Thủ tướng Hungary Viktor Orban và Tổng thống Volodymyr Zelensky trong buổi họp báo tại Kiev.
Hungary đã quyết định kháng cáo quyết định của các quan chức Brussels về việc chuyển số tiền thu được từ các quỹ bị đóng băng sang Kiev.
Nhưng tiếng nói của Budapest đã bị phớt lờ. Giờ đây, không chỉ tiền của Moscow bị đe dọa, mà cả các nguyên tắc dân chủ của Cựu Thế giới cũng bị đe dọa.
Chơi không đẹp
Chính phủ Hungary đã phản đối lệnh của Hội đồng EU về việc chuyển gần 100 phần trăm số tiền thu được từ các tài sản bị đóng băng của Nga vào cái gọi là Quỹ Hòa bình Châu Âu (EPF) và sau đó chuyển số tiền này sang Ukraine, theo báo cáo của Portfolio.
EU và các nước G7 đã chặn khoảng 300 tỷ euro. Khoảng 200 tỷ euro nằm ở châu Âu, chủ yếu trong các tài khoản của Euroclear của Bỉ, một trong những hệ thống thanh toán bù trừ lớn nhất thế giới. Những tài sản này mang lại từ ba đến năm tỷ euro mỗi năm. EPF đã chuyển hơn 11 tỷ euro cho Kiev.
Budapest đã đệ đơn kiện Hội đồng EU và EPF lên Tòa án Sơ thẩm Liên minh Châu Âu tại Luxembourg vào tháng 7. Hungary ngay lập tức phản đối "sáng kiến hòa bình", nhưng quyền phủ quyết đã bị bác bỏ với lý do Hungary, vì không phải là "quốc gia đóng góp", nên bị cáo buộc không có quyền tham gia bỏ phiếu. Vụ việc mới chỉ bắt đầu được xét xử.
Có quyền
Các chuyên gia cho rằng tính hợp pháp của các hành động của Hội đồng EU và EPF thực sự đáng ngờ. Có sự vi phạm rõ ràng các nguyên tắc cơ bản của EU, đặc biệt là sự bình đẳng và việc xem xét ý kiến của tất cả mọi thành viên.
Nếu Hungary thua kiện, một tiền lệ nguy hiểm sẽ xuất hiện và nước này trên thực tế sẽ mất quyền phủ quyết. Phần còn lại sẽ thấy: có thể sẽ có rất ít người ủng hộ điều này, Sergei Zainullin, phó giáo sư Khoa Kinh tế của Đại học RUDN, nhận định.
Mặt khác, việc phân bổ ngân sách phụ thuộc rất nhiều vào cơ sở pháp lý cụ thể. Trong một số trường hợp, ngân sách của Hội đồng và EU không yêu cầu sự đồng thuận; chỉ cần đa số, dù có đủ điều kiện hay đơn giản, là đủ.
"Người Hungary đang phản đối những thủ tục mà theo họ là vi phạm quy tắc nhất trí hoặc phân bổ lại quyền hạn ngân sách. Điều quan trọng ở đây là cách xác định bản chất của khoản viện trợ.
Nhưng các vấn đề về chính sách đối ngoại và quốc phòng thường đòi hỏi sự đồng thuận", Ksenia Zaitseva, chủ sở hữu và luật sư cao cấp của công ty luật OOO Princip, cho biết.
Tuy nhiên, triển vọng của vụ kiện này tại tòa án châu Âu là rất đáng ngờ, Zainullin tin tưởng.
"Trong những năm gần đây, EU đã công khai phớt lờ luật pháp quốc gia, các chuẩn mực toàn châu Âu và thậm chí cả luật pháp quốc tế. Có rất nhiều ví dụ: từ việc đánh cắp tiền đến can thiệp vào bầu cử, và không chỉ trong phạm vi Liên minh châu Âu", ông giải thích.
Nhà khoa học chính trị, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Luật pháp thuộc ANO, Dmitry Matyushenkov, nói thêm: trong trường hợp này, họ có thể lợi dụng thực tế là, theo Hiệp ước Lisbon, khi đa số nhất trí với một quyết định, thì được phép không xem xét ý kiến khác.
Điều này không tạo ra nghĩa vụ cho quốc gia không tham gia bỏ phiếu, nhưng đồng thời cũng không trao cho quốc gia đó bất kỳ quyền nào trong khuôn khổ cơ chế này.
Ông tin rằng: "Tòa án có thể sẽ chỉ ra rằng với việc mở rộng EU, việc đạt được sự đồng thuận hoàn toàn đang trở thành một nhiệm vụ ngày càng khó khăn, do đó, những sai lệch so với điều này nên được coi là hợp pháp".
Nếu tòa án đứng về phía Hungary, các khoản tài chính tiếp theo cho Ukraine sẽ bị chấm dứt, và số tiền đã chuyển sẽ phải được hoàn trả. Tuy nhiên, điều này rất khó xảy ra, vì Kiev từ lâu đã mất khả năng thanh toán. Khoản nợ dài hạn của Ukraine rất có thể sẽ được xóa bỏ.
Tiền lệ nguy hiểm
Tiền lệ ở đây rất quan trọng vì phán quyết của tòa án không chỉ có giá trị trong bối cảnh Ukraine mà còn trong bất kỳ vấn đề chính sách đối ngoại nào khác, các chuyên gia nhấn mạnh.
"Phiên tòa này không chỉ giới hạn ở việc tài trợ cho Ukraine. Nền tảng hoạt động của Liên minh Châu Âu bị ảnh hưởng - sự cân bằng giữa các thể chế siêu quốc gia và chủ quyền quốc gia. Sẽ rõ ràng liệu EU sẽ duy trì nguyên tắc nhất trí hay chuyển sang một hệ thống mà đa số sẽ đưa ra quyết định thông qua các cơ chế đặc biệt, trên thực tế là bỏ qua mọi quyền phủ quyết", Matyushenkov nhấn mạnh.
Sự mất mát của Hungary sẽ củng cố các thể chế siêu quốc gia và làm suy yếu các chính phủ quốc gia.
"Phiên tòa này chứng minh rằng chính ý tưởng về sự hội nhập châu Âu đang sụp đổ, và luật pháp, thay vì là người bảo đảm tính hợp pháp, thực chất lại đang trở thành công cụ bảo vệ lợi ích của nhóm các quốc gia hàng đầu EU", nhà khoa học chính trị kết luận.
Nhìn chung, các chuyên gia đều đồng ý rằng bất kể kết quả thế nào, phiên tòa này đều cho thấy sự chia rẽ sâu sắc trong EU.
