Ngày 31/12/2022, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ban hành Thông tư 26/2022 (TT 22/2019 sửa đổi) nhằm điều chỉnh cách tính tỷ lệ dư nợ tín dụng/vốn huy động (LDR) tại các ngân hàng thương mại (NHTM). Theo đó, tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước (KBNN) sẽ được tính vào tổng huy động với một tỷ lệ khấu trừ nhất định. Tỷ lệ này sẽ được khấu trừ theo lộ trình giảm dần.
Cụ thể, từ ngày thông tư này có hiệu lực thi hành đến 31/12/2023, trừ 50% số dư tiền gửi KBNN. Từ ngày 1/1/2024 đến 31/12/2024, trừ 60% số dư tiền gửi KBNN. Từ ngày 1/1/2025-31/12/2025, trừ 80% số dư tiền gửi KBNN. Từ 1/1/2026, trừ 100% số dư tiền gửi KBNN.
NHNN không thay đổi cách tính tổng cho vay và giữ nguyên quy định trần tỷ lệ LDR áp dụng cho các NHTM ở mức 85%.
Nhận định về vấn đề này trong báo cáo mới đây, CTCP Chứng khoán VNDirect cho rằng Thông tư 26 sẽ có tác động tích cực lên thanh khoản hệ thống, khi có xấp xỉ 50% tiền gửi KBNN có kỳ hạn tại các NHTM (ước tính khoảng hơn 150.000 tỷ đồng, dựa trên số liệu báo cáo tài chính quý IV/2022), sẽ có khả năng được tính vào phần dư địa cho vay của hệ thống. Theo đó phần nào sẽ giảm áp lực lên lãi suất cho vay.
Đồng thời, thông tư trên sẽ mang lại lợi thế cho các ngân hàng có nguồn tiền gửi dồi dào từ KBNN. Theo ước tính của VNDirect, các NHTM như Vietcombank, BIDV và VietinBank sẽ được hưởng lợi khi LDR mới giảm đáng kể.
Theo số liệu từ Fiin Group tính đến quý III/2022, LDR thuần tại hầu hết ngân hàng tầm trung trở lên đều tăng cao và vượt 95%, cho thấy tình trạng căng thẳng về thanh khoản trong hệ thống. Điều đó đang hạn chế khả năng đẩy mạnh hoạt động cho vay ở nhiều ngân hàng cho dù có thêm hạn mức tín dụng từ NHNN.
Các chuyên gia phân tích của Fiin Group cho rằng điều này xuất phát từ thực trạng dòng tiền bị tắc nghẽn ở lĩnh vực bất động sản, làm cho vòng quay tiền chậm lại và huy động tiền gửi ở hệ thống ngân hàng tăng thấp hơn đáng kể so với mức tăng trưởng tín dụng trong năm 2022. Cụ thể, tăng trưởng tín dụng đạt 14,5% trong khi tăng trưởng huy động vốn tăng 10,4% so với năm trước.
