Nhận định trên được đại biểu Lê Thị Song An (đoàn tỉnh Tây Ninh) đề cập khi tham gia thảo luận về dự án Luật Giám định tư pháp (sửa đổi), tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách sáng 1/10.
Đại biểu Lê Thị Song An (đoàn tỉnh Tây Ninh).
Góp ý về thời hạn giám định tư pháp, bà An đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc bổ sung đối tượng giám định với các vụ việc thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo.
Theo đại biểu, thời hạn giám định của các vụ việc này sẽ do Ban Chỉ đạo Trung ương quyết định bởi gần đây xảy ra một số vụ án với tính chất khá phức tạp, quy mô rộng, liên quan đến nhiều tổ chức cá nhân.
" Ví dự như vụ án Vạn Thịnh Phát, khối lượng công việc giám định cực kỳ lớn, gồm: phân tích hàng nghìn bộ hồ sơ vay vốn khống, xác định dòng tiền qua một hệ sinh thái hàng nghìn doanh nghiệp, định giá khối lượng lớn tài sản đảm bảo để xác định thiệt hại lên đến hàng trăm nghìn tỷ đồng... Với khối lượng này, thời hạn giám định tối đa là 3 tháng theo dự thảo Luật là bất khả thi ", bà An nói.
Thực trạng này, đại biểu An cho rằng có thể buộc các giám định viên phải đưa ra kết luận vội vàng, thiếu cơ sở vững chắc, ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định sự thật khách quan của vụ án.
Đại biểu đoàn Tây Ninh cũng đề nghị bỏ quy định, người giám định tư pháp được "miễn trừ trách nhiệm pháp lý đối với nội dung chuyên môn trong kết luận giám định, trừ trường hợp cố ý làm sai lệch kết luận giám định".
Thay vào đó, bà An đề nghị bổ sung cơ chế trách nhiệm nghề nghiệp của người giám định tư pháp.
Cụ thể, người giám định tư pháp được miễn trừ trách nhiệm pháp lý đối với nội dung kết luận chuyên môn nếu chứng minh được rằng đã thực hiện công việc một cách khách quan, vô tư, tuân thủ đúng quy trình chuẩn chuyên môn và dựa trên các thông tin, tài liệu được cung cấp hợp lệ tại thời điểm giám định.
Người giám định tư pháp phải chịu trách nhiệm dân sự theo quy định của pháp luật dân sự nếu có lỗi do sơ suất, cẩu thả hoặc thiếu năng lực chuyên môn một cách nghiêm trọng trong quá trình thực hiện giám định gây ra thiệt hại cho cá nhân, tổ chức.
Người giám định tư pháp cũng chịu trách nhiệm pháp lý khi cố ý làm sai lệch kết luận giám định.
" Việc miễn trừ mang tính rủi ro pháp lý rất lớn, nhất là trong những vụ việc, vụ án nghiêm trọng, dư luận xã hội quan tâm. Cụ thể, nó sẽ tạo vùng an toàn cho những cá nhân yếu kém về chuyên môn, thiếu nghiêm túc trong bổ nhiệm, đào tạo, đánh giá năng lực đội ngũ giám định viên. Việc yếu kém chuyên môn sẽ rất dễ bị lợi dụng, tác động để sai phạm do cá nhân giám định viên thiếu chính kiến ", nữ đại biểu nhấn mạnh.
Theo bà, lý giải của Chính phủ về việc miễn trách nhiệm pháp lý để khuyến khích, tạo sự an tâm chỉ là giải pháp bề nổi, nếu áp dụng lâu dài dễ bị lạm dụng.
Giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu, Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho biết, quy định thời hạn giám định tư pháp sẽ theo hướng linh hoạt hơn.
" Thời hạn có thể rút ngắn đối với những trường hợp cần phải giám định trong những vụ việc quan trọng, mang tính chất cấp bách. Ngược lại, thời hạn cũng có thể kéo dài hơn trong những trường hợp những vụ việc giám định rất là phức tạp ", Bộ trưởng nói.
