Tại một sự kiện khởi nghiệp công nghệ, Ứng Tuấn Cửu (Ying Junjiu) giới thiệu Momoyu Timer, ứng dụng quản lý hiệu suất trên hệ điều hành macOS do anh tự thiết kế.
Lấy cảm hứng từ đại dương, ứng dụng biến việc quản lý thời gian thành một trò chơi theo dõi "tỷ lệ câu cá", tỷ lệ thời gian làm việc thực tế so với thời gian giải trí.
Cái tên "Momoyu" bắt nguồn từ thuật ngữ "mò cá" (moyu), tiếng lóng chỉ việc làm việc riêng trong giờ của giới văn phòng Trung Quốc.
Chỉ hai năm trước, để đưa một ứng dụng như thế ra thị trường cần cả một nhóm chuyên gia. Giờ đây, một mình Ứng Tuấn Cửu đã tự hoàn thiện từ A đến Z.
Ứng Tuấn Cửu tại một sự kiện khởi nghiệp công nghệ
Từng là nhà thiết kế giao diện người dùng (UI) hoàn toàn "mù tịt" về lập trình, bước ngoặt đến với anh vào năm 2024 khi bị cắt giảm nhân sự. Nhờ các công cụ AI như Cursor và Codex, anh tự viết code, sửa lỗi và đưa ứng dụng lên App Store của Apple.
Tại Trung Quốc, những nhà sáng lập như Ứng Tuấn Cửu đang tiên phong cho xu hướng ứng dụng AI để thành lập "công ty một người" (One-Person Company - OPC), thu hút đông đảo thế hệ 9x và Gen Z.
Khái niệm OPC vốn đã có trong Luật Doanh nghiệp Trung Quốc nhưng trước đây khó khả thi do rào cản kỹ thuật và chi phí vận hành.
Sự bùng nổ của AI thế hệ mới (ChatGPT, DeepSeek, OpenClaw) trong ba năm qua đã thay đổi cục diện, cho phép một cá nhân đảm đương khối lượng công việc của cả một phòng ban.
Tính đến tháng 6/2025, Trung Quốc ghi nhận hơn 16 triệu OPC đăng ký hoạt động, chiếm hơn 1/4 tổng số doanh nghiệp toàn quốc, theo Hiệp hội Nhân tài Trung Quan Thôn (Bắc Kinh).
Họ hoạt động đa dạng từ sáng tạo nội dung, thiết kế đến thương mại điện tử xuyên biên giới. Hơn 20 thành phố lớn đã đưa mô hình OPC vào kế hoạch phát triển chiến lược với các hỗ trợ về tài chính và không gian làm việc.
Cú hích từ chính sách
Cơn sốt OPC bùng nổ mạnh mẽ từ tháng 11 năm ngoái khi Tô Châu công bố kế hoạch trở thành trung tâm kết nối các nhà khởi nghiệp cá nhân AI.
Ngay sau đó, Thượng Hải đề xuất hỗ trợ chi phí điện toán đám mây cho startup lên tới 300.000 Nhân dân tệ (khoảng 44.000 USD); trong khi Thâm Quyến đặt mục tiêu xây dựng hơn 10 cộng đồng OPC quy mô lớn vào năm 2027.
Các doanh nhân làm việc tại một cộng đồng OPC ở Tô Châu, tỉnh Giang Tô, ngày 12 tháng 5 năm 2026.
Với Trần Đại Bác, một doanh nhân khởi nghiệp liên tục, làn sóng này gợi nhớ phong trào "đại chúng khởi nghiệp" năm 2014, bệ phóng cho các gã khổng lồ như ByteDance hay Xiaohongshu (RedNote).
“Hồi đó, khởi nghiệp giống như lập một ban nhạc rock thời thượng”, Đại Bác kể. “Còn bây giờ, làm chủ một công ty một người mới là biểu tượng của sự sành điệu.”
Sự dịch chuyển thể hiện rõ qua sự bùng nổ của các "cộng đồng OPC" cung cấp chỗ làm việc linh hoạt. Theo nền tảng OPCquan, đã có 143 cộng đồng OPC mọc lên tại 38 thành phố lớn trên khắp Trung Quốc. Tiêu biểu là "I Have A Demo" tại Hàng Châu, vận hành theo mô hình hợp tác công tư (PPP).
Ông Vương Nặc trình bày tiến độ phát triển dự án cho các nhà sáng lập OPC, các quan chức chính phủ và nhà đầu tư tại Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang
Người điều hành hoạt động tại đây là ông Vương Nặc, nhà đầu tư kỳ cựu với hơn 10 năm kinh nghiệm.
Đội ngũ của ông thống nhất ba tiêu chí cốt lõi để duyệt dự án tham gia chương trình hỗ trợ: lấy AI làm trọng tâm, do một nhà sáng lập chủ chốt dẫn dắt và có khả năng thương mại hóa thực tế.
Ông lấy ví dụ về một dự án tiêu biểu: Chủ một câu lạc bộ xe đã tự phát triển trợ lý ảo AI để quản lý nhóm chat, tự động trả lời câu hỏi và phân tích dữ liệu. Chỉ trong một tháng, trợ lý này đã thu hút hơn 50 chủ câu lạc bộ khác trả phí định kỳ.
“Giá trị cốt lõi của một startup vẫn phải là tạo ra dòng tiền và thúc đẩy các giao dịch thực tế”, ông Vương nhấn mạnh. Ông cho biết thêm, việc thúc đẩy OPC còn giúp phổ cập hóa AI, biến công nghệ phức tạp thành trợ thủ đắc lực cho bất kỳ ai: “Nhờ chính sách hỗ trợ, đông đảo người dân sẽ có những tương tác đầu tiên với AI, thay vì chỉ đứng ngoài quan sát sự thay đổi của thời đại.”
Khởi nghiệp chưa bao giờ dễ dàng đến thế
Ứng Tuấn Cửu bắt đầu hành trình OPC từ cuộc chiến với căn bệnh trì hoãn. Để phát triển Momoyu Timer, anh áp dụng phương pháp "vibe coding" mô tả tính năng bằng ngôn ngữ tự nhiên để AI tự động viết code.
Một nhà phát triển phần mềm trí tuệ nhân tạo tham gia chương trình đang trình bày dự án của mình tại Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang
“Hồi đầu năm ngoái, viết code bằng AI giống như chơi xổ số, phải lưu liên tục vì sợ hệ thống sập. Còn bây giờ, tôi hiếm khi gặp lỗi nghiêm trọng”, anh chia sẻ. AI còn hỗ trợ anh đặt tên ứng dụng, soạn bài đăng quảng bá trên Xiaohongshu và phân tích hành vi người dùng.
Dù AI hạ thấp rào cản khởi nghiệp, với 75% nhà sáng lập OPC hiện nay xuất thân từ các ngành phi kỹ thuật, việc xây dựng doanh nghiệp bền vững vẫn là thách thức lớn.
Khi ứng dụng ra mắt, thử thách lớn nhất của Ứng Tuấn Cửu lập tức chuyển sang khâu thu hút và giữ chân người dùng. “Là một người hướng nội, tôi nghĩ mình đã dùng hết 'hạn mức' trò chuyện với người lạ của cả 10 năm chỉ trong một ngày ra mắt ứng dụng”, anh cười nói.
Một nhân viên của cộng đồng OPC (bên phải) giới thiệu các chính sách cho các doanh nhân, Nam Thông, tỉnh Giang Tô
Nhạy cảm kinh doanh vẫn là yếu tố không thể thay thế. Vương Tử Tường, nhà sáng lập công cụ AI Podcast Island, cảnh báo: “Bạn vẫn cần tư duy sắc bén của con người để chọn đúng thị trường mục tiêu và cung cấp sản phẩm khách hàng thực sự cần.”
Dù vậy, rào cản công nghệ thấp giúp giảm thiểu chi phí cho những sai lầm. “Vòng quay đầu tư và chu kỳ sản phẩm ngắn hơn giúp bạn học hỏi và đứng dậy nhanh hơn sau thất bại”, ông Vương Nặc chia sẻ.
Bà Hà Giai Dĩnh, chuyên gia đầu tư tại Volcanics Ventures, nhận định thế hệ nhà sáng lập mới này là những "siêu cá nhân": “Họ cần bản lĩnh kiên cường hơn thế hệ trước, vì thành bại hoàn toàn phụ thuộc vào sức sáng tạo và năng lực thực thi của chính họ.”
Khác với mô hình truyền thống phải liên tục giải trình với nhà đầu tư, các ông chủ OPC nắm toàn bộ quyền tự quyết.
“Sự thành bại của họ không còn phụ thuộc vào việc gọi vốn, mà gắn liền với tính kỷ luật tự giác và nỗ lực bứt phá cá nhân”, Trần Đại Bác đúc kết.
Sống theo cách mình chọn
Đối với một bộ phận ngày càng đông đảo các nhà sáng lập trẻ, thành lập OPC không nhằm bành trướng quy mô hay gọi vốn mạo hiểm.
Tại Thành Đô, Môn Đông Đông đang vận hành một cộng đồng hỗ trợ các nhà khởi nghiệp độc lập. Cô xem OPC là phương tiện để kiến tạo cuộc sống xoay quanh đam mê và sự tự chủ cá nhân.
Từng là giảng viên đại học, Đông Đông quyết định nghỉ việc vào năm 2015 để gia nhập một startup giáo dục giới tính tại Thượng Hải.
Dù dự án sau đó tan rã, trải nghiệm ấy củng cố niềm tin của cô: cuộc sống phải được định đoạt theo cách riêng. Với cô, mục tiêu tối thượng của OPC là duy trì quy mô bền vững để cân bằng công việc và cuộc sống.
Một cộng đồng OPC tại Bắc Kinh
“Thu nhập không phải thước đo duy nhất cho chất lượng cuộc sống”, cô bộc bạch. Hiện tại, cô giảng dạy các khóa học giúp các nhà sáng lập độc lập quyết định nên làm OPC bán thời gian hay toàn thời gian, và cách vượt qua cảm giác cô độc khi tự chèo lái sự nghiệp.
Trương Đồng, cộng sự thân thiết của Đông Đông, chia sẻ thêm rằng khác với môi trường tập đoàn lớn nơi nhân viên như những chiếc bánh răng dễ thay thế, mô hình OPC cho phép người sáng lập quan tâm sâu sắc đến giá trị con người.
Khi hợp tác với một người dựng phim, Trương Đồng chú trọng việc người đó có tìm thấy niềm vui trong quá trình sáng tạo hay không, thay vì chỉ đặt hiệu suất lên hàng đầu.
Sự cởi mở của xã hội đối với những con đường sự nghiệp phi truyền thống cũng đóng vai trò quan trọng. Khi Đông Đông từ bỏ vị trí giảng viên, cô từng bị coi là bồng bột.
“Nhưng giờ đây, người trẻ định nghĩa lại thế nào là 'ổn định'. Sự ổn định không nằm ở mức lương cố định, mà nằm ở quyền tự chủ và khả năng tự kiến tạo cuộc đời.”
Vương Chí Quân, một nhà khởi nghiệp đến từ Hàng Châu, nhận định chính sự mới mẻ của mô hình OPC lại là thế mạnh. “Không có khuôn mẫu hay tiếng nói áp đặt nào định hình nên OPC. Mô hình này luôn mở rộng cửa cho mọi cách tiếp cận sáng tạo, và đó là lý do vì sao nó liên tục thu hút sự chú ý mạnh mẽ của thời đại.”
Nguồn: Sixth Tone, SCMP
