Ngày nay, đầu tư chứng khoán đã trở nên rất phổ biến, từ nhân viên ngân hàng, công chức, viên chức,…cho đến người dân buôn bán, công nhân lao động,…người người, nhà nhà đều đầu tư chứng khoán. Nhưng có lẽ những người nắm được những nguyên tắc cơ bản để chiến thắng trong thị trường chứng khoán không nhiều. Là một người đã có hơn 10 năm làm và trực tiếp tham gia đầu tư chứng khoán tôi xin chia sẻ một số nguyên tắc cơ bản trong đầu tư chứng khoán như sau:
1. Giá cổ phiếu tăng/giảm luôn có lý do, hay nói cách khác là thị trường luôn đúng. Khi cổ phiếu đột ngột tăng hoặc giảm thì luôn có lý do của nó, mà thường chúng ta chưa biết được vì không ai nắm được thông tin mật của tất cả các mã cổ phiếu đầu tư vậy nên nếu cổ phiếu đột ngột giảm giá thì chưa chắc giá của cổ phiếu đó là rẻ hoặc ngược lại đột ngột tăng thì chưa chắc giá của cổ phiếu đó đã là đắt. Đừng tham gia hoặc rút khỏi thị trường nếu bạn biết được một cách tương đối chắc chắn rằng cổ phiếu đang ở xu thế tăng hay giảm, ít nhất là theo ý kiến chủ quan của bạn.
2. Sự tăng/giảm luân phiên của các ngành nghề. Trong một xu thế tăng hoặc giảm không quá mạnh của thị trường thường sẽ luôn lần lượt từ những ngành nghề chịu ảnh hưởng lớn tới những ngành chịu ảnh hưởng ít hơn do khả năng hấp thụ giới hạn của thị trường, vì vậy nếu như chưa mua kịp những cổ phiếu đã tăng giá mạnh thì bạn đừng cố gắng mua đuổi mà hãy chọn một ngành nghề khác có tiềm năng tăng trưởng nhưng có mức giá phù hợp hơn.
3. Sự tăng/giảm của các mã trong cùng ngành nghề. Tương tự như sự tăng hoặc giảm giá của các ngành nghề khác nhau, các cổ phiếu trong cùng ngành nghề cũng thường cùng tăng giảm do chịu chung các chính sách vĩ mô, chung thị trường đầu vào, đầu ra nhưng những cổ phiếu mạnh hơn, chịu ảnh hưởng lớn hơn thường sẽ tăng hoặc giảm trước, nếu bạn không mua kịp những cổ phiếu đầu ngành thì cũng có thể chọn mua những cổ phiếu ở nhóm 2, nhóm 3 nhưng lành mạnh, kinh doanh tốt và có giá cả phù hợp.
4. Khối lượng thay đổi đột biến là dấu hiệu quan trọng cho một chu kỳ mới của cổ phiếu. Khối lượng cổ phiếu thay đổi là dấu hiệu đáng tin cậy để xem xét cổ phiếu có đang bước vào một chu kỳ tăng hoặc giảm giá mới hay không. Trường hợp cổ phiếu tăng giá mạnh cộng với khối lượng tăng đột biến thường là xác nhận cho một xu thế tăng, ngược lại cổ phiếu giảm giá mạnh cộng với khối lượng lớn thường là xác nhận cho một xu thế giảm. Trường hợp cổ phiếu đang trong xu thế tăng nhưng khối lượng giảm đột biến là dấu hiệu cổ phiếu sắp có điều chỉnh giảm do cung lớn hơn cầu tại mức giá đó và ngược lại cổ phiếu đang trong xu thế giảm nhưng khối lượng giảm mạnh là dấu hiệu cổ phiếu sắp có điều chỉnh tăng do cầu lớn hơn cung tại mức giá đó hay nói cách khác là ít người muốn bán tại mức giá đó.
5. Đừng cố gắng để tìm hiểu tất cả các mã cổ phiếu trên thị trường chứng khoán. Mỗi người chúng ta đều chỉ có 24 giờ trong một ngày, vì vậy dù là người giỏi nhất, chăm chỉ nhất cũng không đủ thời gian để hiểu tất cả các doanh nghiệp trên sàn chứng khoán, chính vì vậy hãy theo dõi đa dạng các ngành nghề nhưng mỗi ngành nghề từ 3-5 cổ phiếu, và danh sách cố phiếu theo dõi; ngành nghề, cổ phiếu ưu tiên có thể thay đổi theo từng thời điểm.
6. Không đầu tư những cổ phiếu có khối lượng giao dịch quá ít. Khi đầu tư chứng khoán điều tối kị chính là đầu tư những cố phiếu có khối lượng quá ít, tùy vào sàn HOSE, HNX, UPCOM hay ngành nghề để đánh giá khối lượng giao dịch là ít hay nhiều, nhưng theo kinh nghiệm của cá nhân tôi thường không bao giờ mua các cổ phiếu có khối lượng giao dịch dưới 100.000 cổ phiếu/ngày. Khi số lượng cổ phiếu giao dịch quá ít, cố phiếu rất dễ bị thao túng, làm giá, lên xuống không theo quy luật, thậm chí khi cổ phiếu giảm giá bán giá sàn không có ai mua, mọi người vẫn thường nói vui là "múa bên trăng- trắng bên mua".
7. Hãy tham lam khi người khác sợ hãi và sợ hãi khi người khác tham lam. Một câu nói nổi tiếng của Warren Buffett mà hầu hết các nhà đầu tư chứng khoán đều biết, nhưng không có nhiều người áp dụng được trong đầu tư. Khi có qua nhiều người tham lam, mua những cổ phiếu đang tăng giá mạnh thì giá của cổ phiếu đã bị đẩy lên cao hơn giá trị thực của nó, chứa đựng nhiều rủi ro và ngược lại khi có nhiều người sợ hãi thì giá cổ phiếu thường bị bán ra một cách quá đà, dẫn đến giá cổ phiếu thấp hơn giá trị thực tế của nó. Không có cổ phiếu nào tăng mãi mà cũng không có cổ phiếu nào giảm mãi vì vậy hãy luôn tỉnh táo để ít nhất nếu không nắm bắt được cơ hội thì bạn cũng không bị mất tiền.
8. Hãy chọn cho mình một phong cách đầu tư chứng khoán phù hợp. Có nhiều nhà đầu tư chỉ đầu tư những mã blue-chip (những mã chứng khoán có giá trị vốn hóa lớn của thị trường, có uy tín, tính thanh khoản cao) nhưng có nhiều nhà đầu tư lại chỉ đầu tư những mã penny-chip ( những mã chứng khoán có giá trị vốn hóa nhỏ, uy tín không cao), có những người thích đầu tư dài hạn, có những người chỉ thích mua bán ngắn hạn, có những người thích bắt đáy, có những người lại chỉ mua khi tăng giá. Ở đây không có đúng hay sai, vì mỗi người chọn cho mình một phong cách đầu tư khác nhau, quan trọng là phong cách bạn chọn để đầu tư phải phù hợp với tính cách, tài chính, kiến thức… từ đó sẽ quyết định thời điểm đầu tư, mã cổ phiếu và thậm chí cả thời điểm bán phù hợp.
Không có nguyên tắc nào giúp bạn chiến thắng 100% trong thị trường chứng khoán, nhưng nếu chọn lựa cho mình những nguyên tắc phù hợp và tuân thủ các nguyên tắc đó một cách linh hoạt thì bạn hoàn toàn có thể trở thành số ít các nhà đầu tư chiến thắng trong hầu hết các thương vụ mua bán cổ phiếu, thậm chí có thể trở thành một nhà đầu tư chuyên nghiệp.
