UAV ứng dụng trong thực tế
Kinh tế tầm thấp là các hoạt động kinh tế diễn ra dưới độ cao 1.000 m, gắn với flycam, máy bay không người lái (UAV), drone máy bay cỡ nhỏ, trực thăng và hệ thống điều khiển thông minh. Đây không chỉ là hoạt động bay mà là hệ sinh thái gồm thiết bị, hạ tầng và dịch vụ phục vụ sản xuất, đời sống.
Nhiều quốc gia như Trung Quốc, Mỹ, châu Âu, Ấn Độ đã ứng dụng UAV trong vận tải, nông nghiệp, y tế, cứu hộ và an ninh...
Tại Việt Nam, UAV đã chứng minh hiệu quả trong nhiều tình huống thực tế.
Ở lĩnh vực quản lý đô thị, từ ngày 1/6, Công an TP. Hà Nội thí điểm sử dụng UAV nội địa tuần tra giao thông, phát hiện vi phạm, ùn tắc và truyền hình ảnh trực tiếp về trung tâm chỉ huy. Thiết bị cũng nhanh chóng phát hiện va chạm trên các tuyến đường trọng điểm, ùn tắc giao thông để lực lượng chức năng kịp thời phân luồng.
Theo các chuyên gia, tiềm năng của kinh tế tầm thấp tại Việt Nam ước đạt 10 tỷ USD và tạo ra khoảng 1 triệu việc làm, mở ra dư địa tăng trưởng lớn cho Việt Nam.
Minh chứng là tháng 8/2025, Việt Nam đã xuất khẩu thành công đơn hàng 5.000 UAV sang Hàn Quốc, cho thấy năng lực sản xuất trong nước đang từng bước được khẳng định.
Đầu năm nay, TPHCM đã triển khai thử nghiệm giao hàng bằng UAV, hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghiệp UAV, hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và quy hoạch không gian tầm thấp phục vụ logistics, y tế và nông nghiệp.
Tháng 6 vừa qua, Điện Biên đã ban hành cơ chế sandbox cho UAV, dự kiến thực hiện khoảng 6.000 chuyến bay thử nghiệm với tỷ lệ an toàn trên 99%, phục vụ nông nghiệp và vận chuyển y tế đến vùng sâu, vùng xa. Trong khi đó, Hà Nội vừa công bố quyết định xây dựng kế hoạch thu phí khai thác không gian tầm thấp, nhằm tạo nguồn lực cho quy hoạch và phát triển.
Đối mặt nhiều rào cản
Dù tiềm năng lớn, kinh tế tầm thấp vẫn đối mặt nhiều rào cản. Trao đổi với PV Tiền Phong, TS. Trần Thiên Phương - Phó Chủ tịch Mạng lưới Hàng không Vũ trụ và Thiết bị bay không người lái Việt Nam (AUVS VN), Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ thông minh Mismart - cho biết, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà ở cơ chế thị trường.
"Thị trường UAV Việt Nam mới chỉ vượt qua giai đoạn chứng minh công nghệ, chưa thể vận hành thường xuyên và tạo hiệu quả kinh tế ổn định do vướng cơ chế. Rào cản lớn nhất hiện nay là quy trình cấp phép bay còn phức tạp, phải xin phép theo từng chuyến, tạo độ trễ cho cả hoạt động thương mại lẫn cứu hộ khẩn cấp", TS. Trần Thiên Phương nói.
Theo TS. Trần Thiên Phương, Việt Nam đã làm chủ thiết kế hệ thống, tích hợp bộ điều khiển bay, trí tuệ nhân tạo (AI); một số linh kiện cốt lõi vẫn phải nhập khẩu nhưng đang từng bước nội địa hóa. Tuy nhiên, doanh nghiệp chưa mạnh dạn đầu tư dài hạn do thiếu hệ thống tiêu chuẩn, kiểm định, khu thử nghiệm, bảo hiểm và cơ chế mua sắm công.
Cần xây dựng cơ chế thị trường minh bạch, quy định rõ điều kiện tham gia và trách nhiệm pháp lý đối với doanh nghiệp trong lĩnh vực kinh tế tầm thấp. Ảnh minh họa: Mingpao.
Vị chuyên gia cho rằng, cần xây dựng cơ chế thị trường minh bạch, quy định rõ điều kiện tham gia và trách nhiệm pháp lý. Nhà nước có thể đặt hàng các dịch vụ công ích như vận chuyển y tế khẩn cấp, giám sát hạ tầng hay cứu hộ để tạo đầu ra ổn định cho doanh nghiệp.
"Khi nút thắt về cơ chế được tháo gỡ, UAV sẽ có điều kiện phát huy vai trò trong cứu hộ, quản lý đô thị và trở thành động lực quan trọng của kinh tế tầm thấp tại Việt Nam", ông Phương nói.
Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, lần đầu bổ sung quy định khung về vận tải hàng không tầm thấp, mở đường cho phát triển kinh tế không gian tầm thấp - lĩnh vực được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng mới của Việt Nam.
