Ngày 10.12, tại kỳ họp cuối năm HĐND TP.HCM, trong phần chất vấn Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM Phạm Khánh Phong Lan, đại biểu Trần Quang Thắng đặt vấn đề về quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm của thức ăn đường phố.
"Người dân thành phố hiện đối mặt nguy cơ ngộ độc thực phẩm từ thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể và thực phẩm không rõ nguồn gốc. Chiến lược thành phố đã tăng cường kiểm tra, tập huấn và tuyên truyền để giảm thiểu rủi ro. Tuy nhiên, việc ý thức lựa chọn thực phẩm an toàn cho người dân vẫn là yếu tố then chốt nhất để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Như vậy, giải pháp của Sở An toàn thực phẩm đang triển khai là gì để có thể là hạn chế tình trạng này và giúp cho người dân có ý thức tự bảo vệ tốt hơn?", ông Thắng đặt câu hỏi.
Trả lời ý kiến đại biểu, bà Phạm Khánh Phong Lan cho biết thực phẩm trên thị trường đến từ rất nhiều nguồn, trong đó nhóm nhỏ lẻ luôn khó kiểm soát hơn, đặc biệt trong điều kiện khí hậu nóng ẩm của TP.HCM và ý thức còn hạn chế của người bán lẫn người tiêu dùng. Quan niệm "khuất mắt trông coi" vẫn tồn tại và tạo ra nguy cơ lớn đối với thực phẩm không rõ nguồn gốc, thức ăn đường phố.
Bà Phạm Khánh Phong Lan trả lời chất vấn đại biểu tại kỳ họp HĐND TP.HCM
ẢNH: SỸ ĐÔNG
Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM khẳng định, thức ăn đường phố không đồng nghĩa với mất vệ sinh hay cần bị cấm, đây là một nét văn hóa ẩm thực đặc trưng và thu hút lượng lớn khách quen. Tuy nhiên, vì loại hình này không thuộc diện cấp giấy đủ điều kiện an toàn thực phẩm nên không có bước "tiền kiểm" trước khi kinh doanh. Người bán có thể mở quán ngay mà không cần xin phép, khiến công tác quản lý càng phụ thuộc vào kiểm tra trong quá trình hoạt động.
Theo bà Lan, thực phẩm dùng cho thức ăn đường phố bắt buộc phải có nguồn gốc rõ ràng. Các đoàn thanh tra luôn yêu cầu người bán chứng minh mua nguyên liệu từ đâu chứ không được lấy hàng trôi nổi. Điều kiện vệ sinh khi sơ chế, nấu nướng, cách che chắn tránh bụi và côn trùng cũng như hạn chế ảnh hưởng của khói bụi giao thông, đều được kiểm tra kỹ.
"Cho nên, trách nhiệm trực tiếp và chính là của cấp phường xã. Hiện toàn TP.HCM có hơn 14.000 cơ sở buôn bán thức ăn đường phố, con số biến động liên tục do tính chất mưu sinh của bà con. Do đó, chúng ta cũng có những chiến dịch quản lý", bà Lan cho biết.
Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đã triển khai nhiều giải pháp như hình thành các phố ẩm thực giúp đảm bảo nơi rửa tay, vệ sinh công cộng, nước sạch, thu gom rác… tạo môi trường ổn định và an toàn hơn cho người bán lẫn người ăn.
Bên cạnh đó, người kinh doanh thức ăn đường phố cũng được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm, khám sức khỏe định kỳ. Những hành vi vi phạm, chẳng hạn dùng tay trần cầm tiền rồi bốc thức ăn, có thể bị phạt từ 750.000 đồng - 3 triệu đồng, mức phạt rất lớn với người bán hàng rong.
Ngoài ra, nhiều chương trình cộng đồng đã trang bị dụng cụ buôn bán đạt chuẩn cho người bán. Thực tế cho thấy đa số hàng quán hiện đều sử dụng bao tay, kẹp gắp, tạp dề… thể hiện sự thay đổi về ý thức. Điều quan trọng nhất, theo bà Lan, là sự giám sát của chính người tiêu dùng: quán nào thiếu vệ sinh, người dân sẽ tự "loại bỏ".
"Trong những clip review quán ăn trên TikTok hay Facebook, tôi rất mừng khi đọc bình luận của khán giả thế này: 'Trời ơi ngon hay không chưa biết mà tại sao không đeo bao tay?', 'Tại sao bày hàng nhìn nó lộn xộn thế này, nhìn có vẻ dơ quá?'. Như vậy là người dân chúng ta cũng đã có ý thức và như vậy bản chất thức ăn đường phố sẽ ngày một văn minh, an toàn hơn", bà Lan nói.
