Trong thế giới tài chính, vàng không chỉ là kim loại quý mà còn là "hầm trú ẩn" cuối cùng của niềm tin. Nhưng khi niềm tin vào các liên minh truyền thống bị lung lay bởi những chính sách khó đoán, câu chuyện về vị trí cất giữ vàng trở thành một lát cắt kinh tế đầy thú vị.
Đức - quốc gia sở hữu lượng vàng dự trữ lớn thứ 2 thế giới - đang đứng trước một bài toán nan giải, đó là tiếp tục gửi vàng tại Mỹ hay mang tất cả về nhà?
Hiện sở hữu trữ lượng vàng lớn thứ 2 thế giới, chỉ sau Mỹ (Ảnh: AP).
Di sản lịch sử và khối tài sản khổng lồ
Để hiểu tại sao Đức lại có một kho vàng khổng lồ nằm bên kia Đại Tây Dương, cần quay ngược dòng lịch sử. Theo Euronews, tổng trữ lượng vàng của Đức hiện vào khoảng 3.350 tấn. Trong đó, khoảng 36,6% (tương đương 1.236 tấn) đang được cất giữ cẩn mật tại hầm chứa của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ở New York (Mỹ).
Ông Michael Demary, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Viện Kinh tế Đức (IW), giải thích rằng đây là hệ quả của hệ thống Bretton Woods sau Thế chiến II. Thời điểm đó, kinh tế Đức bùng nổ với thặng dư thương mại lớn xuất sang Mỹ. Họ tích lũy được lượng lớn USD, và để ổn định tỷ giá, số USD này được quy đổi sang vàng.
"Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, việc cất giữ vàng ở nước ngoài, đặc biệt là tại Mỹ, được xem là phương án an toàn nhất trước các rủi ro địa chính trị tại châu Âu", ông Demary nêu.
Tuy nhiên, giá trị của khối tài sản này hiện nay đã phình to đến mức khó tin. Theo tính toán của Bloomberg, với đà tăng phi mã của giá vàng thời gian qua, tổng kho vàng của Đức hiện tại có giá trị khoảng 599 tỷ USD, tương đương khoảng 500 tỷ euro, bằng 18% tổng nợ công của nền kinh tế lớn nhất châu Âu.
Riêng số vàng đang nằm tại Mỹ có giá trị dao động từ 193 đến 220 tỷ USD, tùy thời điểm định giá. Đây là một con số khiến bất kỳ nhà quản lý tài chính nào cũng phải đau đầu cân nhắc về phương án quản trị rủi ro.
Áp lực "hồi hương": An toàn tài chính hay phòng ngừa rủi ro?
Gần đây, làn sóng thảo luận về việc "hồi hương" số vàng này đang diễn ra sôi nổi tại Berlin (Đức). Bà Marie-Agnes Strack-Zimmermann, một chính trị gia uy tín tại châu Âu, đã bày tỏ quan điểm trên tạp chí Der Spiegel rằng bối cảnh hiện tại đòi hỏi Đức cần xem xét lại chiến lược lưu trữ tài sản.
Lập luận của những người ủng hộ việc rút vàng về nước không xuất phát từ cảm tính, mà dựa trên nguyên tắc đa dạng hóa rủi ro. Trong bối cảnh các chính sách thương mại quốc tế ngày càng phức tạp và xu hướng bảo hộ mậu dịch gia tăng, việc để một lượng lớn tài sản quốc gia tại nước ngoài được cho là tiềm ẩn những biến số khó lường.
"Niềm tin vào các đối tác xuyên Đại Tây Dương, dù quan trọng, không thể thay thế cho chủ quyền của Đức về kinh tế và an ninh", bà Strack-Zimmermann nhấn mạnh.
Tuy nhiên, việc di chuyển 1.236 tấn vàng không đơn giản như một lệnh chuyển tiền online. Ông Demary từ Viện Kinh tế Đức phân tích trên Euronews về cơn ác mộng hậu cần: "Vàng phải được vận chuyển bằng xe bọc thép, đưa lên tàu biển được bảo vệ nghiêm ngặt, rồi vượt đại dương về Frankfurt. Các rủi ro vật lý như an ninh hàng hải, sự cố vận chuyển là điều hoàn toàn phải tính đến".
Hơn nữa, giới chuyên gia tài chính cho rằng, việc để vàng tại New York - trung tâm tài chính lớn nhất thế giới - mang lại lợi thế thanh khoản cực lớn. Nếu Đức cần huy động USD khẩn cấp để xử lý khủng hoảng ngân hàng, số vàng tại Fed có thể được thế chấp hoặc bán ngay lập tức. Việc rút hết vàng về nước sẽ làm giảm đáng kể khả năng phản ứng nhanh với thị trường quốc tế.
Lời giải kinh tế: Giữ, bán hay đầu tư?
Ở một góc nhìn tài chính sắc sảo hơn, bình luận viên Chris Bryant của Bloomberg đặt ra một vấn đề táo bạo: Tại sao cứ phải khư khư giữ vàng mà không bán bớt để chốt lời?
Dưới góc độ đầu tư, Bundesbank (Ngân hàng Trung ương Đức) đang ngồi trên một "núi tiền" lãi chưa thực hiện. Nhờ định giá lại kho vàng, vốn chủ sở hữu ròng của ngân hàng này đã tăng lên hơn 250 tỷ Euro. Số tiền này có thể bù đắp thừa thãi cho các khoản lỗ kỹ thuật do chính sách nới lỏng tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) gây ra trong vài năm qua.
Ông Holger Schmieding, Kinh tế trưởng của ngân hàng Berenberg, nhận định: "Bán dần một phần vàng ở mức giá trên trời hiện nay để giảm nợ công là hoàn toàn hợp lý về mặt kinh tế học".
1.236 tấn vàng của Đức, trị giá khoảng 200 tỷ USD, đang được cất giữ trong các hầm bảo mật tại Mỹ (Ảnh: Discovery Alert).
Nước Đức đang đối mặt với nhu cầu vốn khổng lồ cho cơ sở hạ tầng và tái thiết quân đội. Việc thanh lý một phần nhỏ trong kho vàng 600 tỷ USD có thể giải quyết ngay lập tức các áp lực tài khóa mà không cần tăng thuế hay vay nợ thêm.
Tuy nhiên, tại Đức, vàng không chỉ là tài sản. Ký ức về cuộc siêu lạm phát thập niên 1920 khiến người dân Đức có tâm lý sùng bái vàng như một sự bảo đảm tuyệt đối cho sự ổn định. Bất kỳ động thái bán vàng nào cũng bị coi là "phạm thượng" về mặt chính trị.
Chủ tịch Bundesbank, ông Joachim Nagel, từng khẳng định chắc nịch quan điểm không bán vàng, xem đây là nền tảng của niềm tin tiền tệ. "Tôi chưa từng nghĩ đến việc bán vàng dù chỉ một nano-giây", ông cho biết.
Hiện tại, Bundesbank vẫn chọn cách "án binh bất động", tin tưởng vào sự độc lập của Fed và tính thanh khoản của New York. Nhưng trong bối cảnh giá vàng liên tục phá đỉnh và cục diện thế giới nhiều biến động, việc "đặt quá nhiều trứng vào một giỏ", dù chiếc giỏ ấy là hầm ngầm kiên cố nhất Manhattan, vẫn sẽ là chủ đề khiến các nhà hoạch định chính sách tại Berlin mất ngủ.
