Trong nhiều thập kỷ qua, một phương trình dự báo ngày tận thế đã thu hút sự chú ý của công chúng và giới khoa học với những dự đoán chính xác về sự tăng trưởng dân số. Tuy nhiên, khi tỷ lệ sinh giảm, dự báo về thảm họa vào năm 2026 đã trở nên không còn chính xác.
Phương trình dự báo từ năm 1960 giờ đây không còn đúng.
Quay trở lại năm 1960, tạp chí Science đã công bố một bài báo gây sốc với tiêu đề tạm dịch theo tiếng Việt là: “Ngày tận thế: Thứ Sáu, ngày 13 tháng 11 năm 2026”. Bài báo này dự đoán rằng vào ngày này, dân số loài người sẽ đạt đến mức vô cực và tự hủy diệt.
Các tác giả của bài báo, bao gồm giáo sư Heinz von Foerster cùng hai học trò của ông, Patricia M. Mora và Lawrence W. Amiot, lập luận rằng dân số loài người có thể tăng trưởng vượt mức mà không bị kiềm chế. Họ cho rằng: “Cháu chắt của chúng ta sẽ không chết đói, mà sẽ chết vì bị chen chúc”. Dự đoán này đã thu hút sự quan tâm lớn từ cả công chúng lẫn giới khoa học nhờ vào sự hợp lý của nghiên cứu và toán học mà họ sử dụng.
Tuy nhiên, đến khoảng năm 1993, khi dân số toàn cầu đã đi được nửa chặng đường đến “ngày tận thế” được dự đoán, tỷ lệ sinh bắt đầu giảm mạnh so với dự báo. Hiện nay, tỷ lệ sinh toàn cầu chỉ bằng chưa đến một nửa so với năm 1960, đó là lý do tại sao chúng ta có thể tin tưởng rằng 13/11 tới đây vẫn giống như một ngày bình thường.
Bài báo của von Foerster và các đồng tác giả không chỉ gây xôn xao dư luận mà còn trở thành chủ đề của nhiều bài viết trên các tạp chí lớn như Time và The New York Times. Nó cũng đã được trích dẫn trong nhiều sách giáo khoa về di truyền học, sinh thái học và nhân khẩu học. Thậm chí, trong một phiên điều trần của Quốc hội Canada năm 1963, lý lẽ này được viện dẫn như một lý do để sử dụng thuốc trừ sâu hóa học nhằm đáp ứng nhu cầu dân số ngày càng tăng.
Với tỷ lệ sinh giảm mạnh hiện nay, chúng ta có thể thấy rằng sự hợp tác của con người đã giúp ngăn chặn thảm họa mà bài báo dự đoán. Bài học từ sự kiện này không chỉ nằm ở những con số mà còn ở cách chúng ta thể hiện niềm tin và sự lo ngại về tương lai.
Bài báo của von Foerster và các đồng tác giả vẫn giữ được tầm quan trọng nhờ vào nghiên cứu vững chắc và cách trình bày ấn tượng, cho thấy việc thu hút sự chú ý đến những vấn đề nghiêm trọng có thể được thực hiện thông qua những cách thức sáng tạo và bất ngờ.
