Robot hình người tại một công ty robot ở Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, miền nam Trung Quốc, ngày 25-6-2025 - Ảnh: XINHUA
Cục Sở hữu trí tuệ quốc gia Trung Quốc (CNIPA) vừa công bố những thành tựu cốt lõi trong phát triển sở hữu trí tuệ của nước này trong 5 năm qua. Cụ thể, số lượng bằng sáng chế phát minh hữu ích ở Trung Quốc đã đột phá mốc 5 triệu, trở thành nước đầu tiên đạt được thành tựu này trên thế giới.
Số lượng đơn xin cấp bằng sáng chế quốc tế theo Hiệp ước Hợp tác về sáng chế (PCT) tiếp tục đứng đầu thế giới trong năm thứ 6 liên tiếp. Chỉ số sáng tạo toàn cầu năm 2025 lần đầu tiên được xếp vào top 10, với nhóm sáng tạo "Thâm Quyến - Hong Kong - Quảng Châu" đứng đầu thế giới.
Người phát ngôn CNIPA Hoành Phó Quảng (Heng Fuguang) cho biết từ năm 2020 đến nay, hệ thống sở hữu trí tuệ của Trung Quốc đã đạt nhiều tiến triển mang tính đột phá trên 6 phương diện: thiết kế thượng tầng, cải cách thể chế, bảo đảm pháp quyền, bảo vệ toàn chuỗi, sử dụng dịch vụ và hợp tác quốc tế.
Giá trị gia tăng của ngành thâm dụng bằng sáng chế chiếm 13,04% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Mức độ hài lòng xã hội về bảo hộ sở hữu trí tuệ tăng từ 80,05 điểm năm 2020 lên 82,36 điểm năm 2024.
Vụ trưởng Vụ Quy hoạch chiến lược CNIPA Lương Tâm Tân (Liang Xinxin) cho biết trong thời gian Quy hoạch 5 năm lần thứ 14, ngành sở hữu trí tuệ của Trung Quốc đã đạt tới trình độ phát triển chất lượng cao, hiệu quả cao, tiêu chuẩn cao. Nhiều chỉ tiêu cốt lõi hoàn thành vượt mức và đặt nền tảng vững chắc cho sự nghiệp phát triển toàn ngành trong thời gian tới.
Tính đến cuối tháng 6 vừa qua, số lượng bằng sáng chế phát minh có giá trị cho trên 10.000 dân ở Trung Quốc đạt 15,3, hoàn thành vượt mức mục tiêu quy hoạch. Số lượng bằng sáng chế phát minh có hiệu lực trong các ngành công nghiệp mới nổi chiến lược là hơn 1,4 triệu.
Về đóng góp kinh tế, hiệu quả chuyển đổi quyền sở hữu trí tuệ tiếp tục được nâng cao. Giá trị gia tăng của ngành công nghiệp thâm dụng bằng sáng chế và giá trị gia tăng của ngành bản quyền lần lượt chiếm tỉ trọng 13% và 7,5% GDP. Tổng giá trị xuất nhập khẩu hằng năm từ phí sử dụng quyền sở hữu trí tuệ đạt gần 400 tỉ nhân dân tệ (khoảng 56 tỉ USD).
Đối với việc phát triển sở hữu trí tuệ của Trung Quốc thời gian tới, CNIPA đã đưa ra một loạt biện pháp nhắm đích để phát triển lực lượng sản xuất chất lượng mới, nâng cao năng lực sáng tạo và hệ thống sở hữu trí tuệ.
Cụ thể đối với lực lượng chủ lực sáng tạo kinh tế tư nhân, CNIPA ban hành "Biện pháp thực thi thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ", cung cấp hỗ trợ toàn trình cho doanh nghiệp tư nhân trên 4 phương diện: sáng tạo, bảo hộ, sử dụng và dịch vụ.
Biện pháp này được xây dựng dựa trên thực tế là kinh tế tư nhân chiếm hơn 90% các doanh nghiệp công nghệ cao và công nghệ mới của Trung Quốc. Cách tiếp cận này sẽ giúp kéo giảm chi phí sáng tạo và chi phí bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ của các doanh nghiệp tư nhân thông qua các sáng kiến như nâng cao hiệu quả kiểm duyệt, cung cấp dịch vụ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ "một cửa"… qua đó giúp các doanh nghiệp chuyển đổi thành quả đổi mới sáng tạo thành lực lượng sản xuất thực tế.
Về việc hoàn thiện quy định ngành nghề mới cho các lĩnh vực mới, CNIPA đưa ra các hướng dẫn sửa đổi cho công tác đánh giá bằng sáng chế, dự kiến sẽ có hiệu lực từ đầu năm sau. Đây cũng là lần đầu tiên Trung Quốc thiết lập chuyên mục riêng về AI và dữ liệu lớn, trong đó nêu rõ các giải pháp kỹ thuật liên quan đến AI như thu thập dữ liệu hay thiết lập quy tắc tuân thủ các yêu cầu pháp lý, đạo đức xã hội và lợi ích công cộng.
Ngoài ra, đối với các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực quyền sở hữu trí tuệ, CNIPA phối hợp với Bộ Công an và Tổng cục Quản lý giám sát thị trường quốc gia triển khai chiến dịch chấn chỉnh chuyên đề trong 3 tháng, tập trung vào 7 loại hành vi vi phạm chủ yếu như không chấp hành nghiêm và không quản lý nguồn gốc, không thông qua các biện pháp điều tra nghiêm ngặt, không thông báo công khai các hành vi vi phạm để thúc đẩy sự phát triển sáng tạo và phát triển chất lượng cao của ngành sở hữu trí tuệ.
Hiện tại, CNIPA đang phối hợp với các bên liên quan xây dựng Quy hoạch 5 năm lần thứ 15 về sở hữu trí tuệ, tập trung vào 4 trọng tâm cốt lõi gồm phát triển chất lượng cao, phát triển sáng tạo, xây dựng kinh tế và mở cửa đối ngoại trình độ cao.
