Bà Trương Mỹ Lan, cựu Chủ tịch Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, đã bị TAND Cấp cao tại TP HCM tuyên y án tử hình vào ngày 3-12-2024 với tội danh "Tham ô tài sản", "Đưa hối lộ" và "Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng". Theo án tuyên, bà Lan bị buộc bồi thường hơn 677.000 tỉ đồng (đối với giai đoạn 1) và hơn 30.000 tỉ đồng cho 35.824 bị hại (đối với giai đoạn 2).
Sớm thi hành án
Cục Thi hành án Dân sự (THADS) TP HCM cho biết cơ quan này đã ban hành quyết định liên quan để triển khai công tác thi hành án theo đúng quy định của pháp luật. Quy trình thi hành án này đang đối mặt với những thách thức không nhỏ do tính chất phức tạp và số lượng tài sản liên quan đến vụ án.
Trước đó, TAND TP HCM đã chia vụ án thành 2 giai đoạn xét xử: giai đoạn 1 liên quan đến hành vi lập hồ sơ vay vốn giả và gây thiệt hại nghiêm trọng cho Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB); giai đoạn 2 là hành vi phát hành trái phiếu khống, lừa đảo chiếm đoạt tài sản và rửa tiền.
Trong giai đoạn đầu, bản án sơ thẩm xác định bà Trương Mỹ Lan là chủ mưu trong việc lập "hệ sinh thái" Vạn Thịnh Phát, chỉ đạo các đồng phạm lập hồ sơ vay vốn giả, gây thiệt hại nghiêm trọng cho SCB. Ngày 11-4-2024, TAND TP HCM tuyên án sơ thẩm, sau đó TAND Cấp cao tại TP HCM giữ nguyên mức án tử hình trong phiên phúc thẩm. Cũng theo cấp xét xử phúc thẩm, bị cáo Lan không đủ điều kiện được miễn án phí dân sự đối với số tiền 673 tỉ đồng. Hiện bản án sơ thẩm giai đoạn 1 của vụ án đã có hiệu lực pháp luật.
Tại giai đoạn 1, bản án tuyên xử lý kê biên tài sản, phong tỏa tài sản; buộc đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nộp lại số tiền để khắc phục, bảo đảm và thi hành nghĩa vụ cho bị cáo Trương Mỹ Lan trong toàn bộ vụ án. Cục THADS TP HCM đang phối hợp với các sở, ban, ngành, UBND quận, huyện, TP Thủ Đức để xác minh pháp lý tài sản nhằm khẩn trương đưa tài sản kê biên trong vụ án ra xử lý trong thời gian sớm nhất.
Giai đoạn 2 của vụ án liên quan đến hành vi phát hành trái phiếu khống nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Ngày 17-10-2024, sau thời gian xét xử kéo dài, TAND TP HCM đã tuyên án sơ thẩm. Bản án sơ thẩm xác định bà Lan và đồng phạm đã thực hiện loạt hành vi: Lừa đảo chiếm đoạt tài sản (30.081 tỉ đồng của 35.824 trái chủ) thông qua việc phát hành trái phiếu khống; rửa tiền (445.747 tỉ đồng) và vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới (4,5 tỉ USD - tương đương 106.730 tỉ đồng). Sau phiên tòa, bà Trương Mỹ Lan kháng cáo toàn bộ bản án. Hiện, hồ sơ vụ án giai đoạn 2 đã được chuyển đến TAND Cấp cao tại TP HCM thụ lý để giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.
Bị cáo Trương Mỹ Lan tại tòa Ảnh: HOÀNG TRIỀU
Đúng quy định
Sau phán quyết sơ thẩm giai đoạn 2, các trái chủ đã gửi hàng loạt đơn yêu cầu thi hành án cũng như đơn xin miễn, giảm phí thi hành án. Trả lời về nội dung này, Cục THADS TP HCM cho biết đối với các đơn yêu cầu thi hành án, do bản án sơ thẩm của TAND TP HCM chưa có hiệu lực pháp luật nên Cục THADS TP HCM chưa có căn cứ để thụ lý. Đối với các đơn đề nghị miễn, giảm phí thi hành án của các trái chủ trong vụ án này, Cục THADS TP HCM sẽ ghi nhận, tổng hợp và báo cáo các cấp có thẩm quyền xem xét, hướng dẫn.
Bên cạnh đó, Cục THADS TP HCM cho biết cơ quan này đã tạm thu khoảng 8.000 tỉ đồng từ bà Trương Mỹ Lan và các đương sự liên quan. Đây là số tiền nhằm bảo đảm thực hiện nghĩa vụ thi hành án trong tương lai. Việc tạm thu số tiền này là một tín hiệu tích cực, góp phần giảm thiểu rủi ro tẩu tán tài sản trước khi bản án có hiệu lực. Tuy nhiên, số tiền này có đủ đáp ứng toàn bộ nghĩa vụ bồi thường hay không còn phụ thuộc vào phán quyết cuối cùng của tòa án trong giai đoạn phúc thẩm.
Sau khi bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật, căn cứ vào nội dung bản án, các đương sự trong vụ án, bao gồm người được thi hành án (các trái chủ) và người phải thi hành án là bà Trương Mỹ Lan có quyền làm đơn yêu cầu thi hành án; người phải thi hành án có quyền tự nguyện thi hành án, trường hợp có điều kiện nhưng không tự nguyện thi hành thì bị cưỡng chế thi hành án. Khi đó, Cục THADS TP HCM sẽ tiến hành thụ lý và giải quyết việc thi hành án theo đúng quy định của Luật THADS và các văn bản pháp luật liên quan.
Cũng theo Cục THADS TP HCM quá trình thi hành án trong vụ án Trương Mỹ Lan cùng đồng phạm là phức tạp cần nhiều sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Tuy nhiên, việc thu hồi tài sản bảo đảm quyền lợi cho các bị hại là mục tiêu cao nhất của hệ thống tư pháp. Kết quả cuối cùng phụ thuộc nhiều vào quyết định pháp lý tại các cấp xét xử trong thời gian tới.
Trước đó, tại phiên xét xử sơ thẩm giai đoạn 2, bà Lan và luật sư đề xuất phương án khắc phục hậu quả, bao gồm thu hồi 15.000 tỉ đồng từ các ngân hàng thụ hưởng trái phiếu và sử dụng siêu dự án Amigo (nằm tại bốn mặt tiền đường Nguyễn Huệ - Ngô Đức Kế - Hồ Tùng Mậu - Huỳnh Thúc Kháng, quận 1). Tuy nhiên, HĐXX cho rằng tài liệu trong hồ sơ vụ án chưa đủ cơ sở xác định pháp lý tài sản này, vì vậy chưa chấp nhận phương án.
Tra cứu kết quả thi hành án tại Cục THADS TP HCM
Những bị hại trong vụ án có thể cập nhật thông tin liên quan đến việc tổ chức thi hành án trên trang thông tin điện tử Cục THADS TP HCM tại mục "Thông tin thi hành án vụ án Vạn Thịnh Phát". Do đó, Cục THADS TP HCM đề nghị các trái chủ và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án không cần thiết liên hệ trực tiếp, tập trung đông người tại trụ sở Cục THADS TP HCM.
