ngân hàng đã vươn lên vị trí thứ 7 với hơn 21.300 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng khoảng 27 lần.
Ba bậc tăng hạng có thể không quá nổi bật nếu chỉ nhìn vào con số, nhưng lại mang ý nghĩa lớn khi HDBank đã vượt qua nhiều ngân hàng từng có vị thế cao hơn như Sacombank, ACB và SHB để trở thành một trong những ngân hàng tư nhân dẫn đầu hệ thống. Điều này phản ánh quá trình mở rộng quy mô, đẩy mạnh tín dụng bán lẻ, tài chính tiêu dùng và nâng cao hiệu quả hoạt động trong nhiều năm liên tiếp.
Một cái tên khác cũng tạo nên dấu ấn là LPBank. Mười năm trước, ngân hàng chỉ đứng thứ 14 với lợi nhuận hơn 400 tỷ đồng. Đến năm 2025, LPBank đã vươn lên vị trí thứ 10 với hơn 14.200 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, chính thức gia nhập Top 10 ngân hàng có lợi nhuận cao nhất trên sàn chứng khoán.
Điểm thú vị của bảng xếp hạng là hầu hết ngân hàng đều ghi nhận lợi nhuận tăng rất mạnh sau 10 năm. Tuy nhiên, thứ hạng lại không phụ thuộc vào việc lợi nhuận có tăng hay không, mà phụ thuộc vào tốc độ tăng nhanh hay chậm hơn các đối thủ.
Sacombank là ví dụ điển hình. Lợi nhuận trước thuế tăng từ 878 tỷ đồng lên hơn 7.600 tỷ đồng, gần gấp 9 lần, nhưng ngân hàng vẫn giảm bốn bậc, từ vị trí thứ 9 xuống thứ 13.
Ở chiều ngược lại, VietBank tạo nên màn "lội ngược dòng" đáng chú ý nhất. Từ khoản lỗ 125 tỷ đồng và đứng cuối bảng năm 2015, ngân hàng đã đạt hơn 1.500 tỷ đồng lợi nhuận vào năm 2025, qua đó tăng sáu bậc lên vị trí thứ 21.
Trong khi đó, Bac A Bank lại là trường hợp giảm thứ hạng mạnh nhất toàn hệ thống.
Năm 2015, ngân hàng đứng thứ 13 với lợi nhuận 453 tỷ đồng. Sau 10 năm, lợi nhuận đã tăng hơn ba lần lên gần 1.500 tỷ đồng, nhưng thứ hạng lại giảm xuống vị trí 23.
Điều này phản ánh rõ mức độ cạnh tranh ngày càng khốc liệt của ngành ngân hàng. Mức tăng trưởng từng được xem là rất tích cực cách đây một thập kỷ nay không còn đủ để giữ nguyên vị thế khi nhiều ngân hàng khác tăng tốc nhanh hơn nhờ mở rộng quy mô, đẩy mạnh số hóa, phát triển ngân hàng bán lẻ và đa dạng hóa nguồn thu.
Một thập kỷ tái định hình bản đồ lợi nhuận
Nhìn lại bảng xếp hạng sau 10 năm, có thể thấy bức tranh lợi nhuận của ngành ngân hàng không còn là câu chuyện của riêng nhóm Big4.
Các ngân hàng quốc doanh vẫn duy trì vai trò dẫn dắt, nhưng khoảng cách với khối tư nhân đã thu hẹp đáng kể. Trong khi đó, nhiều ngân hàng tư nhân như Techcombank, HDBank, LPBank hay TPBank đã từng bước vươn lên nhờ chiến lược tăng trưởng rõ ràng và khả năng cải thiện hiệu quả kinh doanh.
Ngược lại, những ngân hàng tăng trưởng chậm hơn, dù lợi nhuận vẫn đi lên, vẫn phải chấp nhận tụt hạng trước sự bứt phá của các đối thủ.
Sau một thập kỷ, điều thay đổi không chỉ là con số lợi nhuận tăng gấp nhiều lần, mà còn là sự dịch chuyển của cán cân cạnh tranh trong toàn ngành. Và nếu xu hướng này tiếp tục, bảng xếp hạng lợi nhuận của 10 năm tới nhiều khả năng sẽ còn chứng kiến những cuộc đổi ngôi đáng chú ý hơn nữa.
