Các sông băng ở dãy Himalaya đang tan nhanh hơn so với một thập kỷ trước, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước và thiên tai tại nhiều khu vực ở châu Á. Cảnh báo được đưa ra trong nghiên cứu công bố tháng 9, do công ty tư vấn phát triển bền vững Systemiq phối hợp với một số tổ chức nghiên cứu về Himalaya thực hiện.
Người dân lấy nước từ sông băng tại trại căn cứ Everest, Nepal. Ảnh: Reuters
Các nhà nghiên cứu dự báo đến khoảng giữa thế kỷ, lượng nước từ băng tan chảy vào các con sông ở Himalaya có thể đạt mức cao nhất. Sau mốc này, khi các sông băng tiếp tục thu hẹp, lượng nước bổ sung cho các hệ thống sông sẽ giảm dần, ảnh hưởng tới nguồn nước phục vụ sinh hoạt, nông nghiệp và sản xuất.
Rủi ro từ băng tan càng được chú ý sau vụ sạt lở sông băng cuối tháng 8 tại khu vực biên giới Nepal - Tây Tạng, kéo theo lở đất và lũ quét tại các thung lũng phía dưới. Vụ việc một lần nữa cho thấy những biến động ở vùng băng tuyết trên cao có thể tác động nhanh tới các khu vực hạ lưu.
Một nguy cơ khác là sự hình thành ngày càng nhiều hồ băng. Khi sông băng tan và rút dần, nước có thể tích tụ thành hồ tại những khu vực trũng. Nếu bờ hồ mất ổn định, lượng nước lớn có thể bất ngờ tràn xuống các thung lũng phía dưới, gây lũ quét.
Riêng tại Ấn Độ, gần 200 hồ băng được xác định có nguy cơ cao, trong đó 56 hồ thuộc nhóm “nguy cơ rất cao”. Hàng triệu người sinh sống tại các khu vực phía dưới những hồ này, đặt ra yêu cầu tăng cường theo dõi và cảnh báo sớm.
Tốc độ mất khối lượng băng ở Himalaya cũng gia tăng trong những thập kỷ gần đây, trong khi khả năng giám sát trực tiếp vẫn còn hạn chế. Trong khoảng 40.000 sông băng thuộc vùng Hindu Kush - Himalaya, hiện chỉ có 21 sông băng được theo dõi thực địa. Khu vực này trải dài qua tám quốc gia, từ Afghanistan đến Myanmar.
Sự suy giảm của các sông băng không chỉ làm tăng nguy cơ thiên tai mà còn gây sức ép lâu dài đối với nguồn nước. Himalaya cung cấp nước cho nhiều lưu vực sông lớn, phục vụ đời sống và hoạt động kinh tế của hàng trăm triệu người. Khi lượng nước từ băng tan giảm dần trong những thập kỷ tới, những khu vực phụ thuộc nhiều vào nguồn nước này sẽ chịu ảnh hưởng rõ rệt hơn.
Tại Ấn Độ, khu vực Himalaya đóng góp hơn 20% GDP của cả nước. Dù chỉ chiếm khoảng 18% diện tích đất liền, khu vực này lại ghi nhận khoảng 35% số vụ thiên tai. Đây cũng là lý do những thay đổi về băng, nguồn nước và nguy cơ thiên tai tại Himalaya đang được theo dõi ngày càng chặt chẽ
Tổng hợp
