Trong vài năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng ngày càng sâu rộng trong mọi lĩnh vực, từ tài chính, ngân hàng, thương mại điện tử đến y tế, giáo dục và sản xuất. Tuy nhiên, cùng với sự bùng nổ của AI là nguy cơ tấn công mạng, rò rỉ dữ liệu và các hình thức lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi. Điều đó khiến An toàn thông tin trở thành một trong những lĩnh vực được cả Chính phủ lẫn doanh nghiệp đặc biệt quan tâm.
Theo Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), Việt Nam hiện mới có khoảng 56.000 nhân lực an toàn thông tin, trong khi nhu cầu của thị trường lên tới hơn 700.000 người. Điều này đồng nghĩa lĩnh vực này đang thiếu hụt hơn 600.000 nhân lực có chuyên môn, tạo ra dư địa việc làm rất lớn trong nhiều năm tới.
AI phát triển càng nhanh, nhu cầu nhân lực an toàn thông tin càng lớn
Không giống suy nghĩ của nhiều người rằng AI sẽ thay thế lao động trong lĩnh vực công nghệ, các chuyên gia cho rằng sự phát triển của AI lại càng làm tăng nhu cầu về đội ngũ an toàn thông tin.
Các hệ thống AI, dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing), Internet vạn vật (IoT) hay hạ tầng số đều cần được bảo vệ trước nguy cơ bị tấn công. Những hình thức mới như deepfake, đánh cắp dữ liệu, tấn công bằng mã độc, lừa đảo sử dụng AI hay khai thác lỗ hổng của mô hình ngôn ngữ đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ chuyên gia an ninh mạng.
Theo NCA, phần lớn doanh nghiệp tại Việt Nam đều gặp khó khăn trong tuyển dụng nhân sự an toàn thông tin có trình độ chuyên môn cao. Không chỉ thiếu về số lượng, thị trường còn thiếu các vị trí chuyên sâu như chuyên gia phân tích mã độc, kiểm thử xâm nhập (Pentest), ứng cứu sự cố, điều tra số, kiến trúc sư an ninh mạng hay chuyên gia bảo mật đám mây.
Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp công nghệ, ngân hàng, tập đoàn viễn thông và công ty tài chính sẵn sàng hợp tác với các trường đại học để tuyển dụng sinh viên từ rất sớm thông qua chương trình thực tập, học kỳ doanh nghiệp hoặc các cuộc thi an toàn thông tin.
Không gian làm việc tại Trung tâm giám sát An ninh mạng Việt Nam. Ảnh: Thông tin Chính phủ
Sinh viên tốt nghiệp ngành này có thể làm việc tại các doanh nghiệp công nghệ, ngân hàng, công ty chứng khoán, hãng viễn thông, trung tâm dữ liệu, doanh nghiệp thương mại điện tử, cơ quan nhà nước hoặc các tập đoàn đa quốc gia. Khi quá trình chuyển đổi số tiếp tục được đẩy mạnh, phạm vi việc làm của ngành được dự báo sẽ còn mở rộng hơn nữa.
Theo các báo cáo tuyển dụng của VietnamWorks, TopCV, ITviec và Michael Page , sinh viên mới tốt nghiệp thường có mức thu nhập khoảng 12–20 triệu đồng/tháng. Sau vài năm kinh nghiệm, nhiều vị trí chuyên gia đạt 30–60 triệu đồng/tháng, trong khi các vị trí quản lý, chuyên gia cao cấp hoặc Giám đốc An toàn thông tin (CISO) tại doanh nghiệp lớn có thể đạt từ 100–200 triệu đồng/tháng hoặc cao hơn, tùy quy mô doanh nghiệp và năng lực cá nhân.
Cơ hội lớn nhưng yêu cầu chuyên môn rất cao
Dù được đánh giá là một trong những ngành có triển vọng nhất của nền kinh tế số, An toàn thông tin cũng không phải lựa chọn dễ dàng. Đây là lĩnh vực đòi hỏi nền tảng tốt về toán học, lập trình, mạng máy tính, hệ điều hành và tư duy phân tích.
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, người học phải thường xuyên cập nhật công nghệ mới bởi các hình thức tấn công mạng thay đổi gần như mỗi ngày. Một chuyên gia an toàn thông tin không chỉ bảo vệ hệ thống trước các nguy cơ hiện hữu mà còn phải dự báo những phương thức tấn công mới để xây dựng giải pháp phòng ngừa.
Khác với nhiều ngành CNTT truyền thống, áp lực công việc trong lĩnh vực này khá lớn. Đội ngũ ứng cứu sự cố hoặc vận hành trung tâm giám sát an ninh mạng (SOC) thường phải trực 24/7 để xử lý các cuộc tấn công bất ngờ. Khi xảy ra sự cố, thời gian phản ứng được tính bằng phút, thậm chí bằng giây, bởi chỉ một lỗ hổng nhỏ cũng có thể gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp.
Theo báo cáo Global Cybersecurity Outlook 2026 (Triển vọng An ninh mạng Toàn cầu 2026) của World Economic Forum, AI đang giúp tự động hóa nhiều tác vụ như phát hiện mối đe dọa, phân tích dữ liệu và hỗ trợ phản ứng sự cố. Tuy nhiên, các tổ chức vẫn đánh giá sự giám sát và phán đoán của con người là yếu tố không thể thiếu, đặc biệt trong các quyết định liên quan đến quản trị rủi ro, xây dựng chiến lược bảo mật và xử lý những cuộc tấn công phức tạp.
Một số trường đào tạo ngành An toàn thông tin:
- Học viện Kỹ thuật Mật mã
- Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT)
- Đại học Bách khoa Hà Nội
- Trường Đại học Công nghệ – Đại học Quốc gia Hà Nội
- Học viện Kỹ thuật Quân sự
- Đại học FPT
- Đại học Duy Tân
- Đại học Phenikaa
- Trường Đại học Công nghệ Thông tin – Đại học Quốc gia TP.HCM
Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh và các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi, An toàn thông tin được dự báo sẽ tiếp tục nằm trong nhóm ngành có nhu cầu tuyển dụng cao trong nhiều năm tới. Với khoảng cách rất lớn giữa nhu cầu và nguồn cung nhân lực, đây được xem là một trong những lựa chọn đáng cân nhắc đối với những học sinh yêu thích công nghệ, tư duy logic và mong muốn theo đuổi lĩnh vực có tính ứng dụng cao trong kỷ nguyên số.
(Tổng hợp)
