Những ngày cuối năm, xóm ve chai hẻm 184 Nguyễn Xí (phường Bình Thạnh, TP.HCM) vẫn trĩu nặng nỗi lo mưu sinh. Trong những căn trọ quây tôn bí bách, nhiều cụ già neo đơn chỉ biết nương tựa vào chính mình, chẳng dám mơ đến một cái tết đủ đầy.
Họ là những phận người tứ xứ, đến với "xóm ruộng" này từ thuở đôi mươi rồi lặng lẽ ở lại cho đến lúc tóc bạc, lưng còng.
Lối dẫn vào các phòng trọ ở xóm ve chai được lát tạm bằng những tấm gỗ; các căn phòng quây tôn chật hẹp, hầm hập và tối tăm
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Người già ở xóm ve chai
Trong căn trọ của ông Trần Văn Nghê, 85 tuổi, ánh sáng yếu ớt từ chiếc bóng đèn treo giữa phòng không đủ xua đi cảm giác ẩm thấp, tối tăm bao trùm không gian chỉ rộng vài mét vuông.
Bốn bề là tôn quây tạm, sàn nhà lót bạt đã sờn rách, phía trên chiếc giường đơn là một tấm bạt khác căng vội để hứng nước mỗi khi mưa xuống. Với ông Nghê, đó vừa là chỗ ngủ, vừa là nơi trú ngụ suốt những năm tháng tuổi già.
Có lẽ, vật giá trị nhất trong căn phòng là chiếc tivi cũ kỹ được nhà hảo tâm tặng để ông "nghe cho có tiếng người".
"Mỗi lần mưa là nước ngập lênh láng tận giường nằm, mà chân tôi đi không được, cũng chẳng biết trú ẩn vào đâu", ông Nghê thều thào.
Ông Trần Văn Nghê, 85 tuổi, sống một mình trong căn phòng tôn chật hẹp ở xóm ve chai hẻm 184 Nguyễn Xí
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Ông Nghê chậm rãi kể về cuộc đời mình. Ông có một người con trai, cũng sống trong xóm ve chai, cách vài căn phòng. Con trai ông gần 60 tuổi, làm phụ hồ, cuộc sống bấp bênh. "Nó cũng nghèo lắm, sống còn chưa xong, lấy đâu ra mà nuôi tôi", ông nói, ánh mắt thoáng buồn.
Ông Nghê mắc bệnh thoái hóa khớp nặng, 2 chân đau nhức, xương háng bị hoại tử, di chuyển vô cùng khó khăn. Bác sĩ từng khuyên phẫu thuật, mỗi bên chân cần 100 triệu đồng, ông chỉ cười xua tay: "Thôi để vậy mà chết, tiền đâu mà mổ".
Ông Nghê 20 năm qua đều đón giao thừa ở phòng trọ xóm ve chai
ẢNH: UYỂN NHI
Không còn sức đi nhặt ve chai, cuộc sống hằng ngày của ông Nghê chủ yếu trông vào sự giúp đỡ nhỏ lẻ từ những tấm lòng hảo tâm. "Lâu lâu có người cho 5 kg gạo, tôi nấu ăn dè sẻn cũng được cả tháng. Bữa thì cơm với đậu hũ, bữa thì rau, sống qua ngày vậy thôi", ông kể.
Hôm chúng tôi ghé thăm, bữa ăn của ông là nồi canh khoai mỡ nấu với chút tôm khô, nấu một lần rồi để dành ăn cả ngày.
Gần 20 năm gắn bó với xóm ve chai ở TP.HCM, ông từng phải dọn đến đây vì không đủ tiền trả trọ nơi khác. Căn phòng hiện tại có giá 500.000 đồng/tháng, đã bao điện nước.
Ông Nghê bị thoái hóa khớp háng, phải ngồi 1 chỗ
ẢNH: UYỂN NHI
Ở tuổi xế chiều, ông Nghê sống một mình trong khó nghèo. Giao thừa năm nào cũng lặng lẽ trôi qua trong căn phòng tôn chật hẹp, không bánh chưng, bánh tét, không sắm sửa gì. "Tết người ta cho gì thì mình nhận nấy", ông Nghê thủ thỉ, ánh mắt nhìn xa xăm.
Khi được hỏi về mong muốn trong năm mới, ông Nghê nghẹn ngào một lúc rồi nói khẽ: "Chỉ mong có chỗ ở kín đáo, sạch sẽ chút. Ở đây chuột nhiều quá, chịu không nổi..., mà giờ không có chỗ khác thì cũng phải chịu thôi".
Mong ước giản đơn
Cách phòng trọ ông Nghê không xa là phòng của bà Trần Kim Ngân, 61 tuổi, một trong những người gắn bó lâu nhất với "xóm ruộng". Hơn 2 thập kỷ trước, bà dạt về đây khi khu trọ còn xập xệ, chuột bọ chạy khắp nơi, mái che còn tạm bợ chứ chưa được lợp tôn như bây giờ.
Bao năm qua, cuộc sống của bà gắn liền với những đêm trắng. Từ 20 giờ mỗi ngày, bà Ngân bắt đầu đẩy xe đi nhặt ve chai, đến khi trời hửng sáng mới quay về phòng trọ.
Nhắc đến công việc, bà Ngân lắc đầu: "Ve chai giờ rẻ lắm cô ơi. Lượm cả buổi cũng chỉ được mấy chục nghìn. Nhặt lon, chai nhựa, giấy... nhìn thì nhiều mà bán chẳng được bao nhiêu. Có bữa đi cả đêm cũng chỉ hơn 30.000 đồng. Lâu lâu có người thuê dọn nhà theo giờ thì kiếm thêm được chút đỉnh".
Bà Trần Kim Ngân, 61 tuổi, mưu sinh bằng nghề nhặt ve chai, ước có cặp bánh chưng ăn tết
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Cha mẹ mất sớm, chồng cũng không còn, bà Ngân chật vật mưu sinh qua ngày. Hơn 20 năm qua, bà đều đón giao thừa ở xóm ve chai. Cứ gần tết là bà lại được các nhà hảo tâm cho gạo, bánh chưng, bánh tét để có chút không khí xuân.
"Năm nay tôi cũng chờ mà chưa thấy ai cho", bà nói.
Tết đến, bà Ngân chỉ sắm ít trái cây, hoa về thắp hương. "Mọi năm tôi không có nghỉ tết, mùng 1 mùng 2 vẫn đi làm bình thường, đi đâu thấy ve chai là nhặt".
Khi được hỏi về mong ước cho năm mới, bà Ngân im lặng một lúc rồi cười hiền: "Tôi chỉ mong có cặp bánh chưng, bánh tét cho nhà có không khí tết vậy thôi. Chứ mua ngoài thì mắc lắm, một cặp nhỏ cũng 50.000 - 60.000 đồng rồi".
Trao đổi với phóng viên Thanh Niên, ông Nguyễn Hiền, Trưởng khu phố 46 (phường Bình Thạnh, TP.HCM) cho biết, vào dịp tết và các ngày lễ lớn, địa phương luôn triển khai nhiều hoạt động chăm lo cho các hộ nghèo, cận nghèo và những trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên địa bàn, trong đó có khu vực xóm ve chai hẻm 184 Nguyễn Xí.
Xóm ve chai hẻm 184 Nguyễn Xí những ngày cuối năm: không có không khí tết, không sắm sửa..., chỉ có chật vật mưu sinh qua ngày
ẢNH: UYỂN NHI
"Dịp tết 2026, UBND phường Bình Thạnh đã tổ chức chăm lo, tặng quà tết cho 5 hộ cận nghèo và 3 hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn rải rác ở khu phố 46. Ngoài ra, ngày 5.2, địa phương tiếp tục tổ chức chăm lo cho hơn 19 hộ khó khăn, người già neo đơn trên địa bàn", ông Hiền cho biết.
Theo ông Nguyễn Hiền, trong năm 2026, phường cũng triển khai xây mới, sửa chữa chống dột cho 2 căn nhà ở khu phố 46, trong đó có 1 căn thuộc xóm ve chai.
Bên cạnh nguồn lực từ chính quyền, các tổ chức đoàn thể của khu phố 46 cũng triển khai nhiều chương trình hỗ trợ, chăm lo đời sống cho người dân có hoàn cảnh khó khăn tại khu phố 46 nói chung và xóm ve chai nói riêng.
