Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Trần Như Thủy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3 cho biết, đau khớp gối do lạnh là tình trạng khớp trở nên đau, cứng, khó vận động khi nhiệt độ môi trường giảm. Đây là triệu chứng thường gặp ở người có thoái hóa khớp, viêm quanh khớp, yếu cơ tứ đầu đùi hoặc rối loạn tuần hoàn tại khớp.
"Khi thời tiết lạnh, nhiệt độ hạ làm mạch máu ngoại biên co lại, giảm lượng máu nuôi sụn và làm cơ quanh gối co cứng hơn. Điều này khiến người bệnh cảm giác khớp đau tăng, khó gập duỗi hoặc đau tăng khi đi lại", bác sĩ Thủy phân tích.
Cơ chế gây đau khớp gối khi trời lạnh
Đau khớp gối khi trời lạnh thường do các cơ chế như: nhiệt độ thấp làm giảm đàn hồi của mô liên kết quanh khớp, cơ tứ đầu đùi và gân cơ co lại, gây cảm giác căng tức và đau; sụn khớp vốn đã thoái hóa dễ nhạy cảm với thay đổi áp suất và độ ẩm. Có sẵn bệnh lý như thoái hóa khớp gối, viêm bao hoạt dịch, tràn dịch khớp, viêm gân.
Nhiều người mô tả các biểu hiện sau mỗi khi trời lạnh như đau tăng khi sáng sớm hoặc khi ra khỏi phòng máy lạnh; cảm giác cứng khớp, khó đứng dậy sau khi ngồi lâu; gối đau khi lên xuống cầu thang, có lúc khớp nghe lục cục, giảm linh hoạt.
Một số trường hợp kèm sưng nhẹ hoặc đau buốt khi thay đổi thời tiết đột ngột. Bác sĩ sẽ thăm khám gối, đánh giá khả năng vận động, độ sưng, mức độ đau và sức cơ tứ đầu đùi. Các cận lâm sàng có thể gồm X-quang khớp gối, siêu âm khớp để đánh giá thoái hóa, tràn dịch hoặc viêm mô mềm. Trường hợp đau kéo dài có thể cần kiểm tra thêm yếu tố viêm hoặc đánh giá cơ - gân liên quan.
Đau khớp gối do lạnh là tình trạng khớp trở nên đau, cứng, khó vận động khi nhiệt độ môi trường giảm
ẢNH: AI
Cải thiện vận động và ngăn đau tái phát
Để hạn chế các cơn đau khớp tái phát, người bệnh có thể áp dụng các biện pháp sau:
- Giữ ấm khớp gối. Sử dụng băng gối hoặc mặc quần dài để tránh gió lạnh trực tiếp.
- Chườm ấm 15 đến 20 phút giúp tăng tuần hoàn và làm mềm cơ.
- Tập phục hồi cơ tứ đầu đùi mỗi ngày với các bài tập đơn giản như gồng cơ đùi, nâng chân thẳng hoặc đạp xe nhẹ.
- Sử dụng thuốc giảm đau nếu cần. Paracetamol hoặc thuốc kháng viêm không steroid có thể dùng ngắn hạn nếu không có chống chỉ định.
- Bôi gel giảm đau tại chỗ giúp giảm căng cơ và đau gân quanh khớp.
Nếu không điều trị đúng cách, người bệnh có thể gặp tình trạng đau kéo dài gây hạn chế vận động, teo cơ tứ đầu đùi do ít vận động, tình trạng thoái hóa tiến triển nhanh hơn, tăng nguy cơ té ngã ở người lớn tuổi.
Theo hướng y học cổ truyền, điều trị đau khớp thường tập trung vào ôn kinh tán hàn và hoạt huyết thông lạc. Các phương pháp phổ biến là châm cứu, cứu ngải, xoa bóp bấm huyệt hoặc dùng thảo dược ôn dương.
Ngoài ra, người bệnh được tiếp cận mô hình điều trị đông - tây y kết hợp. Các phương pháp điều trị như vật lý trị liệu, châm cứu, xoa bóp và dùng thuốc được cá thể hóa theo từng bệnh nhân. Hệ thống chẩn đoán hình ảnh và phục hồi chức năng hỗ trợ tối ưu trong việc kiểm soát đau và nâng cao chất lượng vận động.
Cách chủ động phòng đau gối khi trời trở lạnh
Theo bác sĩ Thủy, người bệnh có thể chủ động phòng đau gối khi trời trở lạnh bằng cách duy trì tập luyện các nhóm cơ quanh khớp gối, hạn chế ngồi lâu hoặc đứng lâu liên tục, kiểm soát cân nặng để giảm áp lực lên khớp, tránh vận động đột ngột khi cơ chưa kịp làm ấm.
Cần đi khám khi đau kéo dài hơn 1 đến 2 tuần, đau kèm sưng nóng đỏ, nghi ngờ viêm cấp, đi lại khó khăn, mất vững gối, đau tái diễn liên tục mỗi khi thay đổi thời tiết. Có tiền căn thoái hóa khớp hoặc viêm khớp mạn tính.
