Theo Reuters, cuộc xung đột giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran đã làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu, chủ yếu đi qua eo biển Hormuz. Kể từ cuối tháng 2/2026, giá dầu thô quốc tế đã tăng hơn 30%, trong khi giá ngô, nguyên liệu quan trọng cho nhiên liệu sinh học chỉ tăng khoảng 5%.
Với đặc tính có thể pha trộn vào xăng hoặc thay thế dầu diesel, nhiên liệu sinh học góp phần làm giảm áp lực chi phí trong bối cảnh giá năng lượng leo thang, đồng thời giúp các quốc gia hạn chế phụ thuộc vào nguồn dầu khí nhập khẩu.
Tại châu Á – khu vực tiêu thụ khoảng 80% lượng dầu đi qua Hormuz, nhiều quốc gia đã nhanh chóng đẩy mạnh sử dụng nhiên liệu sinh học.
Việt Nam là một trong những trường hợp điển hình khi quyết định chuyển sang sử dụng xăng pha ethanol từ tháng 4/2026 (xăng sinh học), sớm hơn kế hoạch ban đầu. Đồng thời nước ta cũng đang sở hữu 6 nhà máy sản xuất cồn sinh học (ethanol E100) quy mô lớn, tổng công suất thiết kế đạt khoảng 500.000 m3 ethanol/năm. Các nhà máy này chủ yếu sử dụng sắn (khoai mì) làm nguyên liệu, tập trung tại miền Trung và miền Nam, với mục tiêu cung ứng cho việc pha chế xăng sinh học E5 và E10.
Ở quốc gia "hàng xóm" với Việt Nam là Indonesia, tỷ lệ pha trộn nhiên liệu sinh học từ dầu cọ được nâng lên 50%, thay cho mức 40% trước đó.
Sự biến động về giá dầu thô, ngô, đậu nành và đường kể từ khi bắt đầu cuộc chiến tranh Iran. Đường chỉ màu xanh dương là giá dầu, màu xanh lá cây là giá ngô, màu vàng là giá đậu nành và màu tím là giá đường.
Theo nhận định của chuyên gia từ Kpler, xu hướng chung trong khu vực là ưu tiên nguồn nhiên liệu có xuất xứ nội địa nhằm giảm nhập khẩu và hỗ trợ thu nhập nông nghiệp. Song song với đó, nhiều biện pháp kiểm soát tiêu thụ như phân phối theo định mức hay điều chỉnh hoạt động vận tải cũng được triển khai.
Đà chuyển dịch này được dự báo sẽ thúc đẩy ngành nhiên liệu sinh học tại châu Á tăng tốc. Ông Peter de Klerk - chuyên gia kinh tế học cho biết, Ấn Độ và Thái Lan đều đang xem xét nâng tỷ lệ pha trộn ethanol.
Tuy nhiên, xu hướng này cũng làm sống lại những tranh luận về việc sử dụng cây trồng làm thực phẩm hay làm nhiên liệu. Các biện pháp thúc đẩy sản xuất nhiên liệu sinh học từng được cho là nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng giá lương thực giai đoạn 2007-2008. Thực tế cũng chứng minh, sản xuất nhiên liệu sinh học tiêu thụ lượng lớn nông sản.
Như ở Hoa Kỳ, khoảng 40% sản lượng ngô được dùng để sản xuất ethanol, trong khi Brazil dành gần 50% sản lượng mía cho mục đích tương tự. Trong bối cảnh chi phí vận tải và phân bón gia tăng, giá lương thực toàn cầu đã lên mức cao nhất trong 6 tháng vào tháng 3, làm gia tăng lo ngại về áp lực lạm phát.
Dự báo tăng trưởng nhiên liệu sinh học theo tỷ lệ phần trăm tổng tiêu thụ năng lượng giao thông toàn cầu.
Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng tác động này sẽ chưa xuất hiện ngay lập tức. Bởi vì, việc mở rộng công suất sản xuất đòi hỏi thời gian dài, trong khi nguồn cung ngũ cốc và dầu thực vật toàn cầu vẫn tương đối dồi dào.
Ở quy mô toàn cầu, nhiên liệu sinh học hiện cũng chỉ chiếm khoảng 4% nhu cầu nhiên liệu vận tải, và theo dự báo của BMI, con số này có thể tăng lên 5% vào năm 2035. Những rào cản về hạ tầng, chi phí đầu tư và nguồn nguyên liệu khiến khả năng mở rộng nhanh trong ngắn hạn vẫn bị hạn chế.
Cách tiếp cận giữa các khu vực cũng có sự khác biệt. Liên minh châu Âu duy trì chính sách thận trọng với các giới hạn nhằm bảo vệ an ninh lương thực, trong khi Hoa Kỳ yêu cầu tăng tỷ lệ pha trộn nhiên liệu sinh học lên mức cao kỷ lục. Tại Brazil, chính phủ đang xem xét nâng tỷ lệ ethanol từ 30% lên 32%, trong bối cảnh lợi nhuận từ nhiên liệu vượt trội so với sản xuất đường.
