Chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội sáng 19.6, đại biểu Lã Thanh Tân (Hải Phòng) nêu, trong số hơn 5 triệu hộ kinh doanh hiện nay, nhiều hộ có quy mô rất lớn nhưng không chuyển đổi thành doanh nghiệp, do e ngại về nghĩa vụ thuế, tài chính...
Ông Tân cũng đặt câu hỏi có giải pháp đột phá nào để thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp.
Đại biểu Lã Thanh Tân (đoàn Hải Phòng)
ẢNH: GIA HÂN
Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, hiện có khoảng 5,2 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động. Nhiều hộ kinh doanh có doanh thu hàng năm lớn không kém doanh nghiệp, thậm chí lớn hơn doanh nghiệp nhưng chưa chuyển thành doanh nghiệp.
Trước đó, luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng đã có nhiều giải pháp, song sau hơn 7 năm thực hiện, số hộ kinh doanh chuyển đổi không nhiều.
Theo ông Thắng, có 3 lý do chính: chi phí tuân thủ pháp luật giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp vẫn còn khoảng cách lớn, trong đó chi phí tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp lớn hơn rất nhiều.
Hai là hộ kinh doanh chưa nắm rõ các quy định pháp luật về doanh nghiệp, chưa quen việc quản lý sổ sách kế toán, do đó ngại chuyển đổi.
Lý do quan trọng khác là hộ kinh doanh được áp dụng thuế khoán, các chế độ sổ sách, hóa đơn chứng từ kế toán đơn giản hơn so với doanh nghiệp.
Do đó, để chuyển đổi hộ kinh doanh, ngoài việc hoàn thiện khung pháp lý để thu hẹp tối đa khoảng cách về quản trị và chế độ kế toán giữa hai khu vực. Giải pháp quan trọng là nâng cấp hạ tầng kỹ thuật số để thực hiện chính sách bỏ thuế khoán từ đầu năm 2026.
Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng
ẢNH: GIA HÂN
"Đây chính là giải pháp căn cơ để minh bạch hóa các hoạt động của các hộ kinh doanh và thúc đẩy kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp", ông Thắng nói.
Ngoài ra, có các chính sách hỗ trợ thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm, bỏ lệ phí môn bài, cung cấp miễn phí nền tảng số, phần mềm kế toán... Khi chuyển thành doanh nghiệp, các hộ kinh doanh sẽ được hưởng nhiều chính sách ưu đãi hơn.
Doanh nghiệp rút khỏi thị trường rất lớn
Đại biểu Đặng Bích Ngọc (Hòa Bình) nêu lo ngại về số lượng doanh nghiệp rút lui tiếp tục tăng, ảnh hưởng đến mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp.
Theo Bộ trưởng Tài chính, mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp đã được đặt ra trong Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị. Đây cũng là một mục tiêu rất quan trọng với phát triển kinh tế xã hội, song cũng là thách thức rất lớn trong bối cảnh sức cầu suy giảm, môi trường kinh doanh trong nước còn khó khăn.
"Những tháng đầu năm, số lượng doanh nghiệp rút khỏi thị trường rất lớn, đây là một thách thức lớn đối với chúng ta", ông Thắng nêu.
Giải pháp cho tình trạng này, cần kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch và hiệu quả. Tập trung tháo gỡ rào cản để gia nhập và hoạt động trên thị trường. Cắt giảm thực chất các thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, cải cách điều kiện kinh doanh.
Đặc biệt, cần khuyến khích mạnh mẽ quá trình chuyển đổi hộ kinh doanh sang doanh nghiệp. "Chúng ta có hơn 5 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động, đây là tiềm năng lớn nhất để hiện thực hóa mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp", ông Thắng nói.
Bộ Tài chính đang rà soát, hoàn thiện khung pháp lý để thu hẹp chênh lệch giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp về quản trị, tài chính kế toán, triển khai chính sách bỏ thuế khoán từ năm 2026, thúc đẩy minh bạch hóa và công khai. Đồng thời sẽ có các chính sách hỗ trợ thiết thực: miễn thuế thu nhập 3 năm, miễn thuế môn bài, cung cấp nền tảng số, phần mềm kế toán miễn phí để nâng cao năng lực quản trị cho các doanh nghiệp.
Một giải pháp nữa là nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. Ưu tiên hỗ trợ về đất đai, tiếp cận vốn, thị trường, công nghệ, chuyển đổi số và phát triển nguồn lực. Tập trung khơi thông điểm nghẽn, hỗ trợ doanh nghiệp tăng khả năng chống chịu để giảm số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.
