Tôi có dấu hiệu thâm quầng mắt và trước đó môi cũng xỉn màu. Đây có phải là do thận yếu không. Xin chuyên gia tư vấn! (Ngọc Lương - Văn Khê, Hà Nội).
Lương y Đỗ Minh Tuấn - Hội Đông Y Hà Nội tư vấn:
Môi thâm, quầng mắt sẫm màu hay nước tiểu có mùi nồng vào buổi sáng thường khiến nhiều người lo lắng về bệnh thận. Theo quan niệm Đông y, những biểu hiện này có thể được xem xét cùng các dấu hiệu khác để đánh giá thể trạng.
1. Môi thâm
Trong Đông y, sắc môi được xem xét khi đánh giá tình trạng khí huyết và hoạt động của tỳ vị. Môi nhợt nhạt, thâm sạm hoặc tím tái có thể được đối chiếu với những biểu hiện khác để nhận định thể trạng.
Tuy nhiên, môi thâm có thể do nhiều nguyên nhân như sắc tố da, hút thuốc, tác động của môi trường hoặc một số vấn đề sức khỏe. Môi tím tái đột ngột, đặc biệt khi kèm khó thở hoặc đau ngực, có thể là dấu hiệu nguy hiểm cần được cấp cứu.
Vì vậy, chỉ dựa vào màu môi không thể kết luận thận khí suy hay thận dương hư. Nếu sắc môi thay đổi bất thường hoặc kéo dài, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.
2. Quầng mắt thâm
Quầng mắt thâm thường được cho là hậu quả của thiếu ngủ, căng thẳng hoặc làm việc quá sức. Ngoài ra, di truyền, dị ứng, lão hóa và tình trạng tăng sắc tố da cũng có thể khiến vùng dưới mắt sẫm màu.
Theo quan niệm Đông y, sắc diện vùng mắt là một trong những yếu tố được xem xét khi đánh giá thể trạng. Nếu quầng mắt thâm đi kèm mệt mỏi kéo dài, mỏi lưng, yếu gối hoặc ù tai, người thầy thuốc có thể tìm hiểu thêm các biểu hiện liên quan đến khí huyết và tạng thận.
Dù vậy, những triệu chứng này không đủ để khẳng định thận âm bị tổn thương hay chức năng thận suy giảm. Người có quầng mắt thâm kéo dài kèm phù mặt, phù chân, thay đổi lượng nước tiểu hoặc các biểu hiện bất thường khác nên được thăm khám.
3. Nước tiểu có mùi nồng
Nước tiểu thường có màu vàng đậm và mùi rõ hơn vào buổi sáng do cơ thể không bổ sung nước trong nhiều giờ khi ngủ. Tình trạng uống ít nước, sử dụng một số loại thực phẩm hoặc vitamin cũng có thể làm thay đổi mùi nước tiểu.
Theo Đông y, thận và bàng quang có vai trò trong hoạt động bài tiết. Nước tiểu vàng sậm, mùi nồng kèm nóng rát, tiểu buốt hoặc tiểu nhiều lần có thể được xem xét trong một số chứng bệnh liên quan đến đường tiết niệu.
Dưới góc nhìn y học hiện đại, những biểu hiện này có thể liên quan đến mất nước hoặc nhiễm khuẩn đường tiết niệu, tùy từng trường hợp. Đặc biệt, nếu kèm sốt, đau vùng hông lưng, rét run hoặc nôn ói, người bệnh cần đi khám sớm.
Cần lưu ý, mùi nước tiểu không phải dấu hiệu đặc hiệu của bệnh thận. Muốn xác định chức năng thận, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu đo creatinine, đánh giá mức lọc cầu thận và xét nghiệm nước tiểu tùy tình trạng cụ thể.
Nếu các biểu hiện kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm phù chân, phù mặt, tiểu ra máu, lượng nước tiểu giảm bất thường hay mệt mỏi không rõ nguyên nhân, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá.
